भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || … ఇట్లు కరుణతో ఆవేశించి, కన్నీళ్ళతో నిండి కలతచెందిన కన్నులు గలవాడై, దుఃఖించుచున్న ఆ…
- 2 kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam | anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna || 2-2 … ఓ అర్జునా, ఈ సంకటసమయమునందు అనార్యులు సేవించునది, స్వర్గమునకు అడ్డగించునది, అపకీర్తి…
- 3 mā klaibyaṃ gaccha kauntena naitattvayyupapadyate | kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ … ఓ కౌంతేయా, పిరికితనమును పొందకుము;
- 4 kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana iṣubhiḥ pratiyotsyāmi … ఓ మధుసూదనా, ఓ అరిసూదనా, పూజకు అర్హులైన భీష్మ ద్రోణులను యుద్ధమునందు బాణములతో నేను ఎట్లు…
- 5 gurūnahatvā hi mahānubhāvā- ñchreyaścartuṃ bhaikṣamapīha loke | na … మహానుభావులైన గురువులను చంపకుండుట మేలు;
- 6 naitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no … మనకు ఏది శ్రేయస్కరమో — మనము జయించుటయో, లేక వారు మనను జయించుటయో — తెలియదు;
- 7 kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ | yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi … దైన్యదోషముచే చెడిన స్వభావము గలవాడను, ధర్మము విషయమున సంమూఢమైన చిత్తము గలవాడను నిన్ను…
- 8 na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyaḥ śokamucchoṣaṇamindriyāṇām | avāpya … భూమియందు ప్రతిద్వంద్వులు లేని సమృద్ధమైన రాజ్యమును, దేవతలపై ఆధిపత్యమునైనను పొందినను, నా…
- 9 evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa | na yotsyāniti govindamuktvā … ఓ పరంతపా, గుడాకేశుడైన అర్జునుడు హృషీకేశునితో ఇట్లు పలికి, గోవిందునితో "నేను యుద్ధము…
- 10 tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata | senayorubhayormadhye sīdamānamidaṃ vacaḥ … ఓ భారతా, రెండు సేనల మధ్యను దుఃఖించుచున్న అతనితో హృషీకేశుడు చిఱునవ్వు నవ్వుచున్నట్లుగా ఈ…
- 11 tvaṃ mānuṣyeṇopahatāntarātmā viṣādamohābhibhavādvisaṃjñaḥ | kṛpāgṛhītaḥ samavekṣya bandhū- bhiprapannānmukhamantakasya … శోకింపదగనివారి కొఱకు నీవు శోకించుచు, పండితునివలె మాటలాడుచున్నావు;
- 12 aśocyānanvaśocastvaṃ prajñavannābhibhāṣase | gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ || 2-12 … నేను ఏ కాలమునందును లేకుండలేదు, నీవును, ఈ రాజులును లేకుండలేరు;
- 13 nahyevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ | … దేహధారికి ఈ దేహమునందు బాల్యము, యౌవనము, వార్ధక్యము ఎట్లు కలుగునో, అట్లే మఱియొక…
- 14 dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā | tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra … ఓ కౌంతేయా, ఇంద్రియములు విషయములతో కలియుటవలన శీతోష్ణములు, సుఖదుఃఖములు కలుగును;
- 15 mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ | āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ! || … ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, వీనిచే బాధింపబడని, సుఖదుఃఖములయందు సముడైన ధీరుడు అమృతత్వమునకు అర్హుడగును.
- 16 yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha ! | … అసత్తుకు ఉనికి లేదు, సత్తుకు లేమి లేదు;
- 17 nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayorapi … దేనిచేత ఈ సర్వము వ్యాపింపబడియున్నదో అది నాశరహితమని తెలిసికొనుము;
- 18 avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam | vināśamavyayasyāsya … నిత్యమైన, నాశరహితమైన, అప్రమేయమైన దేహి యొక్క ఈ దేహములు అంతముగలవి అని చెప్పబడెను;
- 19 antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ | vināśino'prameyasya tasmādyuddhyasva … దీనిని చంపువాడని ఎవడు తలచునో, దీనిని చంపబడినదని ఎవడు తలచునో — ఆ ఇరువురును తెలిసికొనరు;
- 20 ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam | … ఇది ఎప్పుడును పుట్టదు, చావదు;
- 21 na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā … ఓ పార్థా, దీనిని నాశరహితముగా, నిత్యముగా, అజముగా, అవ్యయముగా ఎఱిగినవాడు ఎవరిని ఎట్లు…
- 22 vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ … మనుష్యుడు చిరిగిన వస్త్రములను విడిచి కొత్తవానిని ఎట్లు ధరించునో, అట్లే దేహి చిరిగిన…
- 23 vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro'parāṇi | … దీనిని శస్త్రములు ఛేదింపలేవు, అగ్ని కాల్చలేదు, నీళ్ళు తడుపలేవు, గాలి ఎండింపలేదు.
