भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam | yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato … મારા પર અનુગ્રહ કરવા માટે જે પરમ ગુહ્ય અધ્યાત્મ નામનું વચન તમે કહ્યું, તેનાથી મારો આ મોહ…
- 2 bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā | tvattaḥ … હે કમલપત્ર સમાન નેત્રવાળા, ભૂતોની ઉત્પત્તિ અને પ્રલય મેં તમારી પાસેથી વિસ્તારપૂર્વક…
- 3 evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvaram | draṣṭumicchāmyahaṃ rūpamaiśvaraṃ puruṣottama || … હે પુરુષોત્તમ, જેવા તમે પોતાને પરમેશ્વર કહો છો, તે એમ જ છે;
- 4 manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho | yogīśvara … હે પ્રભુ, હે યોગેશ્વર, જો તમે માનતા હો કે તે મારાથી જોઈ શકાય તેવું છે, તો તમે મને તમારો…
- 5 paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ | nānāvidhāni … હે પાર્થ, મારાં સેંકડો અને હજારો, વિવિધ પ્રકારનાં, દિવ્ય, અનેક રંગ અને આકૃતિવાળાં રૂપો જો.
- 6 paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā | bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi pāṇḍava || 11-6 … હે પાંડવ, આદિત્યોને, વસુઓને, રુદ્રોને, બે અશ્વિનોને તથા મરુતોને જો;
- 7 ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram | mama dehe guḍākeśa … હે ગુડાકેશ, અહીં મારા દેહમાં એક સ્થાને રહેલ ચરાચર સહિત આખું જગત આજ જો, અને બીજું જે કાંઈ…
- 8 natu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā | divyaṃ dadāmi … પરંતુ આ તારા પોતાના નેત્રથી તું મને જોઈ શકવા સમર્થ નથી;
- 9 evamuktvā tato rājan mahāyogīśvaro hariḥ | darśayāmāsa pārthāya … હે રાજન, એમ કહીને પછી મહાયોગેશ્વર હરિએ પાર્થને પોતાનું પરમ ઐશ્વર્યયુક્ત રૂપ દેખાડ્યું —
- 10 anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam | anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham || 11-10 || અનેક મુખ અને નેત્રવાળું, અનેક અદ્ભુત દર્શનવાળું, અનેક દિવ્ય આભૂષણોવાળું, અનેક ઉગામેલાં…
- 11 divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam | sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham || 11-11 … દિવ્ય માળા અને વસ્ત્ર ધારણ કરનારું, દિવ્ય સુગંધથી લેપાયેલું, સર્વ આશ્ચર્યમય, અનંત, સર્વ…
- 12 divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā | yadi bhāḥ sadṛśī sā … આકાશમાં હજાર સૂર્યોનો પ્રકાશ જો એકસાથે ઊગે, તો તે કદાચ તે મહાત્માની પ્રભા સમાન હોય.
- 13 tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā | apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā || … ત્યાં દેવોના દેવના શરીરમાં અનેક પ્રકારે વિભક્ત થયેલું આખું જગત એક સ્થાને રહેલું, તે વેળા…
- 14 tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ | praṇamya śirasā … પછી તે ધનંજય, આશ્ચર્યથી ભરાઈને, રોમાંચિત થઈને, મસ્તકથી દેવને પ્રણામ કરીને, હાથ જોડીને…
- 15 paśyāmi devāṃstava deva dehe sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān | brahmāṇamīśaṃ … હે દેવ, હું તમારા દેહમાં દેવોને જોઉં છું, તથા ભૂતોની વિવિધ જાતિઓના સર્વ સમૂહોને, કમલાસન…
- 16 anekabāhūdaravaktranetraṃ paśyāmi tvāṃ sarvato'nantarūpam | nāntaṃ na madhyaṃ … હે વિશ્વેશ્વર, હે વિશ્વરૂપ, હું તમને સર્વ તરફ અનેક બાહુ, ઉદર, મુખ અને નેત્રવાળા, અનંતરૂપ…
- 17 kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca tejorāśiṃ sarvato dīptimantam | … મુકુટવાળા, ગદાવાળા તથા ચક્રવાળા, સર્વ તરફ દેદીપ્યમાન તેજના રાશિરૂપ — હું તમને જોવા કઠિન,…
- 18 tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam | … તમે અક્ષર, જાણવા યોગ્ય પરમ છો;
- 19 anādimadhyāntamanantavīrya- manantabāhuṃ śaśisūryanetram | paśyāmi tvā dīptahutāśavaktraṃ svatejasā … આદિ, મધ્ય અને અંત રહિત, અનંત વીર્યવાળા, અનંત બાહુવાળા, ચંદ્ર અને સૂર્ય જેમના નેત્ર છે —…
