भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 dharmakṣetre kurukṣetre sarvakṣatrasamāgame | māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya … ધર્મની ભૂમિ કુરુક્ષેત્રમાં, સર્વ ક્ષત્રિયોના સમાગમ પર — હે સંજય, મારા પક્ષના લોકોએ અને…
- 2 dṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā | ācāryamupasaṅgamya rājā … પરંતુ વ્યૂહબદ્ધ પાંડવસેનાને જોઈને રાજા દુર્યોધને ત્યારે આચાર્ય (દ્રોણ) પાસે જઈને આ વચન…
- 3 paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm | vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava … હે આચાર્ય, પાંડુપુત્રોની આ મહાન સેનાને જુઓ, જે આપના બુદ્ધિમાન શિષ્ય દ્રુપદપુત્ર…
- 4 atra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi | yuyudhāno virāṭaśca … અહીં યુદ્ધમાં ભીમ અને અર્જુનની સમાન શૂરવીરો, મહાન ધનુર્ધારીઓ છે — યુયુધાન (સાત્યકિ),…
- 5 dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān | purujit kuntibhojaśca śaivyaśca narapuṅgavaḥ … ધૃષ્ટકેતુ, ચેકિતાન, અને પરાક્રમી કાશિરાજ, પુરુજિત, કુંતિભોજ, અને નરશ્રેષ્ઠ શૈવ્ય;
- 6 yudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān | saubhadro draupadeyāśca sarva … પરાક્રમી યુધામન્યુ અને બળવાન ઉત્તમૌજા, સુભદ્રાપુત્ર (અભિમન્યુ) અને દ્રૌપદીના પુત્રો — એ…
- 7 asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama | nāyakā … પરંતુ હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આપણા પક્ષમાં જે વિશિષ્ટ છે, મારી સેનાના નાયકો છે, તેમને પણ જાણી લો;
- 8 sainye mahati ye sarve netāraḥ śūrasammatāḥ | bhavān … આ મહાન સેનામાં જે સૌ શૂરવીર ગણાતા સેનાનાયકો છે — આપ પોતે, ભીષ્મ અને કર્ણ અને કૃપ, શલ્ય,…
- 9 anye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ | nānāśastrapraharaṇā … અને બીજા પણ ઘણા શૂરવીરો, જેઓએ મારા માટે પોતાના પ્રાણ ત્યજ્યા છે, અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રો…
- 10 aparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam | paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ … ભીમ દ્વારા રક્ષાયેલું આપણું તે બળ અપરિમિત છે, જ્યારે ભીષ્મ દ્વારા રક્ષાયેલું તેમનું આ બળ…
- 11 ayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ | bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva … અને સર્વ પ્રવેશમાર્ગો પર પોતપોતાના સ્થાન પ્રમાણે સ્થિત રહીને, આપ સૌ ખરેખર સૌથી પહેલાં…
- 12 tasya sañjanayan harṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ | siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ … તેને (દુર્યોધનને) હર્ષ ઉપજાવતા, કુરુવૃદ્ધ, પ્રતાપી પિતામહે (ભીષ્મે) સિંહગર્જના સમાન ઊંચે…
- 13 tataḥ śaṅkhāśca bhīryaśca paṇavānakagomukhāḥ | sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat … પછી શંખો અને નગારાં, પણવ, આનક અને ગોમુખ (વાજિંત્રો) એકાએક વાગી ઊઠ્યાં, અને તે અવાજ પ્રચંડ…
- 14 tataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau | mādhavaḥ pāṇḍavaścaiva … પછી શ્વેત અશ્વોથી જોડાયેલા મહાન રથમાં બેઠેલા માધવ (કૃષ્ણ) અને પાંડુપુત્ર (અર્જુને) પોતાના…
- 15 pāñjajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ | pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ … હૃષીકેશે પાંચજન્ય અને ધનંજયે દેવદત્ત શંખ ફૂંક્યો, અને ભયંકર કર્મ કરનાર વૃકોદર (ભીમે)…
- 16 anantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ | nakulaḥ sahadevaśva sughoṣamaṇipuṣpakau … કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરે અનંતવિજય, અને નકુલ તથા સહદેવે સુઘોષ અને મણિપુષ્પક (શંખ)…
- 17 kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ | dhṛṣṭadyumno virāṭaśca … પરમ ધનુર્ધારી કાશિરાજ, અને મહારથી શિખંડી, ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને વિરાટ, અને અપરાજિત સાત્યકિ;
- 18 pāñcālaśca maheṣvāso draupadeyāśca pañca ye | saubhadraśca mahābāhuḥ … અને મહાન ધનુર્ધારી પાંચાલરાજ (દ્રુપદ), અને દ્રૌપદીના પાંચ પુત્રો, અને મહાબાહુ…
- 19 sa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat | nabhaśca pṛthivīṃ … આકાશ અને પૃથ્વીને ગજાવી મૂકતો તે પ્રચંડ ઘોષ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોનાં હૃદય ચીરી નાખનારો બન્યો.