- 24 nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ | na … ఇది ఛేదింపరానిది, కాల్చరానిది, తడుపరానిది, ఎండింపరానిది;
- 25 acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca | nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ … ఇది అవ్యక్తము, అచింత్యము, అవికార్యము అని చెప్పబడును;
- 26 avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate | tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 2-26 || ఇంకను, దీనిని నిత్యము పుట్టుచున్నదిగా, నిత్యము చచ్చుచున్నదిగా నీవు తలచినను, ఓ మహాబాహూ,…
- 27 athavainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam | tathāpi … పుట్టినవానికి మరణము నిశ్చయము, చచ్చినవానికి జన్మము నిశ్చయము;
- 28 jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca | … ఓ భారతా, భూతములు ఆదియందు అవ్యక్తములు, మధ్యయందు వ్యక్తములు, అంతమునందు మరల అవ్యక్తములే;
- 29 avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata ! avyaktanidhanānyeva tatra kā … ఎవడో దీనిని ఆశ్చర్యముగా చూచును, ఇంకొకడు దీనిని ఆశ్చర్యముగా చెప్పును, మఱియొకడు దీనిని…
- 30 āścaryavat paśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathainamanyaḥ | āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti … ఓ భారతా, అందఱి దేహమునందలి ఈ దేహి సదా చంపరానిది;
- 31 dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata | tasmātsarvāṇi bhūtāni … నీ స్వధర్మమును చూచియైనను నీవు చలింపతగదు;
- 32 svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi | dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na … ఓ పార్థా, తనంతటతానే ప్రాప్తించిన, స్వర్గద్వారము తెఱచిన ఇట్టి యుద్ధమును అదృష్టముగల…
- 33 yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam | sukṛtātkṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam … ఇక నీవు ఈ ధర్మ్యమైన యుద్ధమును చేయకుందువేని, అప్పుడు స్వధర్మమును, కీర్తిని విడిచి పాపమును…
- 34 atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi | tataḥ … జనులు నీ అపకీర్తిని శాశ్వతముగా చెప్పుకొందురు;
- 35 akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām | sambhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate … మహారథులు నీవు భయముచే యుద్ధమునుండి తొలగితివని తలచుదురు;
- 36 bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ | yeṣāṃ ca tvaṃ … నీ శత్రువులు నీ సామర్థ్యమును నిందించుచు, పలుకరాని మాటలు పెక్కు పలుకుదురు;
- 37 avācyavādāṃśca bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ | nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ … చంపబడినచో స్వర్గమును పొందుదువు, జయించినచో భూమిని అనుభవింతువు;
- 38 hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm … సుఖదుఃఖములను, లాభనష్టములను, జయాపజయములను సమముగా చూచి, యుద్ధమునకు సిద్ధపడుము;
- 39 sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau | tato yuddhāya … ఓ పార్థా, ఇది నీకు సాంఖ్యమునందు చెప్పబడిన బుద్ధి;
- 40 eṣā te'bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu | buddhyā … ఈ మార్గమునందు ఆరంభము వ్యర్థమగుట లేదు, ప్రత్యవాయమును లేదు;
- 41 nehātikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate | svalpamapyasya dharmasya trāyate … ఓ కురునందనా, నిశ్చయాత్మకమైన బుద్ధి ఒక్కటే;
- 42 vyavasāyātmikā buddhirekaiva kurunandana | bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām || … ఓ పార్థా, వేదవాదమునందు ఆసక్తులై, ఇంతకంటె వేఱొకటి లేదని వాదించు అవివేకులు ఈ పుష్పితమైన…
- 43 yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ | vedavādaratāḥ pārtha nānyadastītivādinaḥ … కామమే ఆత్మగా గలవారు, స్వర్గమే పరమగమ్యముగా గలవారు, జన్మకర్మఫలములను కోరువారు,…
- 44 kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalepsavaḥ | kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryagatīḥ prati || … భోగైశ్వర్యములయందు ఆసక్తులైన, ఆ మాటచే చిత్తము అపహరింపబడినవారికి, నిశ్చయాత్మకమైన బుద్ధి…
- 45 bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate … ఓ అర్జునా, వేదములు త్రిగుణములను విషయముగా గలవి;
- 46 traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema … అన్నివైపుల జలముతో నిండిన చోట బావిలో ఎంత ప్రయోజనమో, యథార్థముగా ఎఱిగిన బ్రాహ్మణునకు సర్వ…
- 47 yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake | tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya … కర్మము చేయుటయందే నీకు అధికారము, ఎన్నడును ఫలములయందు కాదు;
- 48 karmaṇyastvadhikāraste mā phaleṣu kadācana | mā karmaphalahetubhūrmā te … ఓ ధనంజయా, ఆసక్తిని విడిచి, సిద్ధ్యసిద్ధులయందు సముడవై యోగమునందు నిలిచి కర్మములను చేయుము;
- 49 yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya | siddhyasiddhyoḥ … ఓ ధనంజయా, బుద్ధియోగముకంటె కేవలకర్మము చాల హీనమైనది;
- 50 yasya sarve samārambha nirāśīrbandhanāstviha | tyāge yasya hutaṃ … ఎవని ఉద్యమములన్నియు కామసంకల్పమను బంధమునుండి విడివడియున్నవో, ఎవని కర్మమంతయు త్యాగమునందు…
- 51 dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya | buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ … ఓ ధనంజయా, బుద్ధియోగముకంటె కేవలకర్మము చాల హీనమైనది;
- 52 buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte | tasmādyogāya yujyasva yogaḥ … బుద్ధితో కూడినవాడు ఇచటనే పుణ్యపాపములు రెంటిని విడిచిపెట్టును;
- 53 karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janmabandhavinirmuktāḥ … బుద్ధితో కూడిన మనీషులు కర్మజమైన ఫలమును విడిచి, జన్మబంధమునుండి విముక్తులై, నిరామయమైన…
- 54 yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati | tadā gantāsi nirvedaṃ … నీ బుద్ధి మోహమను పొదను దాటినప్పుడు, అప్పుడు విన్నదానియందును, వినవలసినదానియందును…
- 55 śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāvacalā buddhistadā … శ్రుతిచే వివిధముగా చలింపజేయబడిన నీ బుద్ధి సమాధియందు నిశ్చలముగా, స్థిరముగా నిలిచినప్పుడు,…
- 56 sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava | sthiradhīḥ kiṃ … ఓ కేశవా, సమాధియందు నిలిచిన స్థితప్రజ్ఞునకు లక్షణమేమి?
