भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ | sa … ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ-ਫਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਕਰਨ-ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਹੈ — ਨਾ ਕਿ ਉਹ…
- 2 yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ viddhi pāṇḍava | na … ਹੇ ਪਾਂਡਵ!
- 3 ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate | yogārūḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate … ਯੋਗ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਲਈ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 4 yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjati | sarvasaṅkalpasaṃnyāsī yogārūḍhastadocyate … ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਇੰਦਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਸੰਕਲਪਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ…
- 5 uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet | ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ || … ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡੇਗੇ ਨਾ;
- 6 bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ | ajitātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvat … ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਆਤਮਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ;
- 7 jitātmanaḥ praśāntasya parātmasu samāmatiḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāvamānayoḥ … ਜਿਸਨੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਰਦੀ-ਗਰਮੀ, ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਮਾਣ-ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ…
- 8 jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitendriyaḥ | yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakāñcanaḥ … ਜਿਸਦਾ ਆਪਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਜਿੱਤ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਲਈ…
- 9 suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu | sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabuddhirviśiṣyate || 6-9 … ਜੋ ਹਿਤੈਸ਼ੀ, ਮਿੱਤਰ, ਵੈਰੀ, ਉਦਾਸੀਨ, ਮੱਧਸਥ, ਦ੍ਵੇਸ਼-ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੰਧੂ ਪ੍ਰਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ…
- 10 ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ | … ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸਮਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ;
- 11 yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ | ekākī yatacittātmā … ਯੋਗੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਇਕੱਲਾ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਆਪੇ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਕੇ, ਆਸਾ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਰਿਗ੍ਰਹ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ…
- 12 śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ | nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram … ਸਾਫ਼ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸਥਿਰ ਆਸਣ ਲਾ ਕੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਨਾ ਬਹੁਤ ਨੀਵਾਂ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੱਪੜਾ,…
- 13 tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ | upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye || … ਉੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰ ਕੇ, ਚਿੱਤ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਕੇ, ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪੇ ਦੀ…
- 14 samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ | saṃpaśyannāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan … ਸਰੀਰ, ਸਿਰ ਤੇ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਅਚੱਲ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਦੀ ਨੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ…
- 15 praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ | manaḥ saṃyamya maccitto yukta … ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਆਪੇ ਵਾਲਾ, ਭੈ-ਰਹਿਤ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਜਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ…
- 16 yuñjannevaṃ sadātmānaṃ madbhakto'nanyamānasaḥ | śāntiṃ nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati || … ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੇਰਾ ਭਗਤ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਵਾਣ ਵਿੱਚ…
- 17 yogo'sti naivātyaśato na caikāntamanaśnataḥ | na cātisvapnaśīlasya nātijāgarato'rjuna … ਹੇ ਅਰਜੁਨ!
- 18 yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu | yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā … ਜਿਸਦਾ ਆਹਾਰ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਸੰਜਮਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੇਸ਼ਟਾ ਸੰਜਮਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸੌਣਾ-ਜਾਗਣਾ ਸੰਜਮਿਤ…
- 19 yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate | niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate … ਜਦੋਂ ਵੱਸ ਕੀਤਾ ਚਿੱਤ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਸਪ੍ਰਿਹ ਹੋ ਕੇ, ਤਦੋਂ ਉਹ…
- 20 yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā | yogino … ਜਿਵੇਂ ਪੌਣ-ਰਹਿਤ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਕੰਬਦਾ — ਇਹੀ ਉਪਮਾ ਉਸ ਯੋਗੀ ਦੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਚਿੱਤ…
- 21 yatroparamate cittaṃ niruddhaṃ yogasevanāt | yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani … ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਦੁਆਰਾ ਆਪੇ…
