भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 saṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum | tyāgasya ca hṛṣīkeśa … ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮੈਂ ਸੰਨਿਆਸ ਦਾ ਤੱਤਵ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦਾ ਵੀ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼,…
- 2 kāmyānāṃ karmaṇāṃ tyāgaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ … ਕਾਮਯ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਕਵੀ (ਗਿਆਨੀ) ਸੰਨਿਆਸ ਜਾਣਦੇ ਹਨ;
- 3 tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti … ਕੁਝ ਮਨੀਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਰਮ ਦੋਸ਼ਮਯ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹੈ;
- 4 niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo … ਉਸ ਤਿਆਗ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸੁਣ, ਹੇ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ;
- 5 yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat | yajño dānaṃ … ਯਗਯ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਦਾ ਕਰਮ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;
- 6 etānyapi ca karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca | … ਪਰ ਇਹ ਕਰਮ ਵੀ ਸੰਗ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ — ਇਹ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ…
- 7 niyatasya ca saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate | mohāttasya parityāgastāmasaḥ … ਨਿਯਤ (ਨਿਯਮਿਤ) ਕਰਮ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ;
- 8 duḥkhamityeva yaḥ karma kāyakleśabhayāt tyajet | sa kṛtvā … ਜੋ 'ਦੁੱਖਮਯ ਹੈ' ਇਉਂ ਜਾਣ ਕੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ ਕਰਮ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਸਿਕ ਤਿਆਗ ਕਰ ਕੇ…
- 9 kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna | saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ … ਜੋ ਨਿਯਤ ਕਰਮ 'ਕਰਤਵ ਹੈ' ਇਉਂ ਹੀ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸੰਗ ਅਤੇ ਫਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਤਿਆਗ…
- 10 na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo … ਜੋ ਨਾ ਅਕੁਸ਼ਲ (ਅਪ੍ਰਿਯ) ਕਰਮ ਨਾਲ ਦਵੈਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕੁਸ਼ਲ (ਪ੍ਰਿਯ) ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਉਹ…
- 11 nahi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ | yastu karmaphalatyāgī … ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਹਧਾਰੀ ਲਈ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ;
- 12 aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam | bhavatyatyāgināṃ … ਅਨਿਸ਼ਟ, ਇਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰ — ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਰਮ-ਫਲ ਅਤਿਆਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ…
- 13 pañcemāni mahābāho kāraṇāni nibodha me | sāṅkhye kṛtānte … ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਕਾਰਨ ਜਾਣ, ਜੋ ਸਾਂਖਯ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ (ਕ੍ਰਿਤਾਂਤ) ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ…
- 14 adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāśca … ਅਧਿਸ਼ਠਾਨ (ਆਸਨ-ਸਥਾਨ), ਫਿਰ ਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕਰਣ (ਸਾਧਨ), ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ…
- 15 śarīravāṅmanobhirhi yatkarmārabhate'rjuna | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite … ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਲਟ —…
- 16 tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna … ਅਜਿਹਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਕਰਤਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ੁੱਧ-ਬੁੱਧੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਦੁਰਮਤੀ, ਨਹੀਂ…
- 17 yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate | hatvāpi … ਜਿਸ ਦਾ ਭਾਵ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ…
- 18 jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā | karaṇaṃ karma … ਗਿਆਨ, ਗਯੇਯ ਅਤੇ ਪਰਿਗਯਾਤਾ (ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ) — ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ;
- 19 jñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ | … ਗਿਆਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੀ, ਗੁਣ-ਸੰਖਯਾਨ (ਸਾਂਖਯ-ਸ਼ਾਸਤਰ)…
- 20 sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate | avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi … ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਭਾਵ ਨੂੰ, ਵੰਡੇ ਹੋਇਆਂ ਵਿੱਚ ਅਣਵੰਡਿਆ, ਵੇਖਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਗਿਆਨ…
- 21 pṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvān pṛthagvidhān | vetti sarveṣu … ਪਰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ —…
- 22 yattu kṛtsnavadekasminatkārye saktamahetukam | atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam || … ਪਰ ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਯ ਵਿੱਚ, ਮਾਨੋ ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਵੇ, ਆਸਕਤ ਹੈ, ਨਿਰ-ਹੇਤੁਕ, ਤੱਤਵ-ਅਰਥ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ…
- 23 niyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam | aphalaprepsunā karma yattat sāttvikamucyate … ਨਿਯਤ, ਸੰਗ-ਰਹਿਤ, ਰਾਗ ਅਤੇ ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ, ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਰਮ…
- 24 yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ | kriyate … ਪਰ ਜੋ ਕਰਮ ਕਾਮਨਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵੱਲੋਂ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ…
- 25 anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanavekṣya ca pauruṣam | mohādārabhyate karma … ਜੋ ਕਰਮ ਅਨੁਬੰਧ (ਨਤੀਜਾ), ਹਾਨੀ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮੋਹ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ…
- 26 muktasaṅgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ | siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate || … ਸੰਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, 'ਮੈਂ' ਨਾ ਆਖਣ ਵਾਲਾ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਸਿੱਧੀ ਵਿੱਚ…
- 27 rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parakīrtyate … ਰਾਗੀ, ਕਰਮ-ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ, ਲੋਭੀ, ਹਿੰਸਾ-ਆਤਮਕ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਹਰਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰਤਾ ਰਾਜਸਿਕ…