- 20 dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ | dṛṣṭvādbhutaṃ … આ સ્વર્ગ અને પૃથ્વી વચ્ચેનું અંતરિક્ષ તથા સર્વ દિશાઓ તમારા એકથી જ વ્યાપ્ત છે;
- 21 amī hi tvā surasaṅghā viśanti kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti … આ દેવોના સમૂહો તમારામાં પ્રવેશે છે;
- 22 rudrādityā vasavo ye ca sādhyā viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca | … રુદ્રો, આદિત્યો, વસુઓ અને જે સાધ્યો છે, વિશ્વેદેવો, બે અશ્વિન, મરુતો અને ઊષ્મપ પિતૃઓ,…
- 23 rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ mahābāho bahubāhūrupādam | bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ … હે મહાબાહુ, અનેક મુખ અને નેત્રવાળું, અનેક બાહુ, જાંઘ અને પગવાળું, અનેક ઉદરવાળું, અનેક…
- 24 nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram | dṛṣṭvā hi tvāṃ … આકાશને સ્પર્શતું, પ્રજ્વલિત, અનેક રંગવાળું, ફાટેલા મુખવાળું, પ્રજ્વલિત વિશાળ નેત્રવાળું —…
- 25 daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni | diśo … દાઢથી ભયંકર, પ્રલયકાળના અગ્નિ સમાન તમારાં મુખો જોઈને જ હું દિશાઓ જાણતો નથી અને શરણ પામતો…
- 26 amī sarve dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ | bhīṣmo … ધૃતરાષ્ટ્રના આ સર્વ પુત્રો, રાજાઓના સમૂહો સહિત સર્વ, ભીષ્મ, દ્રોણ અને તે સૂતપુત્ર, તેમ જ…
- 27 vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni | kecidvilagnā … દાઢથી ભયંકર, ભયાનક તમારાં મુખોમાં તેઓ ઉતાવળે પ્રવેશે છે;
- 28 nānārūpaiḥ puruṣairbādhyamānā viśanti te vaktramacintyarūpam | yaudhiṣṭhirā dhārtarāṣṭrāśca … વિવિધ રૂપના પુરુષોથી પીડાતા, તેઓ તમારા અચિંત્ય રૂપવાળા મુખમાં પ્રવેશે છે;
- 29 tvattejasā nihatā nūnamete tathāhīme tvaccharīre praviṣṭāḥ | yathā … ખરેખર તમારા તેજથી હણાયેલા આ સર્વ તમારા શરીરમાં પ્રવેશે છે, જેમ નદીઓના અનેક જળપ્રવાહ…
- 30 tathā tavāmī naralokavīrā viśanti vaktrāṇyabhito jvalanti | yathā … એ રીતે મનુષ્યલોકના આ વીરો સર્વ તરફ પ્રજ્વલિત તમારાં મુખોમાં પ્રવેશે છે;
- 31 lelihyase grasamānaḥ samantā llokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ | tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ bhāsa … પ્રજ્વલિત મુખોથી સર્વ લોકોને ગ્રસતા તમે સર્વ તરફ ચાટો છો;
- 32 ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo namo'stu te devavara prasīda … મને કહો, ઉગ્ર રૂપવાળા તમે કોણ છો?
- 33 kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddho llokānsamāhartumiha pravṛttaḥ | ṛte'pi tvā na … હું કાળ છું, લોકોનો ક્ષય કરનાર, વૃદ્ધિ પામેલો, અહીં લોકોને સંહરવા પ્રવૃત્ત થયો છું;
- 34 tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva jitvā śatrūnbhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham | … તેથી તું ઊભો થા, યશ પ્રાપ્ત કર;
- 35 droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca karṇaṃ tathānyānapi … દ્રોણને, ભીષ્મને, જયદ્રથને અને કર્ણને, તેમ જ બીજા પણ લોકવીરોને, જે મારાથી હણાયેલા છે,…
- 36 etacchrutvā vacanaṃ keśavasya kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī | namaskṛtvā bhūya … કેશવનું આ વચન સાંભળીને મુકુટધારી અર્જુન, હાથ જોડીને, કંપતો, નમસ્કાર કરીને, અત્યંત ભયભીત…
- 37 sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā jagatprahṛṣyatyanurajyate ca | rakṣāṃsi … હે હૃષીકેશ, તમારી મહિમાથી જગત આનંદ પામે અને અનુરાગ કરે — એ યોગ્ય જ છે;
- 38 kasmāccaite na nameyurmahātman garīyase brahmaṇo'pyādikartre | ananta deveśa … અને હે મહાત્મા, બ્રહ્માથી પણ મહાન, આદિકર્તા એવા તમને આ સર્વ કેમ ન નમે?