- 22 sukhamātyantikaṃ yattad buddhigrāhyamatīndriyam | vetti yatra na caivāyaṃ … ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੀ-ਇੰਦਰੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੁਆਰਾ ਗ੍ਰਹਿਣ-ਯੋਗ ਉਸ ਪਰਮ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ…
- 23 yaṃ labdhvā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ | … ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਰੇ…
- 24 taṃ vidyādduḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam | sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇnacetasā … ਉਸੇ ਨੂੰ ਯੋਗ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਦੁੱਖ-ਸੰਯੋਗ ਤੋਂ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਜਾਣੇ;
- 25 saṅkalpaprabhavān kāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ | manasaivendriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ || … ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇੰਦਰੀ-ਸਮੂਹ ਨੂੰ…
- 26 śanaiḥ śanairuparamedbuddhyā dhṛtigṛhītayā | ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na … ਧੀਰਜ-ਯੁਕਤ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਿਵ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ;
- 27 yato yato niścarati manaścañcalamasthiram | tatastato niyamyaitadātmanyeva śamaṃ … ਜਿੱਥੋਂ-ਜਿੱਥੋਂ ਚੰਚਲ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਾ ਲਏ।
- 28 praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam | upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtamakalmaṣam … ਇਸ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ-ਮਨ ਯੋਗੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦਾ ਰਜੋਗੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰਮ ਸੁਖ…
- 29 yuñjannevaṃ sadātmānaṃ yogī niyatamānasaḥ | sukhena brahmasaṃyogamatyantamadhigacchati || … ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੱਸ-ਮਨ ਯੋਗੀ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਉਸ ਅੰਤ-ਰਹਿਤ ਸੁਖ ਨੂੰ…
- 30 sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani | īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ … ਜੋ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਆਪਾ ਯੋਗ…
- 31 yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati … ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ — ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ…
- 32 sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ | sarvathā vartamāno'pi sa … ਜੋ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਮੈਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਯੋਗੀ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੋਵੇ,…
- 33 ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo'rjuna | sukhaṃ vā … ਹੇ ਅਰਜੁਨ!
- 34 yo'yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana ! etasyāhaṃ na … ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ!
- 35 cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | … ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!
- 36 asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam | abhyāsena tu … ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ!
- 37 asaṃyatātmano yogo duṣprāpa iti me matiḥ | vaśyātmanā … ਜਿਸਦਾ ਆਪਾ ਅਸੰਜਮਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਔਖਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਮੱਤ ਹੈ;
- 38 ayataḥ śraddhayopeto yogāccalitamānasaḥ | lipsamānaḥ satāṃ mārgaṃ pramūḍho … ਜੋ ਅਸੰਜਮਿਤ ਪਰ ਸ਼ਰਧਾ-ਯੁਕਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਯੋਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਜੋ ਭਲਿਆਈ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਪਰ…
- 39 anekacittovibhrānto mohasyaiva vaśaṃ gataḥ | aprāpya yogasaṃsiddhiṃ kāṃ … ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!
- 40 kaccinnobhayavibhraṃśācchinnābhramiva naśyati | apratiṣṭho mahābāho vināśaṃ vādhigacchati || … ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ!
- 41 etanme saṃśayaṃ kṛṣṇa cchettumarhasyaśeṣataḥ | tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā … ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!
- 42 pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate | na hi … ਹੇ ਪਾਰਥ!
- 43 prāpya puṇyakṛtāṃllokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ | śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe … ਪੁੰਨ-ਆਤਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਵੱਸ ਕੇ, ਯੋਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ…
- 44 athavā yogināmeva jāyate dhīmatāṃ kule | etaddhi durlabhataraṃ … ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ;
- 45 tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadaihikam | tatobhūyo'pi yatate … ਹੇ ਕੁਰੂ-ਨੰਦਨ!
- 46 pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo'pi san | jijñāsurapi yogasya … ਉਸ ਪਿਛਲੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਅੱਗੇ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 47 prayatnādyatamānastu yogī saṃśuddhakilviṣaḥ | anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim … ਪਰ ਜੋ ਯੋਗੀ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਪਾਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧ…
- 48 tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ | karmibhyaścādhiko yogī tasmād … ਯੋਗੀ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ…
- 49 yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā | śraddhāvān bhajate yo māṃ … ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ — ਉਹ…