भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || … କୃପାରେ ଆବିଷ୍ଟ, ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ, ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ସେହି (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ମଧୁସୂଦନ ଏହି…
- 2 kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam | anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna || 2-2 … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତୁମ ଭିତରେ ଏହି କାୟରତା କେଉଁଠାରୁ ଆସିଲା?
- 3 mā klaibyaṃ gaccha kauntena naitattvayyupapadyate | kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ … ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, କାୟରତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅ ନାହିଁ;
- 4 kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana iṣubhiḥ pratiyotsyāmi … ହେ ମଧୁସୂଦନ, ହେ ଅରିସୂଦନ, ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ଶରଦ୍ୱାରା…
- 5 gurūnahatvā hi mahānubhāvā- ñchreyaścartuṃ bhaikṣamapīha loke | na … ମହାନୁଭବ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ ନ କରି ଏ ସଂସାରରେ ଭିକ୍ଷାନ୍ନ ଭୋଜନ କରିବା ବରଂ ଶ୍ରେୟ;
- 6 naitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no … ଆମ ପାଇଁ କଅଣ ଶ୍ରେୟ — ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ନା ସେମାନେ ଆମକୁ ଜୟ କରିବେ — ତାହା ଆମେ ଜାଣୁ ନାହିଁ;
- 7 kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ | yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi … କାର୍ପଣ୍ୟଦୋଷରେ ସ୍ୱଭାବ ଆହତ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ସମ୍ମୋହିତ ଚିତ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି — ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ…
- 8 na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyaḥ śokamucchoṣaṇamindriyāṇām | avāpya … ପୃଥିବୀରେ ଅସପତ୍ନ (ନିଷ୍କଣ୍ଟକ) ଓ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ, ଏପରିକି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ ପାଇ ମଧ୍ୟ,…
- 9 evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa | na yotsyāniti govindamuktvā … ହେ ପରନ୍ତପ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଗୁଡ଼ାକେଶ (ଅର୍ଜୁନ) ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ “ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ”…
- 10 tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata | senayorubhayormadhye sīdamānamidaṃ vacaḥ … ହେ ଭାରତ, ଦୁଇ ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ସେହି (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ହୃଷୀକେଶ ଯେପରି ହସୁ ହସୁ ଏହି ବାକ୍ୟ…
- 11 tvaṃ mānuṣyeṇopahatāntarātmā viṣādamohābhibhavādvisaṃjñaḥ | kṛpāgṛhītaḥ samavekṣya bandhū- bhiprapannānmukhamantakasya … ତୁମେ — କେବଳ ମନୁଷ୍ୟୋଚିତ ଭାବନାରେ ଉପହତ ଅନ୍ତରାତ୍ମା, ବିଷାଦ ଓ ମୋହର ଅଭିଭବରେ ବିସଂଜ୍ଞ, ମୃତ୍ୟୁର…
- 12 aśocyānanvaśocastvaṃ prajñavannābhibhāṣase | gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ || 2-12 … ତୁମେ ଅଶୋଚନୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଛ, ଅଥଚ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନଙ୍କ ପରି କଥା କହୁଛ;
- 13 nahyevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ | … କେବେହେଲେ ମୁଁ ନ ଥିଲି ତାହା ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ତୁମେ ନ ଥିଲ, କିମ୍ବା ଏହି ରାଜାମାନେ ନ ଥିଲେ ତାହା ନୁହେଁ;
- 14 dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā | tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra … ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯେପରି ଏହି ଦେହରେ ଦେହୀର କୌମାର, ଯୌବନ ଓ ଜରା ହୁଏ, ସେପରି (ତାଙ୍କର)…
- 15 mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ | āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ! || … ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟର ସ୍ପର୍ଶ ହିଁ ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ ପ୍ରଦାନ କରେ;
- 16 yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha ! | … ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ ସମ ଯେଉଁ ଧୀର ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏସବୁ ବ୍ୟଥିତ କରେ ନାହିଁ, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ…
- 17 nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayorapi … ଅସତ୍ର ସତ୍ତା ନାହିଁ, ସତ୍ର ଅଭାବ ନାହିଁ;
- 18 avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam | vināśamavyayasyāsya … କିନ୍ତୁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତାହାକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ଜାଣ;
