भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 taṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam | viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ || … এইদৰে কৰুণাত আবিষ্ট, চকুযুৰি অশ্ৰুৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু ব্যাকুল, শোকত নিমজ্জিত সেই অৰ্জুনক…
- 2 kutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam | anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna || 2-2 … হে অৰ্জুন, এই বিষম সন্ধিক্ষণত তোমাৰ এই কাপুৰুষালি ক'ৰ পৰা আহিল?
- 3 mā klaibyaṃ gaccha kauntena naitattvayyupapadyate | kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ … হে কৌন্তেয়, কাপুৰুষালিৰ বশৱৰ্তী নহ'বা;
- 4 kathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana iṣubhiḥ pratiyotsyāmi … হে মধুসূদন, পূজাৰ যোগ্য ভীষ্ম আৰু দ্ৰোণৰ বিৰুদ্ধে ৰণত মই কেনেকৈ শৰেৰে প্ৰতি-আক্ৰমণ কৰিম,…
- 5 gurūnahatvā hi mahānubhāvā- ñchreyaścartuṃ bhaikṣamapīha loke | na … এই মহানুভৱ গুৰুসকলক বধ নকৰি ইহলোকত ভিক্ষা কৰি জীয়াই থকাও ভাল;
- 6 naitadvidmaḥ kataranno garīyo yadvā jayema yadi vā no … আমাৰ বাবে কোনটো শ্ৰেয় — আমি জয় কৰোঁ নে তেওঁলোকে আমাক জয় কৰে — সেয়া আমি নাজানো;
- 7 kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ | yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi … কাৰ্পণ্য-দোষেৰে আহত স্বভাৱ, ধৰ্মৰ বিষয়ত মোহিত-চিত্ত হৈ মই তোমাক সুধিছোঁ — মোৰ বাবে যি…
- 8 na hi prapaśyāmi mamāpanudyā- dyaḥ śokamucchoṣaṇamindriyāṇām | avāpya … পৃথিৱীত নিষ্কণ্টক সমৃদ্ধ ৰাজ্য, এনেকি দেৱতাসকলৰ ওপৰত আধিপত্য পালেও, ইন্দ্ৰিয়সমূহক…
- 9 evamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa | na yotsyāniti govindamuktvā … হে পৰন্তপ, হৃষীকেশক এইদৰে কৈ গুডাকেশ অৰ্জুনে গোবিন্দক 'মই যুদ্ধ নকৰোঁ' বুলি কৈ মনে মনে…
- 10 tamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata | senayorubhayormadhye sīdamānamidaṃ vacaḥ … হে ভাৰত, দুয়ো সৈন্যৰ মাজত শোকত নিমজ্জিত সেই অৰ্জুনক হৃষীকেশে যেন হাঁহি মাৰি এই বচন ক'লে।
- 11 tvaṃ mānuṣyeṇopahatāntarātmā viṣādamohābhibhavādvisaṃjñaḥ | kṛpāgṛhītaḥ samavekṣya bandhū- bhiprapannānmukhamantakasya … তুমি — কেৱল মানৱীয় ভাৱেৰে আহত অন্তৰাত্মা, বিষাদ আৰু মোহৰ অভিভৱত সংজ্ঞাহীন, মৃত্যুৰ মুখলৈ…
- 12 aśocyānanvaśocastvaṃ prajñavannābhibhāṣase | gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ || 2-12 … যিসকলৰ বাবে শোক কৰা অনুচিত তেওঁলোকৰ বাবে তুমি শোক কৰিছা, অথচ প্ৰাজ্ঞৰ দৰে কথা কৈছা;
- 13 nahyevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ | … মই, তুমি বা এই ৰজাসকল কেতিয়াও নাছিলোঁ এনে নহয়;
- 14 dehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā | tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra … এই দেহত দেহীৰ যেনেকৈ কৌমাৰ, যৌৱন আৰু জৰা আহে, তেনেকৈ আন এক দেহো প্ৰাপ্ত হয়;
- 15 mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ | āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ! || … হে কৌন্তেয়, মাত্ৰাস্পৰ্শসমূহ (ইন্দ্ৰিয়-বিষয়ৰ সংযোগ) শীত-উষ্ণ আৰু সুখ-দুখ দিয়ে;
- 16 yaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha ! | … হে পুৰুষশ্ৰেষ্ঠ, যি ধীৰ পুৰুষক এইবোৰে ব্যথিত নকৰে, যি সুখ-দুখত সমান, তেওঁ অমৃতত্বৰ যোগ্য…
- 17 nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ | ubhayorapi … অসৎৰ ভাৱ (সত্তা) নাই, আৰু সৎৰ অভাৱ নাই;
- 18 avināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam | vināśamavyayasyāsya … যিৰ দ্বাৰা এই সকলো ব্যাপ্ত হৈ আছে, তাক অবিনাশী বুলি জানা;