- 20 atha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrānkapidhvajaḥ | pravṛtte śastrasampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ … પછી, શસ્ત્રપ્રહાર શરૂ થવાની તૈયારી હતી ત્યારે, વ્યૂહબદ્ધ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને જોઈને,…
- 21 senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me'cyuta || 1-21 || (કહ્યું:) હે અચ્યુત, મારો રથ બંને સેનાઓની વચ્ચે સ્થાપો,
- 22 yāvadetānnirīkṣe'haṃ yoddhrukāmānavasthitān | kairmayā saha yoddhavyamasmin raṇasamudyame || … જેથી હું યુદ્ધની ઇચ્છાથી ઊભા રહેલા આ લોકોને જોઈ શકું, કે આ યુદ્ધના આરંભમાં મારે કોની સાથે…
- 23 yotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgatāḥ | dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ … દુર્બુદ્ધિ ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રને યુદ્ધમાં પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી અહીં એકઠા થયેલા, જે યુદ્ધ…
- 24 evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata ! | senayorubhayormadhye sthāpayitvā … હે ભારત, ગુડાકેશ (અર્જુન) દ્વારા આ પ્રમાણે કહેવાયેલા હૃષીકેશે બંને સેનાઓની વચ્ચે તે…
- 25 bhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām | uvāca pārtha paśyaitānsamavetānkurūniti … ભીષ્મ અને દ્રોણ તથા સર્વ રાજાઓની સામે કહ્યું: હે પાર્થ, એકઠા થયેલા આ કુરુઓને જો.
- 26 tatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṛnatha pitāmahān | ācāryānmātulānbhrātṝnputrānpautrānsakhīṃstathā || 1-26 || ત્યાં પાર્થે પોતાની હરોળમાં ઊભા રહેલા પિતાઓ અને પિતામહોને, આચાર્યો, મામાઓ, ભાઈઓ, પુત્રો,…
- 27 śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi || 1-27 || બંને સેનાઓમાં સસરાઓ અને સુહૃદોને પણ.