- 19 antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ | vināśino'prameyasya tasmādyuddhyasva … ନିତ୍ୟ ଶରୀରୀ (ଆତ୍ମା)ର ଏହି ଶରୀରଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତବାନ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଅଥଚ ସେହି (ଆତ୍ମା) ବିନାଶୀ…
- 20 ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam | … ଯେ ଏହି (ଆତ୍ମା)କୁ ବଧକାରୀ ବୋଲି ଜାଣେ ଏବଂ ଯେ ଏହାକୁ ବଧ୍ୟ ବୋଲି ଭାବେ — ସେ ଦୁହେଁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ;
- 21 na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā … ଏ (ଆତ୍ମା) କେବେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ମରନ୍ତି ନାହିଁ;
- 22 vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ … ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ଏହି (ଆତ୍ମା)କୁ ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ, ଅଜ ଓ ଅବ୍ୟୟ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ପୁରୁଷ କିପରି କାହାକୁ ବଧ…
- 23 vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro'parāṇi | … ଯେପରି ମନୁଷ୍ୟ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରେ, ସେପରି ଦେହୀ ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର…
- 24 nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ | na … ଶସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ ଛେଦନ କରେ ନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ଏହାକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ ନାହିଁ, ଜଳ ଏହାକୁ ଭିଜାଏ ନାହିଁ, ବାୟୁ ଏହାକୁ…
- 25 acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca | nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ … ଏ (ଆତ୍ମା) ଅଚ୍ଛେଦ୍ୟ, ଅଦାହ୍ୟ, ଅକ୍ଲେଦ୍ୟ ଓ ଅଶୋଷ୍ୟ;
- 26 avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate | tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 2-26 || ଏ (ଆତ୍ମା) ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଓ ଅବିକାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ;
- 27 athavainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam | tathāpi … ଅଥବା ଯଦି ତୁମେ ଏ (ଆତ୍ମା)କୁ ନିତ୍ୟ ଜାତ ଓ ନିତ୍ୟ ମୃତ ବୋଲି ମନେ କର, ତଥାପି ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଏହା…
- 28 jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca | … ଯିଏ ଜନ୍ମିଛି ତାର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଯିଏ ମରିଛି ତାର ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚିତ;
- 29 avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata ! avyaktanidhanānyeva tatra kā … ହେ ଭାରତ, ଭୂତମାନେ ଆଦିରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତ ଓ ଅନ୍ତରେ ପୁଣି ଅବ୍ୟକ୍ତ;
- 30 āścaryavat paśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathainamanyaḥ | āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti … କେହି ଏ (ଆତ୍ମା)କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ଏହାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପରି କହନ୍ତି, ଆଉ କେହି…
- 31 dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata | tasmātsarvāṇi bhūtāni … ହେ ଭାରତ, ସବୁ (ପ୍ରାଣୀ)ର ଦେହରେ ଏ ଦେହୀ ସର୍ବଦା ଅବଧ୍ୟ;
- 32 svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi | dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na … ସ୍ୱଧର୍ମକୁ ବିଚାର କରି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ବିଚଳିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ;
- 33 yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam | sukṛtātkṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam … ହେ ପାର୍ଥ, ସୌଭାଗ୍ୟବଶତଃ ପ୍ରାପ୍ତ, ସ୍ୱର୍ଗର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଦ୍ୱାର ସ୍ୱରୂପ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧ ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ…
- 34 atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi | tataḥ … ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଧର୍ମ୍ୟ ସଂଗ୍ରାମ ନ କରିବ, ତେବେ ସ୍ୱଧର୍ମ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ତୁମେ ପାପ ଲାଭ କରିବ।
- 35 akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām | sambhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate … ଏବଂ ଭୂତ (ଲୋକ)ମାନେ ତୁମର ଅବ୍ୟୟ (ଚିରସ୍ଥାୟୀ) ଅକୀର୍ତ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ;
- 36 bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ | yeṣāṃ ca tvaṃ … ମହାରଥୀମାନେ ଭାବିବେ ଯେ ତୁମେ ଭୟରୁ ଯୁଦ୍ଧରୁ ବିରତ ହୋଇଅଛ;
- 37 avācyavādāṃśca bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ | nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ … ତୁମର ଶତ୍ରୁମାନେ ତୁମ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ନିନ୍ଦା କରି ଅନେକ ଅବାଚ୍ୟ ବାକ୍ୟ କହିବେ;