- 19 antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ | vināśino'prameyasya tasmādyuddhyasva … এই দেহবোৰ অন্তবান বুলি কোৱা হয়, কিন্তু দেহী নিত্য, অবিনাশী আৰু অপ্ৰমেয়;
- 20 ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam | … যিয়ে ইয়াক হন্তা বুলি জানে, আৰু যিয়ে ইয়াক নিহত বুলি ভাবে — সেই দুয়োৱেই নাজানে;
- 21 na jāyate mriyate vā kadāci- nnāyaṃ bhūtvā bhavitā … ই কেতিয়াও জন্ম নলয় বা মৰেও নাযায়;
- 22 vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam | kathaṃ sa puruṣaḥ … যিয়ে এই আত্মাক অবিনাশী, নিত্য, অজ আৰু অব্যয় বুলি জানে — হে পাৰ্থ, তেনে পুৰুষে কেনেকৈ বধ…
- 23 vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naro'parāṇi | … মানুহে যেনেকৈ পুৰণি বস্ত্ৰ ত্যাগ কৰি আন নতুন বস্ত্ৰ গ্ৰহণ কৰে, তেনেকৈ দেহীয়ে পুৰণি দেহ…
- 24 nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ | na … ইয়াক শস্ত্ৰই কাটিব নোৱাৰে, অগ্নিয়ে দহন কৰিব নোৱাৰে, জলেও তিতাব নোৱাৰে, বতাহেও শুকুৱাব…
- 25 acchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca | nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ … এই (আত্মা) অচ্ছেদ্য, অদাহ্য, অক্লেদ্য আৰু অশোষ্য;
- 26 avyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate | tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi || 2-26 || এই আত্মাক অব্যক্ত, অচিন্ত্য আৰু অবিকাৰ্য বুলি কোৱা হয়;
- 27 athavainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam | tathāpi … অথবা যদি তুমি ইয়াক নিত্যজাত আৰু নিত্য মৃত বুলিও ভাবা, তথাপি হে মহাবাহু, তুমি ইয়াৰ বাবে…
- 28 jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca | … কাৰণ জন্ম হোৱাজনৰ মৃত্যু নিশ্চিত, আৰু মৃত হোৱাজনৰ জন্ম নিশ্চিত;
- 29 avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata ! avyaktanidhanānyeva tatra kā … হে ভাৰত, সকলো প্ৰাণী আদিত অব্যক্ত, মাজত ব্যক্ত আৰু অন্তত পুনৰ অব্যক্ত;
- 30 āścaryavat paśyati kaścidena- māścaryavadvadati tathainamanyaḥ | āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti … কোনোবাই এই আত্মাক আশ্চৰ্যৰ দৰে দেখে, আনে আশ্চৰ্যৰ দৰে ইয়াৰ বিষয়ে কয়, আৰু আনে আশ্চৰ্যৰ…
- 31 dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata | tasmātsarvāṇi bhūtāni … হে ভাৰত, সকলো প্ৰাণীৰ দেহত এই দেহী নিত্য অবধ্য;
- 32 svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi | dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyatkṣatriyasya na … নিজৰ স্বধৰ্মৰ ফালেও চাই তুমি কম্পিত হোৱা উচিত নহয়;
- 33 yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam | sukṛtātkṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam … হে পাৰ্থ, যিসকল ক্ষত্ৰিয়ে সৌভাগ্যবশতঃ আপোনা-আপুনি আহি পৰা স্বৰ্গৰ মুকলি দুৱাৰৰ দৰে এনে…
- 34 atha cettvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi | tataḥ … কিন্তু যদি তুমি এই ধৰ্ম্য সংগ্ৰাম নকৰা, তেন্তে স্বধৰ্ম আৰু কীৰ্তি হেৰুৱাই তুমি পাপ লাভ…
- 35 akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām | sambhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate … আৰু লোকসকলে তোমাৰ অক্ষয় অপযশৰ কথা ক'ব;
- 36 bhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ | yeṣāṃ ca tvaṃ … মহাৰথীসকলে ভাৱিব যে তুমি ভয়তে ৰণৰ পৰা আঁতৰি আহিছা;
- 37 avācyavādāṃśca bahūnvadiṣyanti tavāhitāḥ | nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ … আৰু তোমাৰ শত্ৰুসকলে তোমাৰ সামৰ্থ্যক নিন্দা কৰি বহু অকথ্য বাক্য ক'ব;
