भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | … ହେ ମହାବାହୁ, ପୁନର୍ବାର ମୋର ପରମ ବଚନ ଶୁଣ, ଯାହା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରୀୟମାଣ (ପ୍ରସନ୍ନ)କୁ ହିତ-କାମନାରେ କହିବି।
- 2 na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ | … ସୁରଗଣ ବା ମହର୍ଷିମାନେ ମୋର ପ୍ରଭବ (ଉତ୍ପତ୍ତି) ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ;
- 3 yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram | asammūḍhaḥ sa … ଯିଏ ମୋତେ ଅଜ, ଅନାଦି ଓ ଲୋକ-ମହେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସମ୍ମୂଢ଼ ହୋଇ ସମସ୍ତ…
- 4 buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ | sukhaṃ duḥkhaṃ … ବୁଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ, ଅସମ୍ମୋହ, କ୍ଷମା, ସତ୍ୟ, ଦମ, ଶମ, ସୁଖ, ଦୁଃଖ, ଭବ, ଅଭାବ, ଭୟ ଓ ଅଭୟ,
- 5 ahiṃsā samatā tuṣṭistapo dānaṃ yaśo'yaśaḥ | bhavanti bhāvā … ଅହିଂସା, ସମତା, ତୁଷ୍ଟି, ତପ, ଦାନ, ଯଶ ଓ ଅଯଶ — ଭୂତମାନଙ୍କ ଏହି ବିବିଧ ଭାବ ମୋ'ଠାରୁ ହିଁ ହୁଅନ୍ତି।
- 6 maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā | madbhāvā mānasā … ସାତ ପୂର୍ବ ମହର୍ଷି ତଥା ଚାରି ମନୁ — ମୋର ଭାବ-ଯୁକ୍ତ — ମୋର ମନରୁ ଜାତ;
- 7 etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ … ମୋର ଏହି ବିଭୂତି ଓ ଯୋଗକୁ ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ, ସେ ଅବିକମ୍ପ (ଅଚଳ) ଯୋଗରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ — ଏଥିରେ ସଂଶୟ…
- 8 ahaṃ sarvasya prabhavo itaḥ sarvaṃ pravartate | iti … ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଭବ, ମୋ'ଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ — ଏହା ଜାଣି ବୁଧ (ଜ୍ଞାନୀ)ମାନେ ଭାବ-ସମନ୍ୱିତ…
- 9 maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam | kathayantaśca māṃ nityaṃ … ମୋ'ଠାରେ ଚିତ୍ତ, ମୋ'ଠାରେ ପ୍ରାଣ-ସମର୍ପିତ ହୋଇ, ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ବୋଧ କରାଉ କରାଉ, ସର୍ବଦା ମୋର କଥା କହୁ…
- 10 teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam | dadāmi buddhiyogaṃ taṃ … ସେହି ସତତ-ଯୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରୀତି-ପୂର୍ବକ ଭଜନ କରୁଥିବା (ଭକ୍ତ)ମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସେହି ବୁଦ୍ଧି-ଯୋଗ ଦିଏ, ଯଦ୍ୱାରା…
- 11 teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ | nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā || 10-11 … ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପା ନିମନ୍ତେ ହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମ-ଭାବରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନ-ଜାତ ତମକୁ…
- 12 paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān | … ଆପଣ ପର ବ୍ରହ୍ମ, ପର ଧାମ, ପରମ ପବିତ୍ର;
- 13 āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā | asito devalo vyāsaḥ svayaṃ … ସମସ୍ତ ଋଷି, ତଥା ଦେବର୍ଷି ନାରଦ, ଅସିତ, ଦେବଳ ଓ ବ୍ୟାସ ଆପଣଙ୍କୁ (ଏପରି) କୁହନ୍ତି;
- 14 sarvametadṛtaṃ manye yanme vadasi keśava | na hi … ହେ କେଶବ, ଆପଣ ମୋତେ ଯାହା କୁହନ୍ତି ଏହି ସମସ୍ତ ମୁଁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରେ;
- 15 svayamevātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama | bhūtabhāvana bhūteśa devadeva … ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ହେ ଭୂତ-ଭାବନ, ହେ ଭୂତେଶ, ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଜଗତ୍ପତି — ଆପଣ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା…
- 16 vaktumarhasyaśeṣeṇa vibhūtīrātmanaḥ śubhāḥ | yābhirvibhūtibhirlokānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi || … ଆପଣ ନିଜର ସେହି ଶୁଭ ବିଭୂତିସବୁକୁ ନିଃଶେଷ-ଭାବେ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯେଉଁ ବିଭୂତିସବୁ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏହି…
- 17 kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāmahaṃ paricintayan | keṣu keṣu ca … ହେ ଯୋଗୀ, ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁ କରୁ ଜାଣିବି?