- 38 hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm … ବଧ ହେଲେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ, ଜୟ କଲେ ପୃଥିବୀ ଭୋଗ କରିବ;
- 39 sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau | tato yuddhāya … ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଲାଭ-ଅଲାଭ, ଜୟ-ପରାଜୟକୁ ସମାନ କରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ହୁଅ;
- 40 eṣā te'bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu | buddhyā … ହେ ପାର୍ଥ, ସାଂଖ୍ୟ (ଦୃଷ୍ଟି)ରେ ଏହି ବୁଦ୍ଧି ତୁମକୁ କୁହାଗଲା;
- 41 nehātikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate | svalpamapyasya dharmasya trāyate … ଏ (ପଥ)ରେ ଆରମ୍ଭର ନାଶ ନାହିଁ, ପ୍ରତ୍ୟବାୟ (ବିପରୀତ ଫଳ) ମଧ୍ୟ ନାହିଁ;
- 42 vyavasāyātmikā buddhirekaiva kurunandana | bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām || … ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ବ୍ୟବସାୟାତ୍ମିକା (ନିଶ୍ଚୟାତ୍ମକ) ବୁଦ୍ଧି ଏକ ହିଁ;
- 43 yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ | vedavādaratāḥ pārtha nānyadastītivādinaḥ … ହେ ପାର୍ଥ, ବେଦବାଦରେ ରତ, “ଆଉ କିଛି ନାହିଁ” ବୋଲି କହୁଥିବା ଅବିପଶ୍ଚିତ (ଅଜ୍ଞ)ମାନେ ଏହି ଯେଉଁ ପୁଷ୍ପିତ…
- 44 kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalepsavaḥ | kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryagatīḥ prati || … କାମାତ୍ମା, ସ୍ୱର୍ଗ-ପରାୟଣ, ଜନ୍ମ-କର୍ମର ଫଳ ଅଭିଳାଷୀ, ଭୋଗ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରାପ୍ତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବହୁ…
- 45 bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate … ଭୋଗ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ, ସେହି (ବାକ୍ୟ)ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ-ଚିତ୍ତମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟାତ୍ମିକା ବୁଦ୍ଧି…
- 46 traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ବେଦଗୁଡ଼ିକ ତ୍ରିଗୁଣକୁ ବିଷୟ କରନ୍ତି;
- 47 yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake | tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya … ସବୁଆଡ଼େ ଜଳ ପ୍ଲାବିତ ହେଲେ କୂପରେ ଯେତିକି ପ୍ରୟୋଜନ (ରହେ), ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବେଦରେ…
- 48 karmaṇyastvadhikāraste mā phaleṣu kadācana | mā karmaphalahetubhūrmā te … ତୁମର ଅଧିକାର କେବଳ କର୍ମରେ, କଦାପି ଫଳରେ ନୁହେଁ;
- 49 yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya | siddhyasiddhyoḥ … ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ସିଦ୍ଧି ଓ ଅସିଦ୍ଧିରେ ସମ ହୋଇ କର୍ମ କର;
- 50 yasya sarve samārambha nirāśīrbandhanāstviha | tyāge yasya hutaṃ … ଯାହାର ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭ ଏଠାରେ କାମନା-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ତ୍ୟାଗ (ଭାବ)ରେ ଯାହାର ସବୁ ହୁତ (ଅର୍ପିତ) — ସେ…
- 51 dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya | buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ … ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ବୁଦ୍ଧିଯୋଗ ଅପେକ୍ଷା (ସକାମ) କର୍ମ ବହୁ ନିକୃଷ୍ଟ;
- 52 buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte | tasmādyogāya yujyasva yogaḥ … ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏ ଲୋକରେ ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ ଉଭୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି;
- 53 karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janmabandhavinirmuktāḥ … ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ମନୀଷୀମାନେ କର୍ମଜାତ ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରି ଜନ୍ମ-ବନ୍ଧନରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୋଇ ଅନାମୟ (ନିର୍ଦୋଷ) ପଦକୁ…
- 54 yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati | tadā gantāsi nirvedaṃ … ଯେତେବେଳେ ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ମୋହ-କଳିଳ (ସମ୍ମୋହର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ) ଅତିକ୍ରମ କରିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଶ୍ରୁତ ଓ…
- 55 śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāvacalā buddhistadā … ଶ୍ରୁତିରେ ବିପ୍ରତିପନ୍ନ (ବିଭ୍ରାନ୍ତ) ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ଯେତେବେଳେ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ସମାଧିରେ ଅଚଳ ଭାବେ ସ୍ଥିତ…
- 56 sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava | sthiradhīḥ kiṃ … ହେ କେଶବ, ସମାଧିରେ ସ୍ଥିତ ସ୍ଥିତପ୍ରଜ୍ଞଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ କଅଣ?
