भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 saṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum | tyāgasya ca hṛṣīkeśa … ఓ మహాబాహూ, ఓ హృషీకేశా, ఓ కేశినిషూదనా, సన్న్యాసము యొక్క, త్యాగము యొక్క తత్త్వమును…
- 2 kāmyānāṃ karmaṇāṃ tyāgaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ … కామ్య కర్మల త్యాగమును సన్న్యాసమని కవులు ఎఱుగుదురు;
- 3 tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti … కొందఱు మనీషులు కర్మము దోషముగా త్యజింపదగినదని చెప్పుదురు;
- 4 niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo … ఓ భరతశ్రేష్ఠా, ఆ త్యాగము విషయమున నా నిశ్చయమును వినుము;
- 5 yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat | yajño dānaṃ … యజ్ఞ-దాన-తపఃకర్మము త్యజింపరానిది, అది చేయదగినదే;
- 6 etānyapi ca karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca | … ఓ పార్థా, ఈ కర్మములనైనను ఆసక్తిని, ఫలములను విడిచి చేయవలెను — ఇది నా నిశ్చితమైన ఉత్తమ మతము.
- 7 niyatasya ca saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate | mohāttasya parityāgastāmasaḥ … విధింపబడిన కర్మము యొక్క సన్న్యాసము తగదు;
- 8 duḥkhamityeva yaḥ karma kāyakleśabhayāt tyajet | sa kṛtvā … దుఃఖమని, శరీరక్లేశ భయముచేత ఎవడు కర్మమును త్యజించునో — అతడు రాజస త్యాగమును చేసి,…
- 9 kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna | saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ … ఓ అర్జునా, చేయదగినదని, ఆసక్తిని, ఫలమునును విడిచి విధింపబడిన కర్మము ఏది చేయబడునో — ఆ…
- 10 na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo … అకుశలమైన కర్మమును ద్వేషింపడు, కుశలమైనదానియందు ఆసక్తుడు కాడు;
- 11 nahi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ | yastu karmaphalatyāgī … దేహధారికి కర్మములను శేషము లేక త్యజించుట శక్యము కాదు;
- 12 aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam | bhavatyatyāgināṃ … అనిష్టము, ఇష్టము, మిశ్రమము — మూడు విధముల కర్మఫలము త్యాగము చేయనివారికి మరణానంతరము కలుగును;
- 13 pañcemāni mahābāho kāraṇāni nibodha me | sāṅkhye kṛtānte … ఓ మహాబాహూ, సర్వ కర్మముల సిద్ధికై సాంఖ్య సిద్ధాంతమునందు చెప్పబడిన ఈ ఐదు కారణములను నానుండి…
- 14 adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāśca … అధిష్ఠానము, అట్లే కర్త, వివిధమైన కరణము, నానావిధములైన వేఱువేఱు చేష్టలు, ఇచట ఐదవదైన దైవము —
- 15 śarīravāṅmanobhirhi yatkarmārabhate'rjuna | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite … ఓ అర్జునా, మనుష్యుడు శరీర-వాక్కు-మనస్సులచేత న్యాయమైనదిగాని, విపరీతమైనదిగాని ఏ కర్మమును…
- 16 tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna … ఇట్లుండగా, కేవల ఆత్మను కర్తగా ఎవడు చూచునో — అకృతబుద్ధిత్వమువలన ఆ దుర్మతి సరిగా చూడడు.
- 17 yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate | hatvāpi … ఎవనికి అహంకారభావము లేదో, ఎవని బుద్ధి అంటబడదో — అతడు ఈ లోకములను చంపినను చంపడు, బంధింపబడడు.
