भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | … હે મહાબાહો, ફરી પણ મારું પરમ વચન સાંભળ, જે હું તારા હિતની કામનાથી તને — જે મારામાં પ્રીતિ…
- 2 na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ | … મારી ઉત્પત્તિને ન દેવગણો જાણે છે, ન મહર્ષિઓ;
- 3 yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram | asammūḍhaḥ sa … જે મને અજ (અજન્મા), અનાદિ અને લોકોના મહેશ્વર તરીકે જાણે છે, તે મર્ત્યોમાં અસંમૂઢ થઈને…
- 4 buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ | sukhaṃ duḥkhaṃ … બુદ્ધિ, જ્ઞાન, અસંમોહ, ક્ષમા, સત્ય, દમ, શમ, સુખ, દુઃખ, ઉત્પત્તિ, અભાવ, ભય અને અભય,
- 5 ahiṃsā samatā tuṣṭistapo dānaṃ yaśo'yaśaḥ | bhavanti bhāvā … અહિંસા, સમતા, સંતોષ, તપ, દાન, યશ અને અપયશ — ભૂતોના આ વિવિધ પ્રકારના ભાવો મારાથી જ ઉત્પન્ન…
- 6 maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā | madbhāvā mānasā … સાત પ્રાચીન મહર્ષિઓ અને તેમ જ ચાર મનુઓ, મારા ભાવવાળા, મારા મનથી જન્મેલા છે;
- 7 etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ … જે મારી આ વિભૂતિ અને યોગને તત્ત્વથી જાણે છે, તે અવિચળ યોગથી યુક્ત થાય છે — એમાં સંશય નથી.
- 8 ahaṃ sarvasya prabhavo itaḥ sarvaṃ pravartate | iti … હું સર્વનો ઉદ્ભવ છું, મારાથી જ સર્વ પ્રવર્તે છે — એમ સમજીને ભાવથી યુક્ત બુદ્ધિમાનો મને…
- 9 maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam | kathayantaśca māṃ nityaṃ … મારામાં ચિત્ત રાખનારા, મારામાં પ્રાણ સમર્પનારા, પરસ્પર બોધ આપતા, સદા મારી કથા કરતા તેઓ…
- 10 teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam | dadāmi buddhiyogaṃ taṃ … નિત્યયુક્ત રહીને પ્રીતિપૂર્વક ભજનારા તે (ભક્તો)ને હું તે બુદ્ધિયોગ આપું છું, જેના વડે તેઓ…
- 11 teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ | nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā || 10-11 … તેમના પર અનુકંપાને કારણે જ હું, તેમના આત્મભાવમાં સ્થિત રહીને, અજ્ઞાનજનિત અંધકારને ઝળહળતા…
- 12 paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān | … તમે પરમ બ્રહ્મ, પરમ ધામ, પરમ પવિત્ર છો;
- 13 āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā | asito devalo vyāsaḥ svayaṃ … સર્વ ઋષિઓ તમને એમ કહે છે, અને દેવર્ષિ નારદ, અસિત, દેવલ તથા વ્યાસ પણ;
- 14 sarvametadṛtaṃ manye yanme vadasi keśava | na hi … હે કેશવ, જે તમે મને કહો છો તે સર્વ હું સત્ય માનું છું;
- 15 svayamevātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama | bhūtabhāvana bhūteśa devadeva … હે પુરુષોત્તમ, હે ભૂતભાવન, હે ભૂતેશ, હે દેવદેવ, હે જગત્પતિ — તમે પોતે જ પોતાના વડે પોતાના…
- 16 vaktumarhasyaśeṣeṇa vibhūtīrātmanaḥ śubhāḥ | yābhirvibhūtibhirlokānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi || … તમે તમારી પોતાની શુભ વિભૂતિઓને નિઃશેષપણે કહેવા યોગ્ય છો, જે વિભૂતિઓથી તમે આ લોકોને…
- 17 kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāmahaṃ paricintayan | keṣu keṣu ca … હે યોગિન્, હું તમારું ચિંતન કરતો, તમને કેવી રીતે જાણું?