- 18 vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana | bhūyaḥ kathaya … ହେ ଜନାର୍ଦନ, ନିଜର ଯୋଗ ଓ ବିଭୂତିକୁ ବିସ୍ତାର-ପୂର୍ବକ ପୁନର୍ବାର କୁହନ୍ତୁ;
- 19 hanta te kathayiṣyāmi vibhūtirātmānaḥ śubhāḥ | prādhānyataḥ kuruśreṣṭha … ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବେଶ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜର ଶୁଭ ବିଭୂତିସବୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ-କ୍ରମେ କହିବି;
- 20 ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ | ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta … ହେ ଗୁଡ଼ାକେଶ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଆଶୟ (ହୃଦୟ)ରେ ସ୍ଥିତ ଆତ୍ମା;
- 21 ādityānāmahaṃ viṣṇurjyotiṣāṃ raviraṃśumān | marīcirmarutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī || … ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ;
- 22 vedānāṃ sāmavedo'haṃ devānāmasmi vāsavaḥ | indriyāṇāṃ manaścāsmi bhūtānāmasmi … ବେଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ସାମବେଦ;
- 23 rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām | vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ … ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଶଙ୍କର;
- 24 purodhasāṃ ca mukhyaṃ viddhi pārtha ! bṛhaspatim | … ହେ ପାର୍ଥ, ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ମୁଖ୍ୟ ବୃହସ୍ପତି ବୋଲି ଜାଣ;
- 25 maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmapyekamakṣaram | yajñānāṃ japayajño'smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ … ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭୃଗୁ;
- 26 aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ | gandharvāṇāṃ citrarathaḥ … ସମସ୍ତ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ;
- 27 uccaiḥ śravasamaśvānāṃ viddhi māmamṛtodbhavam | airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ … ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାକୁ ମୋତେ ବୋଲି ଜାଣ;
- 28 āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk | prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi … ଆୟୁଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବଜ୍ର;
- 29 anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham | pitṛṇāmaryamā cāsmi yamaḥ … ନାଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅନନ୍ତ;
- 30 prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham | mṛgāṇāṃ ca mṛgendro'haṃ … ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ;
- 31 pavanaḥ pavatāmasmi rāmaḥ śastrabhṛtāmaham | jhaṣāṇāṃ makaraścāsmi srotasāmasmi … ପବନକାରୀ (ଶୋଧକ)ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପବନ;
- 32 sargāṇāmādirantaśca madhyaṃ caivāhamarjuna | adhyātmavidyā vidyānāṃ vādaḥ pravadatāmaham … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସର୍ଗ (ସୃଷ୍ଟି)ମାନଙ୍କ ଆଦି, ଅନ୍ତ ତଥା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ହିଁ;
- 33 akṣarāṇāmakāro'smi dvandvaḥ sāmāsikasya ca | ahamevākṣayaḥ kālo dhātā'haṃ … ଅକ୍ଷରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଅକାର;
- 34 mṛtyuḥ sarvaharaścāhamudbhavaśca bhaviṣyatām | kīrtiḥ śrīrvākca nārīṇāṃ smṛtirmedhā … ମୁଁ ସର୍ବହର ମୃତ୍ୟୁ, ତଥା ଭବିଷ୍ୟତ (ବସ୍ତୁ)ମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ;
- 35 bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasāmaham | māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamṛtūnāṃ … ସାମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃହତ୍-ସାମ;
- 36 dyūtaṃ chalayatāmasmi tejastejasvināmaham | jayo'smi vyavasāyo'smi sattvaṃ sattvavatāmaham … ଛଳନାକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦ୍ୟୂତ (ଜୁଆ);
- 37 vṛṣṇīnāṃ vāsudevo'smi pāṇḍavānāṃ dhanañjayaḥ | munīnāmapyahaṃ vyāsaḥ kavīnāmuśanā … ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବାସୁଦେବ;
- 38 daṇḍo damayatāmasmi nītirasmi jigīṣatām | maunaṃ caivāsmi guhyānāṃ … ଦମନକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦଣ୍ଡ;
- 39 yaccāpi sarvabhūtānāṃ bījaṃ tadahamarjuna | na tadasti vinā … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଯେଉଁ ବୀଜ, ତାହା ମୁଁ ହିଁ;
- 40 nānto'sti mama divyānāṃ vibhūtīnāṃ parantapa | eṣa tūddeśataḥ … ହେ ପରନ୍ତପ, ମୋର ଦିବ୍ୟ ବିଭୂତିମାନଙ୍କ ଅନ୍ତ ନାହିଁ;
- 41 yadyadvibhūtimatsattvaṃ śrīmadūrjitameva vā | tattadevāvagaccha tvaṃ mama tejoṃśasambhavam … ଯେଉଁ ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ବିଭୂତିମାନ, ଶ୍ରୀମାନ ବା ଊର୍ଜିତ (ଶକ୍ତିଶାଳୀ), ତାହା ତାହାକୁ ତୁମେ ମୋର ତେଜର ଅଂଶରୁ…
- 42 athavā bahunaitena kiṃ jñānena tavārjuna ! viṣṭabhyāhamidaṃ kṛtsnamekāṃśena … ଅଥବା ହେ ଅର୍ଜୁନ, ତୁମକୁ ଏହି ବହୁ ଜ୍ଞାନରେ କଅଣ (ଲାଭ)?