- 28 tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvān bandhūnavasthitān | kṛpayā parayāviṣṭo … પોતાની સામે ઊભા રહેલા આ સર્વ બંધુઓને જોઈને, તે કુંતીપુત્ર પરમ કરુણાથી વ્યાપ્ત થઈને,…
- 29 dṛṣṭvemānsvajanānkṛṣṇa yuyutsūnsamupasthitān | sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca … હે કૃષ્ણ, યુદ્ધની ઇચ્છાથી અહીં ઉપસ્થિત આ મારા સ્વજનોને જોઈને મારાં અંગો શિથિલ થઈ રહ્યાં…
- 30 vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate | gāṇḍīvaṃ sraṃsate … મારા શરીરમાં કંપ ઊપજે છે અને રોમાંચ થાય છે, ગાંડીવ ધનુષ હાથમાંથી સરકી પડે છે, અને મારી…
- 31 na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ | … હું ઊભો રહી શકતો નથી, અને મારું મન જાણે ભમે છે;
- 32 na ca śreyo'nupaśyāmi hatvā svajanamāhave | na kāṅkṣe … યુદ્ધમાં સ્વજનોને હણીને હું કોઈ કલ્યાણ જોતો નથી;
- 33 kiṃ no rājyena govinda ! kiṃ bhogairjīvitena vā … હે ગોવિંદ, આપણને રાજ્યથી શું, ભોગોથી શું, અથવા જીવનથી પણ શું — જેમના માટે આપણે રાજ્ય,…
- 34 ta ime'vasthitā yuddhe prāṇāṃstyaktvā dhanāni ca | ācāryāḥ … તેઓ જ પોતાના પ્રાણ અને ધનનો ત્યાગ કરીને યુદ્ધમાં ઊભા છે — આચાર્યો, પિતાઓ, પુત્રો, અને…
- 35 mātulāḥ śvaśurāḥ pautrāḥ syālāḥ sambandhinastathā | etānna hantumicchāmi … મામાઓ, સસરાઓ, પૌત્રો, સાળાઓ, અને બીજા સંબંધીઓ.
- 36 nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana ! || 1-36 … ત્રણ લોકના રાજ્ય માટે પણ નહીં, તો આ પૃથ્વી માટે તો શું?
- 37 pāpamevāśrayedasmān hatvaitānātatāyinaḥ | tasmānnārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrānsvabāndhavān || … આ આતતાયીઓને હણીને આપણને પાપ જ વળગે;
- 38 svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava ! … હે માધવ, સ્વજનને હણીને આપણે સુખી કેવી રીતે થઈએ?
- 39 kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ mitradrohe ca pātakam | kathaṃ na … કુળના નાશથી ઊપજતા દોષને અને મિત્રદ્રોહના પાપને જોતા નથી, છતાં હે જનાર્દન, આ પાપથી પાછા…
- 40 kulakṣayakṛtaṃ doṣaṃ prapaśyadbhirjanārdana ! | kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ … કુળના નાશથી ઊપજતા દોષને સ્પષ્ટ જોનારા આપણા માટે, હે જનાર્દન — કુળનો નાશ થાય ત્યારે સનાતન…
- 41 dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta | adharmābhibhavāt kṛṣṇa ! … ધર્મ નષ્ટ થતાં સમગ્ર કુળને અધર્મ ઘેરી લે છે;
- 42 strīṣu duṣṭāsu vārṣṇeya ! jāyate varṇasaṅkaraḥ | saṅkaro … હે વાર્ષ્ણેય, સ્ત્રીઓ દૂષિત થતાં વર્ણસંકર ઉત્પન્ન થાય છે;
- 43 patanti pitaro hyeṣāṃ luptapiṇḍodakakriyāḥ | doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ … વર્ણસંકર ઉપજાવનારા આ દોષોને કારણે, એ કુળઘાતકોના પિતૃઓ પિંડ અને જળની ક્રિયાથી વંચિત થઈને…
- 44 utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ | utsannakuladharmāṇāṃ manuṣyāṇāṃ janārdana … જાતિધર્મો અને સનાતન કુળધર્મો ઉચ્છેદ પામે છે;
- 45 aho vata mahatpāpaṃ kartuṃ vyavasitā vayam | yadrājyasukhalobhena … અરેરે!
- 46 yadimāmapratīkāramaśastraṃ śastrapāṇayaḥ | dhārtarāṣṭrā raṇe hanyustanme kṣemataraṃ bhavet … જો શસ્ત્રધારી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો મને નિઃશસ્ત્ર અને સામનો ન કરનાર સ્થિતિમાં યુદ્ધમાં હણે, તો…
- 47 evamuktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat | visṛjya saśaraṃ cāpaṃ … આમ કહીને, શોકથી વ્યાકુળ મનવાળા અર્જુને રણભૂમિ પર બાણ સહિત ધનુષ ત્યજીને રથના આસન પર બેસી…