- 18 vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana | bhūyaḥ kathaya … હે જનાર્દન, તમારા યોગ અને વિભૂતિને વિસ્તારથી ફરી કહો;
- 19 hanta te kathayiṣyāmi vibhūtirātmānaḥ śubhāḥ | prādhānyataḥ kuruśreṣṭha … હે કુરુશ્રેષ્ઠ, ઠીક, હું તને મારી શુભ વિભૂતિઓ પ્રધાનતા પ્રમાણે કહીશ;
- 20 ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ | ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta … હે ગુડાકેશ, હું સર્વ ભૂતોના હૃદયમાં સ્થિત આત્મા છું;
- 21 ādityānāmahaṃ viṣṇurjyotiṣāṃ raviraṃśumān | marīcirmarutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī || … આદિત્યોમાં હું વિષ્ણુ છું, જ્યોતિઓમાં કિરણયુક્ત સૂર્ય છું;
- 22 vedānāṃ sāmavedo'haṃ devānāmasmi vāsavaḥ | indriyāṇāṃ manaścāsmi bhūtānāmasmi … વેદોમાં હું સામવેદ છું, દેવોમાં હું વાસવ (ઇન્દ્ર) છું;
- 23 rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām | vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ … રુદ્રોમાં હું શંકર છું, યક્ષ-રાક્ષસોમાં વિત્તેશ (કુબેર) છું;
- 24 purodhasāṃ ca mukhyaṃ viddhi pārtha ! bṛhaspatim | … હે પાર્થ, પુરોહિતોમાં મને મુખ્ય બૃહસ્પતિ જાણ;
- 25 maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmapyekamakṣaram | yajñānāṃ japayajño'smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ … મહર્ષિઓમાં હું ભૃગુ છું, વાણીઓમાં હું એક અક્ષર (ઓંકાર) છું;
- 26 aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ | gandharvāṇāṃ citrarathaḥ … સર્વ વૃક્ષોમાં હું અશ્વત્થ છું, દેવર્ષિઓમાં હું નારદ છું;
- 27 uccaiḥ śravasamaśvānāṃ viddhi māmamṛtodbhavam | airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ … અશ્વોમાં મને અમૃતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલ ઉચ્ચૈઃશ્રવા જાણ;
- 28 āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk | prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi … શસ્ત્રોમાં હું વજ્ર છું, ગાયોમાં હું કામધેનુ છું;
- 29 anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham | pitṛṇāmaryamā cāsmi yamaḥ … નાગોમાં હું અનંત છું, જળચરોમાં હું વરુણ છું;
- 30 prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham | mṛgāṇāṃ ca mṛgendro'haṃ … દૈત્યોમાં હું પ્રહ્લાદ છું, ગણના કરનારાઓમાં હું કાળ છું;
- 31 pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham | jhaṣāṇāṃ makaraścāsmi srotasāmasmi … પવિત્ર કરનારાઓમાં હું પવન છું, શસ્ત્રધારીઓમાં હું રામ છું;
- 32 sargāṇāmādirantaśca madhyaṃ caivāhamarjuna | adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatāmaham … હે અર્જુન, સૃષ્ટિઓનો આદિ, અંત અને મધ્ય પણ હું જ છું;
- 33 akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca | ahamevākṣayaḥ kālo dhātā'haṃ … અક્ષરોમાં હું અકાર છું, અને સમાસોમાં દ્વંદ્વ છું;
- 34 mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām | kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmedhā … હું સર્વનું હરણ કરનાર મૃત્યુ છું, અને ભવિષ્યમાં થનારાંનો ઉદ્ભવ છું;
- 35 bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasāmaham | māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamṛtūnāṃ … સામોમાં તેમ જ બૃહત્સામ છું, છંદોમાં હું ગાયત્રી છું;
- 36 dyūtaṃ chalayatāmasmi tejastejasvināmaham | jayo'smi vyavasāyo'smi sattvaṃ sattvavatāmaham … છળ કરનારાઓમાં હું દ્યૂત છું, તેજસ્વીઓમાં હું તેજ છું;
- 37 vṛṣṇīnāṃ vāsudevo'smi pāṇḍavānāṃ dhanañjayaḥ | munīnāmapyahaṃ vyāsaḥ kavīnāmuśanā … વૃષ્ણિઓમાં હું વાસુદેવ છું, પાંડવોમાં ધનંજય છું;
- 38 daṇḍo damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatām | maunaṃ caivāsmi guhyānāṃ … દમન કરનારાઓમાં હું દંડ છું, જય ઇચ્છનારાઓમાં હું નીતિ છું;
- 39 yaccāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tadahamarjuna | na tadasti vinā … હે અર્જુન, સર્વ ભૂતોનું જે બીજ છે, તે પણ હું જ છું;
- 40 nānto'sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ parantapa | eṣa tūddeśataḥ … હે પરંતપ, મારી દિવ્ય વિભૂતિઓનો અંત નથી;
- 41 yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā | tattadevāvagaccha tvaṃ mama tejoṃśasambhavam … જે જે વસ્તુ વિભૂતિવાળી, શ્રીમાન કે ઊર્જિત (બળવાન) છે, તે તે વસ્તુ તું મારા તેજના અંશમાંથી…
- 42 athavā bahunaitena kiṃ jñānena tavārjuna ! viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena … અથવા હે અર્જુન, આટલા વિસ્તૃત જ્ઞાનથી તારે શું પ્રયોજન?