भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || … ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਆਕੁਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਸ…
- 2 kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam | anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna || 2-2 … ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਾਇਰਤਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ — ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਆਰੀਆ (ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ…
- 3 mā klaibyaṃ gaccha kauntena naitattvayyupapadyate | kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ … ਹੇ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਕਾਇਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾ ਅਪਣਾ;
- 4 kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana iṣubhiḥ pratiyotsyāmi … ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੜਾਂ, ਹੇ…
- 5 gurūnahatvā hi mahānubhāvā- ñchreyaścartuṃ bhaikṣamapīha loke | na … ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ;
- 6 naitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no … ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ — ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੀਏ ਜਾਂ ਇਹ ਸਾਨੂੰ…
- 7 kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ | yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi … ਕਾਇਰਤਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਅ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਮੋਹ-ਗ੍ਰਸਤ ਹੈ — ਮੈਂ…
- 8 na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyaḥ śokamucchoṣaṇamindriyāṇām | avāpya … ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ…
- 9 evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa | na yotsyāniti govindamuktvā … ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼ (ਅਰਜੁਨ) ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ "ਮੈਂ…
- 10 tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata | senayorubhayormadhye sīdamānamidaṃ vacaḥ … ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੋਹਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਸ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਮਾਨੋ…
- 11 tvaṃ mānuṣyeṇopahatāntarātmā viṣādamohābhibhavādvisaṃjñaḥ | kṛpāgṛhītaḥ samavekṣya bandhū- bhiprapannānmukhamantakasya … ਤੂੰ — ਜਿਸ ਦੀ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਮਨੁੱਖੀ (ਨਿਰੀ ਸੰਸਾਰਕ) ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਹਤਾਹਤ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਹਮਲੇ…
- 12 aśocyānanvaśocastvaṃ prajñavannābhibhāṣase | gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ || 2-12 … ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ…
- 13 nahyevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ | … ਨਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਇਹ ਰਾਜੇ;
- 14 dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā | tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra … ਹੇ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੇਹਧਾਰੀ (ਆਤਮਾ) ਨੂੰ ਬਾਲਪਨ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,…
- 15 mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ | āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ! || … ਹੇ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ ਤੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ;
- 16 yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha ! | … ਹੇ ਪੁਰਖ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ, ਜਿਸ ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਆਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮ ਹੈ — ਉਹ…
- 17 nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayorapi … ਅਸਤ (ਅਣਹੋਂਦ) ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵ (ਹੋਂਦ) ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਤ (ਹੋਂਦ) ਦਾ ਕੋਈ ਅਭਾਵ ਨਹੀਂ;
- 18 avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam | vināśamavyayasyāsya … ਪਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ (ਜਗਤ) ਵਿਆਪਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਜਾਣ;
- 19 antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ | vināśino'prameyasya tasmādyuddhyasva … ਇਸ ਨਿੱਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਤੇ ਅਪ੍ਰਮੇਯ (ਨਾ ਮਾਪੇ ਜਾਣ ਯੋਗ) ਦੇਹਧਾਰੀ (ਆਤਮਾ) ਦੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਕਹੇ ਗਏ…
- 20 ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam | … ਜੋ ਇਸ (ਆਤਮਾ) ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸਮਝਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਹੀਂ…
- 21 na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā … ਇਹ ਨਾ ਕਦੇ ਜੰਮਦੀ ਹੈ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ;
- 22 vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਨਿੱਤ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਵਿਅਯ (ਅਖੁੱਟ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਪੁਰਖ ਕਿਵੇਂ…
- 23 vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro'parāṇi | … ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਵੇਂ ਹੋਰ ਵਸਤਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ (ਆਤਮਾ)…
- 24 nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ | na … ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੇ, ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ, ਜਲ ਨਹੀਂ ਭਿਉਂਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹਵਾ ਸੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- 25 acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca | nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ … ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਛੇਦਯ (ਨਾ ਕੱਟੀ ਜਾਣ ਯੋਗ), ਅਦਾਹਯ (ਨਾ ਸਾੜੀ ਜਾਣ ਯੋਗ), ਅਕਲੇਦਯ (ਨਾ ਭਿਓਂ ਹੋਣ ਯੋਗ) ਤੇ…
- 26 avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate | tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 2-26 || ਇਹ ਆਤਮਾ ਅਵਿਅਕਤ (ਅਪ੍ਰਗਟ), ਅਚਿੰਤ੍ਯ (ਨਾ ਸੋਚੀ ਜਾਣ ਯੋਗ) ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ;