- 39 tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇa stvamasya viśvasya paraṃ nidhānam | … તમે આદિદેવ, પુરાણ પુરુષ છો;
- 40 vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca | anādimānapratimabhāvaḥ sarveśvaraḥ sarvamahāvibhūte … તમે વાયુ, યમ, અગ્નિ, વરુણ, ચંદ્ર છો;
- 41 namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ punaśca bhūyo'pi namo namaste | … તમને નમસ્કાર, નમસ્કાર હો — હજારવાર;
- 42 nahi tvadanyaḥ kaścidapīha deva lokatraye dṛśyate'cintyakarmā | anantavīryo'mitavikramastvaṃ … હે દેવ, અહીં ત્રણે લોકમાં તમારાથી અન્ય કોઈ અચિંત્ય કર્મવાળો દેખાતો નથી;
- 43 sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ he kṛṣṇa he yādava … મિત્ર માનીને જે મેં ઉદ્ધતપણે કહ્યું — 'હે કૃષ્ણ, હે યાદવ, હે મિત્ર' — તમારી આ મહિમા ન…
- 44 yaccāvahāsārthamasatkṛto'si vihāraśayyāsanabhojaneṣu | eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam || … અને હે અચ્યુત, વિહાર, શયન, આસન અને ભોજનમાં, એકલા અથવા બીજાઓની સમક્ષ, હાંસીમાં જે તમારો…
- 45 pitāsi lokasya carācarasya tvamasya viśvasya gururgarīyān | na … તમે ચરાચર લોકના પિતા છો;
- 46 tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ prasādaye tvāmahamīśamīḍhyam | piteva putrasya … તેથી પ્રણામ કરીને, શરીરને નમાવીને, હે પૂજ્ય ઈશ, હું તમને પ્રસન્ન કરું છું;
- 47 divyāni karmāṇi tavādbhutāni pūrvāṇi pūrve ṛṣayaḥ smaranti | … પ્રાચીન ઋષિઓ તમારાં અદ્ભુત દિવ્ય કર્મોને સ્મરે છે;
- 48 tavādbhutaṃ kiṃ nu bhavedasahyaṃ kiṃ vā śakyaṃ parataḥ … તમારું કયું અદ્ભુત કર્મ અસહ્ય હોય, અને તેથી પર શું પ્રશંસવા હું શક્ત હોઉં?
- 49 atyadbhutaṃ karma na duṣkaraṃ te karmopamānaṃ nahi vidyate … તમારું અતિ અદ્ભુત કર્મ તમારે માટે દુષ્કર નથી;
- 50 adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā bhayena ca pravyathitaṃ mano me … પૂર્વે કદી ન જોયેલું જોઈને હું હર્ષિત છું, છતાં ભયથી મારું મન વ્યથિત છે;
- 51 kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahasta- micchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva | … મુકુટવાળા, ગદાવાળા, હાથમાં ચક્રવાળા — એ જ રીતે હું તમને જોવા ઇચ્છું છું;
- 52 mayā prasannena tavārjunedaṃ rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt | tejomayaṃ … હે અર્જુન, મેં પ્રસન્ન થઈને પોતાના યોગબળથી તને મારું આ પરમ રૂપ દેખાડ્યું — તેજોમય,…
- 53 na vedayajñādhigamanairna dānai- rna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ | … વેદાધ્યયન અને યજ્ઞોથી નહીં, દાનોથી નહીં, ક્રિયાઓથી નહીં, ઉગ્ર તપોથી નહીં — હે કુરુપ્રવીર,…
- 54 mā te vyathā mā ca vimūḍhata bhūd dṛṣṭvā … મારું આ ઘોર ઉગ્ર રૂપ જોઈને તને વ્યથા ન થાઓ અને વિમૂઢતા ન થાઓ;
- 55 ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ | āśvāsayāmāsa … વાસુદેવે અર્જુનને એમ કહીને ફરી પોતાનું રૂપ દેખાડ્યું, અને ભયભીત તેને આશ્વાસન આપ્યું,…
- 56 dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tavasaumyaṃ janārdana | idānīmasmi saṃvṛttaḥ … હે જનાર્દન, તમારું આ સૌમ્ય મનુષ્ય રૂપ જોઈને હવે હું સ્વસ્થ થયો છું, સચેત થયો છું, મારી…
- 57 sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama | devā apyasya rūpasya … મારું જે આ રૂપ તેં જોયું તે અતિ દુર્લભ-દર્શન છે;
- 58 nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā | … વેદોથી નહીં, તપથી નહીં, દાનથી નહીં, અને યજ્ઞથી નહીં — જે રીતે તેં મને જોયો, તેવા રૂપવાળો…
- 59 bhaktyā tvananyayā śakya hyahamevaṃvidho'rjuna | jñātuṃ draṣṭuṃ ca … પરંતુ હે અર્જુન, અનન્ય ભક્તિથી જ આવા રૂપવાળો હું જાણવા, અને તત્ત્વથી જોવા, અને હે પરંતપ,…
- 60 matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ | nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa … જે મારું કર્મ કરનાર, મને પરમ માનનાર, મારો ભક્ત, સંગરહિત, સર્વ ભૂતોમાં વેરરહિત છે — હે…