- 18 jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā | karaṇaṃ karma … జ్ఞానము, జ్ఞేయము, పరిజ్ఞాత — ఇది మూడు విధముల కర్మచోదన;
- 19 jñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ | … గుణ సంఖ్యానమునందు జ్ఞానము, కర్మము, కర్త గుణభేదమునుబట్టి మూడేసి విధములుగా చెప్పబడును;
- 20 sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate | avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi … విభజింపబడిన భూతములయందు విభజింపబడని, ఒక్క అవ్యయమైన భావమును దేనిచేత సర్వ భూతములయందు చూచునో…
- 21 pṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvān pṛthagvidhān | vetti sarveṣu … కాని ఏ జ్ఞానము పృథక్త్వముచేత సర్వ భూతములయందు వేఱువేఱు విధముల నానా భావములను ఎఱుగునో — అది…
- 22 yattu kṛtsnavadekasminatkārye saktamahetukam | atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam || … కాని ఏది ఒక్క కార్యమునందు అదే సర్వమైనట్లు ఆసక్తమై, హేతువు లేక, తత్త్వార్థము లేక,…
- 23 niyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam | aphalaprepsunā karma yattat sāttvikamucyate … విధింపబడిన, ఆసక్తి లేని, రాగద్వేషములు లేక, ఫలమును కోరనివానిచేత చేయబడిన కర్మము — అది…
- 24 yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ | kriyate … కాని కామమును కోరువానిచేత, లేదా అహంకారముతో, మిక్కిలి క్లేశముతో ఏ కర్మము చేయబడునో — అది…
- 25 anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanavekṣya ca pauruṣam | mohādārabhyate karma … అనుబంధమును, క్షయమును, హింసను, తన శక్తినిని పరిగణింపక, మోహముచేత ఏ కర్మము ఆరంభింపబడునో —…
- 26 muktasaṅgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ | siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate || … ఆసక్తి తొలగినవాడు, "నేను" అని చెప్పనివాడు, ధృతి-ఉత్సాహములతో కూడినవాడు, సిద్ధ్యసిద్ధులయందు…
- 27 rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parakīrtyate … రాగి, కర్మఫలమును కోరువాడు, లుబ్ధుడు, హింసాత్ముడు, అశుచి, హర్షశోకములతో కూడిన కర్త రాజసుడని…
- 28 ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtraśca … యోగయుక్తుడు కానివాడు, ప్రాకృతుడు, మొండివాడు, శఠుడు, ఇతరుల పనులు చెఱచువాడు, సోమరి, విషాది,…
- 29 buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śṛṇu | procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya … ఓ ధనంజయా, గుణములనుబట్టి బుద్ధి యొక్క, ధృతి యొక్క మూడు విధముల భేదమును, సంపూర్ణముగా…
- 30 pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ … ఓ పార్థా, ప్రవృత్తిని, నివృత్తిని, చేయదగిన-చేయరానివానిని, భయ-అభయములను, బంధ-మోక్షములను ఏ…
- 31 yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvat … ఓ పార్థా, ధర్మము-అధర్మములను, చేయదగిన-చేయరానివానిని ఏ బుద్ధి యథావత్తుగా కాక ఎఱుగునో — అది…
- 32 adharmaṃ dharmamiti yā buddhyate tamasānvitā | sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ … ఓ పార్థా, తమస్సుతో కూడి అధర్మమును ధర్మమని, సర్వ అర్థములను విపరీతముగా ఏ బుద్ధి ఎఱుగునో —…
- 33 dhṛtyā mayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā … ఓ పార్థా, అవ్యభిచారిణియైన యోగముచేత ఏ ధృతిచేత మనస్సు-ప్రాణ-ఇంద్రియ క్రియలను నిలుపునో — ఆ…
- 34 yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate'rjuna | prasaṅgena phalākāṃkṣī dhṛtiḥ … ఓ అర్జునా, ఓ పార్థా, ఏ ధృతిచేత ఆసక్తితో, ఫలమును కోరి ధర్మ-కామ-అర్థములను నిలుపునో — ఆ ధృతి…
- 35 yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ mohameva ca | … ఓ పార్థా, ఏ ధృతిచేత దుర్మేధావి నిద్ర, భయము, శోకము, విషాదము, మోహమును విడువడో — అది తామసి…
- 36 sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha | abhyāsādramate … ఓ భరతర్షభా, ఇప్పుడు మూడు విధముల సుఖమును నానుండి వినుము;
- 37 yattadāttve viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam | tatsukhaṃ sāttvikaṃ vidyādātmabuddhiprasādajam || … ఏది ఆరంభమునందు విషమువలె, పరిణామమునందు అమృతమువలె ఉండునో — ఆ ఆత్మబుద్ధి ప్రసన్నతనుండి…