- 57 prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān | ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate … ఓ పార్థా, మనస్సునందలి కోరికలన్నిటిని ఎవడు పూర్తిగా విడిచిపెట్టి, ఆత్మయందే ఆత్మచేత…
- 58 duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ | vītarāgabhayakrodhaḥ sthiradhīrmunirucyate || 2-58 … దుఃఖములయందు కలతలేని మనస్సు గలవాడు, సుఖములయందు ఆసక్తి లేనివాడు, రాగభయక్రోధములు తొలగినవాడు…
- 59 yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham | nābhinandati na dveṣṭi tasya … ఎవడు ప్రతిచోటను స్నేహరహితుడై, శుభమునుగాని అశుభమునుగాని పొంది ఆనందింపడో, ద్వేషింపడో — అతని…
- 60 yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyaḥ sthiraprajñastadocyate … తాబేలు తన అవయవములను ఎట్లు ముడుచుకొనునో, అట్లే ఇతడు ఇంద్రియములను విషయములనుండి అన్నివైపుల…
- 61 viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ | rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ … ఆహారమును త్యజించిన దేహికి విషయములు తొలగును, కాని రుచి మిగిలియుండును;
- 62 yattasyāpi hi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni … ఓ కౌంతేయా, యత్నించు వివేకవంతుడైన పురుషుని మనస్సునైనను క్షోభింపజేయు ఇంద్రియములు బలవంతముగా…
- 63 tāni saṃyamya manasā yukta āsīta matparaḥ | vaśe … వానినన్నిటిని నిగ్రహించి, నన్నే పరమముగా గలవాడై యోగయుక్తుడై కూర్చుండవలెను;
- 64 dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate | saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate … విషయములను ధ్యానించు పురుషునకు వానియందు ఆసక్తి కలుగును;
- 65 krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśādbuddhināśo buddhināśāt praṇaśyati || … క్రోధమునుండి సంమోహము కలుగును;
- 66 rāgadveṣavimuktaistu viṣayānindriyaiścaran | ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 2-66 || కాని రాగద్వేషములు తొలగిన, తన వశమునందుండు ఇంద్రియములతో విషయములయందు చరించుచు, ఆత్మను…
- 67 prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate | prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate … ప్రసన్నత కలిగినప్పుడు ఇతనికి సర్వ దుఃఖముల నాశము కలుగును;
- 68 nāsti buddhirayuktasya na cāyuktamya bhāvanā | na cābhāvayataḥ … యోగయుక్తుడు కానివానికి బుద్ధి లేదు, యోగయుక్తుడు కానివానికి భావన లేదు;
- 69 indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate | tadasya harati prajñāṃ … నీళ్ళయందు పడవను గాలి ఎట్లు కొనిపోవునో, అట్లే చరించు ఇంద్రియములలో దేనిని మనస్సు…
- 70 tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā … కావున ఓ మహాబాహూ, ఎవని ఇంద్రియములు విషయములనుండి అన్నివైపుల నిగ్రహింపబడెనో, అతని ప్రజ్ఞ…
- 71 yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī | yasyāṃ … సర్వ భూతములకు ఏది రాత్రియో, దానియందు సంయమి మేల్కొనియుండును;
- 72 āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat | tadvatkāmā yaṃ praviśanti … నదులు నిండుచున్నను అచలముగా నిలిచిన సముద్రమునందు జలములు ఎట్లు ప్రవేశించునో, అట్లే ఎవనియందు…
- 73 vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ | nirmamo nirahaṅkāraḥ sa … ఎవడు కామములన్నిటిని విడిచి, ఆసక్తి లేకుండ, మమకారము లేకుండ, అహంకారము లేకుండ చరించునో, అతడు…
- 74 eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati | … ఓ పార్థా, ఇది బ్రాహ్మీస్థితి;