- 28 ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtraśca … ਅਯੁਕਤ, ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ (ਗਵਾਰ), ਆਕੜਿਆ, ਸ਼ਠ (ਧੋਖੇਬਾਜ਼), ਨੈਸ਼ਕ੍ਰਿਤਿਕ (ਦੁਸ਼ਟ), ਆਲਸੀ, ਵਿਸ਼ਾਦੀ ਅਤੇ…
- 29 buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śṛṇu | procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya … ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤੇ…
- 30 pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ … ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਅਤੇ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ, ਕਾਰਯ ਅਤੇ ਅਕਾਰਯ, ਭੈ ਅਤੇ ਅਭੈ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੋਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ…
- 31 yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvat … ਜਿਸ ਨਾਲ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਕਾਰਯ ਅਤੇ ਅਕਾਰਯ ਨੂੰ, ਯਥਾਰਥ ਤੋਂ ਉਲਟ (ਅਧੂਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ) ਜਾਣਦਾ ਹੈ…
- 32 adharmaṃ dharmamiti yā buddhyate tamasānvitā | sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ … ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਉਲਟ (ਮੰਨਦੀ ਹੈ)…
- 33 dhṛtyā mayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā … ਜਿਸ ਅਡੋਲ ਯੋਗ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਨ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ —…
- 34 yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate'rjuna | prasaṅgena phalākāṃkṣī dhṛtiḥ … ਪਰ ਜਿਸ ਧ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ, ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਧਾਰਨ…
- 35 yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ mohameva ca | … ਜਿਸ ਧ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਦੁਰਮੇਧਾ (ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ) ਨੀਂਦ, ਭੈ, ਸ਼ੋਕ, ਵਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ — ਉਹ…
- 36 sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha | abhyāsādramate … ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ, ਹੇ ਭਰਤ-ਰਿਸ਼ਭ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰਮਣ (ਆਨੰਦ)…
- 37 yattadāttve viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam | tatsukhaṃ sāttvikaṃ vidyādātmabuddhiprasādajam || … ਜੋ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ ਪਰ ਪਰਿਣਾਮ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ — ਉਸ ਸੁਖ ਨੂੰ ਸਾੱਤਵਿਕ ਜਾਣ, ਜੋ ਆਪਣੀ…
- 38 viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopamam | pariṇāme viṣamiva tat rājasamiti smṛtam || … ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਰਿਣਾਮ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ —…
- 39 yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ | nidrālasyapramādotthaṃ tattāmasamudāhṛtam … ਜੋ ਸੁਖ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਅਨੁਬੰਧ (ਅੰਤ) ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੀਂਦ, ਆਲਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਦ ਤੋਂ…
- 40 na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ … ਨਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਨਾ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਜੀਵ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਇਨ੍ਹਾਂ…
- 41 brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa | karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ … ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ, ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਕਰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਗੁਣਾਂ…
- 42 śamo damastathāḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca | jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ … ਸ਼ਮ, ਦਮ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ, ਸ਼ੌਚ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਆਰਜਵ, ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕਯ — ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕਰਮ…
- 43 śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam | dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ … ਸ਼ੌਰਯ (ਬਹਾਦਰੀ), ਤੇਜ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਦਕਸ਼ਤਾ (ਨਿਪੁੰਨਤਾ), ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਾ ਭੱਜਣਾ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਭਾਵ…
- 44 kṛṣigorakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam | payutthānātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam … ਖੇਤੀ, ਗਊ-ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਵਪਾਰ — ਇਹ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਜੰਮਦਾ ਹੈ;
- 45 sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ | svakarmanirataḥ … ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ;
- 46 yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam | svakarmaṇā tamabhyarcya … ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵ੍ਰਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਪਤ ਹੈ — ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ…
- 47 śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt | svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilviṣam … ਆਪਣਾ ਧਰਮ, ਭਾਵੇਂ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ (ਘੱਟ) ਹੋਵੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਪਰਾਏ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ;
- 48 sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet | sarvārambhā … ਸਹਜ (ਜਨਮ ਨਾਲ ਆਇਆ) ਕਰਮ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਭਾਵੇਂ ਦੋਸ਼ਮਯ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਗਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ;
- 49 asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati … ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਹਰ ਥਾਂ ਅਨਾਸਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜੋ ਸਪ੍ਰਿਹਾ (ਚਾਹ) ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ —…
- 50 siddhiṃ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me | … ਜੋ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣ, ਹੇ…
- 51 buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṃ niyamya ca | śabdādīnviṣayāṃstyaktvā … ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰ ਕੇ, ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ…