- 38 viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopamam | pariṇāme viṣamiva tat rājasamiti smṛtam || … ఏది విషయ-ఇంద్రియ సంయోగమునుండి పుట్టి ఆరంభమునందు అమృతమువలె, పరిణామమునందు విషమువలె ఉండునో —…
- 39 yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ | nidrālasyapramādotthaṃ tattāmasamudāhṛtam … ఏ సుఖము ఆరంభమునందును, పరిణామమునందును ఆత్మను మోహపెట్టునో, నిద్ర-ఆలస్య-ప్రమాదములనుండి…
- 40 na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ … ప్రకృతిజములైన ఈ మూడు గుణములనుండి విముక్తమైన సత్త్వము (భూతము) భూమియందుగాని, స్వర్గమునందు…
- 41 brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa | karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ … ఓ పరంతపా, బ్రాహ్మణ-క్షత్రియ-వైశ్యులకు, శూద్రులకు కర్మములు స్వభావమునుండి పుట్టిన గుణములచేత…
- 42 śamo damastathāḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca | jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ … శమము, దమము, తపస్సు, శౌచము, క్షాంతి, ఆర్జవము, జ్ఞానము, విజ్ఞానము, ఆస్తిక్యము — ఇవి…
- 43 śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam | dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ … శౌర్యము, తేజస్సు, ధృతి, దాక్ష్యము, యుద్ధమునందు పలాయనము లేకుండుట, దానము, ఈశ్వరభావము — ఇవి…
- 44 kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam | payutthānātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam … కృషి, గోరక్షణ, వాణిజ్యము వైశ్యుని స్వభావజమైన కర్మము;
- 45 sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ | svakarmanirataḥ … తన తన కర్మమునందు ఆసక్తి గల మనుష్యుడు సంసిద్ధిని పొందును;
- 46 yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam | svakarmaṇā tamabhyarcya … భూతముల ప్రవృత్తి ఎవనినుండి కలుగునో, ఎవనిచేత ఈ సర్వము వ్యాపింపబడెనో — అతనిని తన కర్మముచేత…
- 47 śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt | svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilviṣam … చక్కగా ఆచరించిన పరధర్మముకంటె గుణహీనమైనను స్వధర్మమే మేలు;
- 48 sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet | sarvārambhā … ఓ కౌంతేయా, దోషముతో కూడినదైనను సహజమైన కర్మమును త్యజింపరాదు;
- 49 asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati … అన్నిచోట్ల ఆసక్తి లేని బుద్ధి గలవాడు, ఆత్మను జయించినవాడు, ఆశ తొలగినవాడు సన్న్యాసముచేత…
- 50 siddhiṃ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me | … ఓ కౌంతేయా, సిద్ధిని పొందినవాడు బ్రహ్మమును ఎట్లు పొందునో, జ్ఞానము యొక్క పరమనిష్ఠ ఏదో —…
- 51 buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṃ niyamya ca | śabdādīnviṣayāṃstyaktvā … విశుద్ధమైన బుద్ధితో కూడినవాడై, ధృతిచేత ఆత్మను నిగ్రహించి, శబ్దము మొదలగు విషయములను…
- 52 viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ | dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ … ఏకాంతమును సేవించువాడై, మితముగా తినువాడై, వాక్కు-శరీర-మనస్సులను నిగ్రహించి, నిత్యము…
- 53 ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham | vimucya … అహంకారమును, బలమును, దర్పమును, కామమును, క్రోధమును, పరిగ్రహమును విడిచి, మమకారము లేక,…
- 54 brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na hṛṣyati | samaḥ … బ్రహ్మభూతుడై, ప్రసన్నాత్ముడై శోకింపడు, సంతోషింపడు;
- 55 bhaktyā māmabhijānāti yo'haṃ yaścāsmi tattvataḥ | tato māṃ … నేను ఎవడనో, యథార్థముగా ఎట్టివాడనో — భక్తిచేత నన్ను ఎఱుగును;
- 56 sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ | matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam … సర్వ కర్మములను సదా చేయుచున్నను, నన్ను ఆశ్రయించినవాడు నా ప్రసాదమువలన శాశ్వతమైన, అవ్యయమైన…
- 57 cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya bhārata | buddhiyogaṃ samāśritya … ఓ భారతా, చిత్తముచేత సర్వ కర్మములను నాయందు సన్న్యసించి, బుద్ధియోగమును ఆశ్రయించి, సదా…