- 38 hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm … নিহত হ'লে স্বৰ্গ পাবা, জয়ী হ'লে পৃথিৱী ভোগ কৰিবা;
- 39 sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau | tato yuddhāya … সুখ-দুখ, লাভ-অলাভ, জয়-পৰাজয় সমান গণ্য কৰি তাৰ পাছত যুদ্ধত নিযুক্ত হোৱা;
- 40 eṣā te'bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu | buddhyā … হে পাৰ্থ, এই বুদ্ধি তোমাক সাংখ্য অনুসৰি কোৱা হ'ল;
- 41 nehātikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate | svalpamapyasya dharmasya trāyate … এই পথত আৰম্ভ কৰা চেষ্টাৰ নাশ নাই, প্ৰত্যবায় (বিপৰীত ফল)ও নাই;
- 42 vyavasāyātmikā buddhirekaiva kurunandana | bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām || … হে কুৰুনন্দন, ব্যৱসায়াত্মিকা (নিশ্চয়াত্মিকা) বুদ্ধি এটাই মাথোন;
- 43 yāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ | vedavādaratāḥ pārtha nānyadastītivādinaḥ … হে পাৰ্থ, যি অবিবেকীসকলে বেদৰ অক্ষৰত আসক্ত হৈ 'ইয়াৰ বাহিৰে আন একো নাই' বুলি কৈ এই…
- 44 kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalepsavaḥ | kriyāviśeṣabahulā bhogaiśvaryagatīḥ prati || … — কামনাপূৰ্ণ, স্বৰ্গক পৰম গণ্য কৰা, জন্ম আৰু কৰ্মৰ ফল কামনা কৰা, ভোগ আৰু ঐশ্বৰ্যৰ গতিৰ…
- 45 bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām | vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate … ভোগ আৰু ঐশ্বৰ্যত আসক্ত, সেই বাক্যৰে চিত্ত অপহৃত হোৱা লোকসকলৰ ব্যৱসায়াত্মিকা বুদ্ধি…
- 46 traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna | nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema … বেদসমূহ ত্ৰিগুণৰ বিষয়ক;
- 47 yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake | tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya … চাৰিওফালে জলপ্লাবিত হ'লে নাদৰ (কুঁৱাৰ) যিমান প্ৰয়োজন থাকে, প্ৰকৃত জ্ঞানী ব্ৰাহ্মণৰ বাবে…
- 48 karmaṇyastvadhikāraste mā phaleṣu kadācana | mā karmaphalahetubhūrmā te … কৰ্মতহে তোমাৰ অধিকাৰ, কেতিয়াও ফলত নহয়;
- 49 yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya | siddhyasiddhyoḥ … হে ধনঞ্জয়, যোগস্থ হৈ আসক্তি ত্যাগ কৰি কৰ্ম কৰা, আৰু সিদ্ধি-অসিদ্ধিত সমান হোৱা;
- 50 yasya sarve samārambha nirāśīrbandhanāstviha | tyāge yasya hutaṃ … যিৰ সকলো কৰ্ম-আৰম্ভ ইয়াত কামনাজনিত প্ৰত্যাশাৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত, যিৰ সকলোবোৰ ত্যাগত আহুতি…
- 51 dūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya | buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ … হে ধনঞ্জয়, বুদ্ধিযোগতকৈ (নিষ্কাম) কৰ্ম বহু নিকৃষ্ট;
- 52 buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte | tasmādyogāya yujyasva yogaḥ … বুদ্ধিযুক্ত ব্যক্তিয়ে ইয়াত সুকৃত আৰু দুষ্কৃত — এই দুয়োকে ত্যাগ কৰে;
- 53 karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ | janmabandhavinirmuktāḥ … কাৰণ বুদ্ধিযুক্ত মনীষীসকলে কৰ্মজাত ফল ত্যাগ কৰি জন্মৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ অনাময়…
- 54 yadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati | tadā gantāsi nirvedaṃ … যেতিয়া তোমাৰ বুদ্ধিয়ে মোহৰ ঘন জঙ্ঘল অতিক্ৰম কৰিব, তেতিয়া যি শুনিবলগীয়া আৰু যি শুনা…
- 55 śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā | samādhāvacalā buddhistadā … শ্ৰুতিৰ বিৰোধী মতেৰে বিভ্ৰান্ত তোমাৰ বুদ্ধি যেতিয়া নিশ্চল হৈ সমাধিত অচল হৈ ৰ'ব, তেতিয়া…
- 56 sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava | sthiradhīḥ kiṃ … হে কেশৱ, সমাধিত স্থিত স্থিতপ্ৰজ্ঞৰ লক্ষণ কি?