- 57 prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān | ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate … ହେ ପାର୍ଥ, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ମନୋଗତ ସମସ୍ତ କାମନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଆତ୍ମାଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାରେ ହିଁ…
- 58 duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ | vītarāgabhayakrodhaḥ sthiradhīrmunirucyate || 2-58 … ଦୁଃଖରେ ଅନୁଦ୍ୱିଗ୍ନ-ମନ, ସୁଖରେ ସ୍ପୃହାରହିତ, ରାଗ-ଭୟ-କ୍ରୋଧରହିତ — (ଏପରି) ସ୍ଥିର-ବୁଦ୍ଧି ବ୍ୟକ୍ତି…
- 59 yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham | nābhinandati na dveṣṭi tasya … ଯିଏ ସବୁଆଡ଼େ ଅନାସକ୍ତ ହୋଇ ସେହି ସେହି ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଅଭିନନ୍ଦନ କରେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷ…
- 60 yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyaḥ sthiraprajñastadocyate … ଯେପରି କଚ୍ଛପ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଗୁଡ଼ାଇ ନିଏ, ସେପରି ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ…
- 61 viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ | rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ … ନିରାହାର (ବିଷୟ-ତ୍ୟାଗକାରୀ) ଦେହୀଠାରୁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ନିବୃତ୍ତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ରସ (ଆସ୍ୱାଦ) ବ୍ୟତୀତ;
- 62 yattasyāpi hi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni … ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ସେହି ବିଦ୍ୱାନ ପୁରୁଷଙ୍କର ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଥୀ (ବିକ୍ଷୁବ୍ଧକାରୀ) ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ…
- 63 tāni saṃyamya manasā yukta āsīta matparaḥ | vaśe … ସେସବୁକୁ ସଂଯମ କରି, ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମତ୍ପର (ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠ) ହୋଇ ବସିବା ଉଚିତ;
- 64 dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate | saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate … ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ପୁରୁଷଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସଙ୍ଗ (ଆସକ୍ତି) ଜନ୍ମେ;
- 65 krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśādbuddhināśo buddhināśāt praṇaśyati || … କ୍ରୋଧରୁ ସମ୍ମୋହ ହୁଏ, ସମ୍ମୋହରୁ ସ୍ମୃତି-ବିଭ୍ରମ, ସ୍ମୃତି-ଭ୍ରଂଶରୁ ବୁଦ୍ଧି-ନାଶ, ବୁଦ୍ଧି-ନାଶରୁ…
- 66 rāgadveṣavimuktaistu viṣayānindriyaiścaran | ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 2-66 || କିନ୍ତୁ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷରୁ ବିମୁକ୍ତ, ଆତ୍ମବଶ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଦ୍ୱାରା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ବିଧେୟାତ୍ମା…
- 67 prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate | prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate … ସେହି ପ୍ରସାଦରେ ତାର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ହାନି (ବିନାଶ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ;
- 68 nāsti buddhirayuktasya na cāyuktamya bhāvanā | na cābhāvayataḥ … ଅଯୁକ୍ତ (ଯୋଗହୀନ) ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ଅଯୁକ୍ତର ଭାବନା (ଚିନ୍ତନ-ଶକ୍ତି) ନାହିଁ;
- 69 indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate | tadasya harati prajñāṃ … ବିଚରଣଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ଯେଉଁ ମନ ଅନୁବର୍ତ୍ତୀ ହୁଏ, ତାହା ତାର ପ୍ରଜ୍ଞାକୁ ହରଣ କରେ — ଯେପରି ବାୟୁ…
- 70 tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā … ଏଣୁ ହେ ମହାବାହୁ, ଯାହାର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଗୃହୀତ, ତାର ପ୍ରଜ୍ଞା…
- 71 yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī | yasyāṃ … ସମସ୍ତ ଭୂତ ପାଇଁ ଯାହା ରାତ୍ରି, ସେଥିରେ ସଂଯମୀ ଜାଗ୍ରତ ରହେ;
- 72 āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat | tadvatkāmā yaṃ praviśanti … ଯେପରି ସର୍ବଦା ପୂର୍ଯ୍ୟମାଣ ଓ ଅଚଳ-ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମୁଦ୍ରରେ ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ଯାହାଠାରେ ସମସ୍ତ…
- 73 vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ | nirmamo nirahaṅkāraḥ sa … ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରି ନିଃସ୍ପୃହ, ନିର୍ମମ ଓ ନିରହଙ୍କାର ହୋଇ ବିଚରଣ କରେ, ସେ ଶାନ୍ତି…
- 74 eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati | … ହେ ପାର୍ଥ, ଏ ହିଁ ବ୍ରାହ୍ମୀ ସ୍ଥିତି;