- 58 maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | atha cettvamahaṅkārāṃ na mokṣyasi … నాయందు చిత్తము గలవాడవై నా ప్రసాదమువలన సర్వ దుర్గమములను దాటుదువు;
- 59 yadahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyase | mithyaipa vyavasāyaste … అహంకారమును ఆశ్రయించి "యుద్ధము చేయను" అని తలంచినచో — నీ ఈ నిశ్చయము మిథ్య;
- 60 svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā | kartuṃ necchasi … ఓ కౌంతేయా, స్వభావజమైన నీ స్వకర్మముచేత బంధింపబడి, మోహముచేత ఏది చేయగోరవో — దానిని…
- 61 īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛdyeṣa vasate'rjuna | bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā … ఓ అర్జునా, ఈశ్వరుడు సర్వ భూతముల హృదయమునందు నివసించును;
- 62 tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata | tatprasādātparāṃ sidiṃ … ఓ భారతా, సర్వభావముతో అతనినే శరణుపొందుము;
- 63 iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā | vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi … ఇట్లు గుహ్యముకంటె గుహ్యతరమైన జ్ఞానము నాచేత నీకు చెప్పబడెను;
- 64 sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | iṣṭo'si … సర్వగుహ్యతమమైన నా పరమ వచనమును మరల వినుము;
- 65 manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi … నాయందు మనస్సు గలవాడవు కమ్ము, నా భక్తుడవు, నా పూజకుడవు కమ్ము, నాకు నమస్కరింపుము;
- 66 sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo … సర్వ ధర్మములను విడిచి నన్నొక్కనినే శరణుపొందుము;
- 67 idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana | na cāśuśrūṣave … ఇది తపస్సు లేనివానికిగాని, భక్తి లేనివానికిగాని ఎన్నడును చెప్పరాదు;
- 68 ya idaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati | bhaktiṃ mayi … ఎవడు ఈ పరమ గుహ్యమును నా భక్తులకు చెప్పునో — నాయందు పరమ భక్తిని చేసి, సంశయము లేక నన్నే…
- 69 na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ | bhavitā na … మనుష్యులలో అతనికంటె నాకు ప్రియమైన పని చేయువాడు ఎవ్వడును లేడు;
- 70 adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ | jñānayajñena … మన ఇరువురి ఈ ధర్మ్యమైన సంవాదమును ఎవడు అధ్యయనము చేయునో — అతనిచేత నేను జ్ఞానయజ్ఞముచేత…
- 71 śraddhāvānanasūyaśca śṛṇuyādapi yo naraḥ | so'pi muktaḥ śubhāṃllokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇām … శ్రద్ధ గలవాడు, అసూయ లేనివాడు ఈ సంవాదమును వినినను — అతడును విముక్తుడై పుణ్యకర్ముల…
- 72 kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā | kaccidajñānasammohaḥ pranaṣṭaste dhanañjaya … ఓ పార్థా, ఓ ధనంజయా, ఇది నీవు ఏకాగ్రచిత్తముతో వింటివా?
- 73 naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayā'cyuta | sthito'smi gatasandehaḥ kariṣye … ఓ అచ్యుతా, నా మోహము నశించెను, నీ ప్రసాదమువలన స్మృతిని పొందితిని;
- 74 ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ | saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam … ఇట్లు నేను వాసుదేవునకు, మహాత్ముడైన పార్థునకు మధ్య జరిగిన ఈ అద్భుతమైన, రోమాంచకరమైన…
- 75 vyāsaprasādācchrutavānetadguhyataraṃ mahat | yogaṃ yogīśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam || 18-75 … వ్యాసుని ప్రసాదమువలన ఈ గుహ్యతరమైన, మహత్తరమైన యోగమును, యోగీశ్వరుడైన కృష్ణుడు స్వయముగా…
- 76 rājan saṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam | keśavārjunayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi … ఓ రాజా, కేశవార్జునుల ఈ అద్భుతమైన, పుణ్యమైన సంవాదమును మరల మఱల స్మరించుచు మాటిమాటికి…
- 77 tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyudbhutaṃ hareḥ | vismayo me … ఓ మహారాజా, హరి యొక్క ఆ అత్యద్భుతమైన రూపమును మరల మఱల స్మరించుచు నాకు ఆశ్చర్యము…
- 78 yatra yogīśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra … ఎచట యోగీశ్వరుడైన కృష్ణుడు ఉండునో, ఎచట ధనుర్ధరుడైన పార్థుడు ఉండునో — అచట శ్రీ, విజయము,…