- 57 prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān | ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate … হে পাৰ্থ, যেতিয়া মানুহে মনত থকা সকলো কামনা সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰে, আৰু আত্মাত আত্মাৰ…
- 58 duḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ | vītarāgabhayakrodhaḥ sthiradhīrmunirucyate || 2-58 … দুখত যাৰ মন উদ্বিগ্ন নহয়, সুখত যাৰ স্পৃহা নাই, যি ৰাগ, ভয় আৰু ক্ৰোধৰ পৰা মুক্ত — তেওঁক…
- 59 yaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham | nābhinandati na dveṣṭi tasya … যিজনে সকলো ঠাইত আসক্তিহীন, যি শুভ বা অশুভ যিকোনো প্ৰাপ্ত হ'লেও আনন্দিতও নহয়, বিদ্বেষও…
- 60 yadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyaḥ sthiraprajñastadocyate … আৰু কাছে যেনেকৈ নিজৰ অঙ্গসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংকুচিত কৰে, তেনেকৈ যেতিয়া এওঁ ইন্দ্ৰিয়সমূহক…
- 61 viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ | rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ … নিৰাহাৰী (বিষয়ৰ পৰা বিৰত) দেহীৰ পৰা বিষয়সমূহ আঁতৰি যায়, কিন্তু ৰস (আসক্তি) থাকে;
- 62 yattasyāpi hi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ | indriyāṇi pramāthīni … হে কৌন্তেয়, তথাপি বিবেকী পুৰুষৰো প্ৰমথনকাৰী (আলোড়নকাৰী) ইন্দ্ৰিয়সমূহে মনক বলেৰে হৰণ…
- 63 tāni saṃyamya manasā yukta āsīta matparaḥ | vaśe … সেইবোৰক মনেৰে সংযত কৰি, মৎপৰ (মোত নিবিষ্ট) হৈ যুক্ত হৈ বহা;
- 64 dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate | saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate … বিষয়সমূহৰ ধ্যান কৰা পুৰুষৰ সেইবোৰৰ প্ৰতি আসক্তি জন্মে;
- 65 krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ | smṛtibhraṃśādbuddhināśo buddhināśāt praṇaśyati || … ক্ৰোধৰ পৰা সম্মোহ হয়, সম্মোহৰ পৰা স্মৃতিবিভ্ৰম, স্মৃতিভ্ৰংশৰ পৰা বুদ্ধিনাশ, আৰু…
- 66 rāgadveṣavimuktaistu viṣayānindriyaiścaran | ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati || 2-66 || কিন্তু ৰাগ-দ্বেষৰ পৰা মুক্ত আৰু আত্মবশ ইন্দ্ৰিয়েৰে বিষয়সমূহৰ মাজত বিচৰণ কৰা বিধেয়াত্মা…
- 67 prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate | prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate … সেই প্ৰসাদত এওঁৰ সকলো দুখৰ নাশ হয়;
- 68 nāsti buddhirayuktasya na cāyuktamya bhāvanā | na cābhāvayataḥ … অযুক্ত (অসংযত) ব্যক্তিৰ বুদ্ধি নাই, আৰু অযুক্তৰ ভাৱনা (চিন্তন) নাই;
- 69 indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate | tadasya harati prajñāṃ … কাৰণ বিচৰণশীল ইন্দ্ৰিয়সমূহৰ অনুগামী যি মন, সেয়া এওঁৰ প্ৰজ্ঞাক হৰণ কৰে, যেনেকৈ বতাহে জলত…
- 70 tasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ | indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā … সেয়েহে হে মহাবাহু, যাৰ ইন্দ্ৰিয়সমূহ বিষয়ৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে নিগৃহীত, তেওঁৰ প্ৰজ্ঞা…
- 71 yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī | yasyāṃ … যি সকলো প্ৰাণীৰ বাবে ৰাতি, তাত সংযমী জাগ্ৰত থাকে;
- 72 āpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃ samudramāpaḥ praviśanti yadvat | tadvatkāmā yaṃ praviśanti … জলসমূহ নিৰন্তৰ ভৰি অহা অথচ অচল-প্ৰতিষ্ঠ সাগৰত যেনেকৈ সোমায়, তেনেকৈ যাৰ ভিতৰত সকলো কামনা…
- 73 vihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati nispṛhaḥ | nirmamo nirahaṅkāraḥ sa … যি পুৰুষে সকলো কামনা ত্যাগ কৰি নিস্পৃহ, নিৰ্মম আৰু নিৰহংকাৰ হৈ বিচৰণ কৰে, তেওঁ শান্তি লাভ…
- 74 eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati | … হে পাৰ্থ, এয়াই ব্ৰাহ্মী স্থিতি;