- 52 viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ | dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ … ਇਕਾਂਤ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਲਕਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਬਾਣੀ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮਿਆ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ…
- 53 ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham | vimucya … ਅਹੰਕਾਰ, ਬਲ, ਦਰਪ, ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਮਤਾ-ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ — ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਭਾਵ ਲਈ…
- 54 brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na hṛṣyati | samaḥ … ਬ੍ਰਹਮ-ਭੂਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ-ਆਤਮਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਨਾ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹਰਖਦਾ ਹੈ;
- 55 bhaktyā māmabhijānāti yo'haṃ yaścāsmi tattvataḥ | tato māṃ … ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੌਣ ਅਤੇ ਕੀ ਹਾਂ, ਤੱਤਵ ਤੋਂ;
- 56 sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ | matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam … ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਦ ਨੂੰ…
- 57 cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya bhārata | buddhiyogaṃ samāśritya … ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਨਿਆਸ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਬੁੱਧੀ-ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਮੇਰੇ…
- 58 maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | atha cettvamahaṅkārāṃ na mokṣyasi … ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੇਂਗਾ;
- 59 yadahaṅkāramāśritya na yotsya iti manyase | mithyaipa vyavasāyaste … ਜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ 'ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ' ਇਉਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ…
- 60 svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā | kartuṃ necchasi … ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ…
- 61 īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛdyeṣa vasate'rjuna | bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā … ਈਸ਼ਵਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਨੋ ਯੰਤਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ…
- 62 tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata | tatprasādātparāṃ sidiṃ … ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ;
- 63 iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā | vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi … ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਪਤਤਰ ਗਿਆਨ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ;
- 64 sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | iṣṭo'si … ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਬਚਨ ਫਿਰ ਸੁਣ;
- 65 manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi … ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਮੇਰਾ ਯਾਜੀ (ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ;
- 66 sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo … ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਇੱਕ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆ;
- 67 idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana | na cāśuśrūṣave … ਇਹ (ਗਿਆਨ) ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਅਤਪਸਵੀ ਨੂੰ, ਨਾ ਅਭਗਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ…
- 68 ya idaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati | bhaktiṃ mayi … ਜੋ ਇਸ ਪਰਮ ਗੁਪਤ (ਗਿਆਨ) ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇਗਾ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ — ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ…
- 69 na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ | bhavitā na … ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ;
- 70 adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ | jñānayajñena … ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਡੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਧਰਮਮਯ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਗਿਆਨ-ਯਗਯ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਜਿਆ…
- 71 śraddhāvānanasūyaśca śṛṇuyādapi yo naraḥ | so'pi muktaḥ śubhāṃllokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇām … ਅਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਅਨਸੂਯ (ਦੋਸ਼-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ) ਹੋ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇਗਾ ਵੀ, ਉਹ ਵੀ…
- 72 kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā | kaccidajñānasammohaḥ pranaṣṭaste dhanañjaya … ਹੇ ਪਾਰਥ, ਕੀ ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਇਕਾਗਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ?
- 73 naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayā'cyuta | sthito'smi gatasandehaḥ kariṣye … ਮੋਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਮੁੜ ਮਿਲ ਗਈ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਅਚਯੁਤ;
- 74 ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ | saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam … ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਰਥ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ, ਰੋਮਾਂਚ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ।
- 75 vyāsaprasādācchrutavānetadguhyataraṃ mahat | yogaṃ yogīśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam || 18-75 … ਵਿਆਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਪਰਮ ਗੁਪਤ, ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪ…
- 76 rājan saṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam | keśavārjunayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi … ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਇਸ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਪੁੰਨ-ਮਯ ਸੰਵਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਰਖਦਾ…
- 77 tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyudbhutaṃ hareḥ | vismayo me … ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਉਸ ਅਤਿ-ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਮਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤੇ ਮੈਂ…
- 78 yatra yogīśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra … ਜਿੱਥੇ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪਾਰਥ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਸ੍ਰੀ (ਲਕਸ਼ਮੀ), ਵਿਜੈ, ਵਿਭੂਤੀ ਅਤੇ…