- 27 athavainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam | tathāpi … ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਜੰਮਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਨਿੱਤ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਮੰਨੇਂ, ਤਾਂ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਾਹੂ,…
- 28 jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca | … ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਜੰਮਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਰਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ;
- 29 avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata ! avyaktanidhanānyeva tatra kā … ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਅਕਤ (ਅਪ੍ਰਗਟ), ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਅਵਿਅਕਤ ਹੁੰਦੇ…
- 30 āścaryavat paśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathainamanyaḥ | āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti … ਕੋਈ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਚੰਭੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਚੰਭੇ ਵਾਂਗ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਇਸ…
- 31 dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata | tasmātsarvāṇi bhūtāni … ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੇਹਧਾਰੀ (ਆਤਮਾ) ਸਦਾ ਅਵਧ੍ਯ (ਨਾ ਮਾਰੀ ਜਾਣ ਯੋਗ) ਹੈ;
- 32 svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi | dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na … ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਡੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ;
- 33 yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam | sukṛtātkṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਉਹ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਆਇਆ, ਸ੍ਵਰਗ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦੁਆਰ ਅਜਿਹਾ…
- 34 atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi | tataḥ … ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਧਰਮ-ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਨਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸ੍ਵਧਰਮ ਤੇ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਪਾਪ…
- 35 akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām | sambhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate … ਅਤੇ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਨਾ-ਮਿਟਣ ਵਾਲੀ ਅਪਕੀਰਤੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਗੇ;
- 36 bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ | yeṣāṃ ca tvaṃ … ਮਹਾਰਥੀ ਸਮਝਣਗੇ ਕਿ ਤੂੰ ਡਰ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ;
- 37 avācyavādāṃśca bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ | nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ … ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਤੇਰੇ ਸਾਮਰਥਯ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾ-ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਬਚਨ ਕਹਿਣਗੇ;
- 38 hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm … ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ੍ਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਭੋਗੇਂਗਾ;
- 39 sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau | tato yuddhāya … ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ, ਜਿੱਤ-ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਮੰਨ ਕੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ;
- 40 eṣā te'bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu | buddhyā … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਤੈਨੂੰ ਸਾਂਖ੍ਯ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀ ਗਈ;
- 41 nehātikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate | svalpamapyasya dharmasya trāyate … ਇਸ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਨਾ ਯਤਨ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਉਲਟਾ (ਮਾੜਾ) ਨਤੀਜਾ;
- 42 vyavasāyātmikā buddhirekaiva kurunandana | bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām || … ਹੇ ਕੁਰੂ-ਨੰਦਨ, ਨਿਸ਼ਚਾ-ਯੁਕਤ ਬੁੱਧੀ ਇੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ;
- 43 yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ | vedavādaratāḥ pārtha nānyadastītivādinaḥ … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੀ (ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ) ਬਾਣੀ ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦ-ਵਾਦ (ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੱਖਰ)…
- 44 kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalepsavaḥ | kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryagatīḥ prati || … — ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਸ੍ਵਰਗ ਨੂੰ ਪਰਮ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭੋਗ ਤੇ ਐਸ਼੍ਵਰਯ…
- 45 bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate … ਭੋਗ ਤੇ ਐਸ਼੍ਵਰਯ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿੱਤ ਉਸ (ਬਾਣੀ) ਨਾਲ ਹਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ,…
- 46 traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema … ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਹਨ;
- 47 yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake | tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya … ਜਿਵੇਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰੇ (ਹੜ੍ਹ ਆਏ) ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੂਹ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨਾ ਹੀ…
- 48 karmaṇyastvadhikāraste mā phaleṣu kadācana | mā karmaphalahetubhūrmā te … ਤੇਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਕਦੇ ਉਸ ਦੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ;
- 49 yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya | siddhyasiddhyoḥ … ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਸਕਤੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਰਮ ਕਰ, ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ-ਅਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਰਹਿ;
- 50 yasya sarve samārambha nirāśīrbandhanāstviha | tyāge yasya hutaṃ … ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉੱਦਮ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਾ (ਫਲ-ਕਾਮਨਾ) ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਵਿੱਚ…
- 51 dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya | buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ … ਹੇ ਧਨੰਜਯ, ਬੁੱਧੀ-ਯੋਗ ਨਾਲੋਂ ਨਿਰਾ ਕਰਮ ਕਿਤੇ ਨੀਵਾਂ ਹੈ;
- 52 buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte | tasmādyogāya yujyasva yogaḥ … ਬੁੱਧੀ-ਯੁਕਤ (ਮਨੁੱਖ) ਇੱਥੇ ਹੀ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ;
- 53 karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janmabandhavinirmuktāḥ … ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਧੀ-ਯੁਕਤ ਮਨੀਸ਼ੀ (ਗਿਆਨੀ) ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਫਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜਨਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ,…
- 54 yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati | tadā gantāsi nirvedaṃ … ਜਦੋਂ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਮੋਹ ਦੀ ਦਲਦਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਤੇ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ (ਸਾਰੇ…
- 55 śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāvacalā buddhistadā … ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਭ੍ਰਮਿਤ ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਅਚੱਲ ਸਥਿਰ ਹੋ ਜਾਏਗੀ, ਤਦ ਤੂੰ…
- 56 sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava | sthiradhīḥ kiṃ … ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਸਥਿਰ-ਪ੍ਰਗਿਆ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀ ਹੈ?
- 57 prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān | ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ…
- 58 duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ | vītarāgabhayakrodhaḥ sthiradhīrmunirucyate || 2-58 … ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਦਵਿਗਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਸੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪ੍ਰਿਹਾ (ਲਾਲਸਾ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਜੋ…
- 59 yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham | nābhinandati na dveṣṭi tasya … ਜੋ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਜੋ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ…
- 60 yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyaḥ sthiraprajñastadocyate … ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੱਛੂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ…
- 61 viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ | rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ … ਆਹਾਰ (ਵਿਸ਼ੇ-ਸੇਵਨ) ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਹਧਾਰੀ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇ ਤਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸ…
- 62 yattasyāpi hi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni … ਹੇ ਕੁੰਤੀ-ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਵੇਕੀ ਪੁਰਖ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਥਣ ਵਾਲੀਆਂ (ਪ੍ਰਮਾਥੀ) ਇੰਦਰੀਆਂ…
- 63 tāni saṃyamya manasā yukta āsīta matparaḥ | vaśe … ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ, ਯੁਕਤ (ਯੋਗ-ਯੁਕਤ) ਹੋ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ…
- 64 dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate | saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate … ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ;
- 65 krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśādbuddhināśo buddhināśāt praṇaśyati || … ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਸੰਮੋਹ (ਮੋਹ-ਭਟਕਣ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੰਮੋਹ ਤੋਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀ (ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ) ਦਾ ਭ੍ਰਮ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ…
- 66 rāgadveṣavimuktaistu viṣayānindriyaiścaran | ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 2-66 || ਪਰ ਰਾਗ ਤੇ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੋਇਆ,…
- 67 prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate | prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate … ਉਸ ਪ੍ਰਸਾਦ (ਨਿਰਮਲਤਾ) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 68 nāsti buddhirayuktasya na cāyuktamya bhāvanā | na cābhāvayataḥ … ਅਯੁਕਤ (ਯੋਗ-ਰਹਿਤ) ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਅਤੇ ਅਯੁਕਤ ਦੀ ਭਾਵਨਾ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਵੀ ਨਹੀਂ;
- 69 indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate | tadasya harati prajñāṃ … ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਚਰਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਮਨ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਗਿਆ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ…
- 70 tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā … ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ — ਉਸ…
- 71 yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī | yasyāṃ … ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਰਾਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ;
- 72 āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat | tadvatkāmā yaṃ praviśanti … ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਸਦਾ ਭਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚੱਲ ਸਥਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਪੁਰਖ…
- 73 vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ | nirmamo nirahaṅkāraḥ sa … ਜੋ ਪੁਰਖ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਿਸਪ੍ਰਿਹ (ਲਾਲਸਾ-ਰਹਿਤ) ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ, ਮਮਤਾ-ਰਹਿਤ ਤੇ…
- 74 eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati | … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ;