भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca | etadveditumicchāmi … ఓ కేశవా, ప్రకృతిని, పురుషుని, క్షేత్రమును, క్షేత్రజ్ఞుని, జ్ఞానమును, జ్ఞేయమును…
- 2 idaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetramityabhidhīyate | etadyo veda taṃ … ఓ కౌంతేయా, ఈ శరీరము క్షేత్రమని చెప్పబడును;
- 3 kṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata | kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ … ఓ భారతా, సర్వ క్షేత్రములలో నన్నును క్షేత్రజ్ఞునిగా తెలిసికొనుము;
- 4 tatkṣetraṃ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat | sa … ఆ క్షేత్రమేది, ఎట్టిది, ఏ వికారములు గలది, దేనినుండి, ఏది;
- 5 ṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak | brahmasūtrapadaiścaiva hetumadbhirviniścitam || … ఋషులచేత నానావిధముగా, వివిధ ఛందస్సులచేత వేఱువేఱుగా, హేతుయుక్తములైన బ్రహ్మసూత్రపదములచేతను…
- 6 mahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca | indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca … మహాభూతములు, అహంకారము, బుద్ధి, అవ్యక్తము, పది ఇంద్రియములు, ఒక్క మనస్సు, ఐదు…
- 7 icchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanā dhṛtiḥ | etatkṣetraṃ … ఇచ్ఛ, ద్వేషము, సుఖము, దుఃఖము, సంఘాతము (శరీరసముదాయము), చేతన, ధృతి — ఇది వికారములతోకూడ…
- 8 amānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam | ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ || 13-8 … గర్వరాహిత్యము, దంభరాహిత్యము, అహింస, క్షాంతి, ఆర్జవము, ఆచార్యోపాసనము, శౌచము, స్థైర్యము,…
- 9 indriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca | janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam || 13-9 … ఇంద్రియార్థములయందు వైరాగ్యము, అహంకారరాహిత్యము, జన్మ-మృత్యు-జరా-వ్యాధులందలి దుఃఖదోషముల…
- 10 asaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu | nityaṃ ca samacittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu || 13-10 … ఆసక్తిరాహిత్యము, పుత్ర-దార-గృహాదులయందు అనురక్తి లేకుండుట, ఇష్ట-అనిష్ట ప్రాప్తులయందు…
- 11 mayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇī | viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi || 13-11 || నాయందు అనన్యయోగముచేత అవ్యభిచారిణియైన భక్తి, ఏకాంత ప్రదేశమును సేవించుట, జనసమూహమునందు అరతి,
- 12 adhyātmajñānaniṣṭhatvaṃ tattvajñānārthadarśanam | etajjñānamiti proktamajñānaṃ yadato'nyathā || 13-12 … అధ్యాత్మజ్ఞాననిష్ఠ, తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనము — ఇది జ్ఞానమని చెప్పబడెను;
- 13 jñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvā'mṛtamaśnute | anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate … జ్ఞేయమైనదానిని చెప్పెదను, దానిని ఎఱిగి అమృతత్వమును పొందును;
- 14 sarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato'kṣiśiromukham | sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛttya tiṣṭhati … అది అన్నివైపుల చేతులు-పాదములు గలది, అన్నివైపుల కన్నులు-తలలు-ముఖములు గలది, లోకమునందు…
- 15 sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam | asaktaṃ sarvabhṛccaiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca … సర్వ ఇంద్రియ గుణములుగా భాసించునది, సర్వ ఇంద్రియరహితమైనది;
- 16 bahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca | sūkṣmatvāttadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike … భూతములకు వెలుపల, లోపల;
- 17 avibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam | bhūtabhartṛ … భూతములయందు విభజింపబడనిది, అయినను విభజింపబడినట్లున్నది;
- 18 jyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate | jñānajñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya … అది జ్యోతులకును జ్యోతి;
- 19 etatkṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ | madbhakta … ఇట్లు క్షేత్రము, జ్ఞానము, జ్ఞేయము సంగ్రహముగా చెప్పబడెను;
- 20 prakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādī ubhāvapi | vikārāṁśca guṇāṁścaiva … ప్రకృతిని, పురుషుని రెంటిని అనాదులుగా తెలిసికొనుము;
- 21 kāryakaraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate | puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate … కార్య-కరణముల కర్తృత్వమునందు ప్రకృతి హేతువని చెప్పబడును;
- 22 puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān | kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya … ప్రకృతియందు నిలిచిన పురుషుడు ప్రకృతిజమైన గుణములను అనుభవించును;
- 23 upadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ | paramātmeti cāpyukto … ఈ దేహమునందున్న పరమపురుషుడు ఉపద్రష్ట, అనుమంత, భర్త, భోక్త, మహేశ్వరుడు;
- 24 ya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha … ఎవడు ఇట్లు పురుషుని, గుణములతోకూడిన ప్రకృతిని ఎఱుగునో — అతడు ఏ విధముగా ప్రవర్తించుచున్నను…
- 25 dhyānenā''tmani paśyanti kecidātmānamātmanā | anye sāṅkhyena yogena karmayogena … కొందఱు ధ్యానముచేత ఆత్మయందు ఆత్మచేత ఆత్మను చూచుదురు;
- 26 anye tvevamajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate | te'pi cātitarantyeva mṛtyuṃ … కాని మఱికొందఱు ఇట్లు ఎఱుగక, ఇతరులనుండి విని ఉపాసింతురు;
- 27 yāvatkiñcitsambhavati sattvaṃ sthāvarajaṅgamam | kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha || 13-27 … ఓ భరతర్షభా, స్థావరజంగమమైన ఎంత సత్త్వము (భూతము) పుట్టునో — అది క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞుల…
- 28 samaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram | vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ … నశించుచున్న వానియందు నశింపక సమముగా సర్వ భూతములయందు నిలిచిన పరమేశ్వరుని ఎవడు చూచునో — అతడే…
- 29 samaṃ paśyan hi sarvatra samavasthitamīśvaram | na hinastyātmanātmānaṃ … అన్నిచోట్ల సమముగా నిలిచిన ఈశ్వరుని చూచుచు అతడు ఆత్మచేత ఆత్మను హింసింపడు;
- 30 prakṛtyaiva hi karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ | yaḥ paśyati … కర్మములు అన్నివిధముల ప్రకృతిచేతనే చేయబడుచున్నవని, ఆత్మ అకర్త అని ఎవడు చూచునో — అతడే…
- 31 yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamunapaśyati | tata eva ca vistāraṃ brahma … భూతముల పృథక్భావమును ఏకమునందు నిలిచినదిగా, వాని విస్తారమును దానినుండియే వెలువడినదిగా…
- 32 anāditvānnirguṇatvātparamātmā'yamavyayaḥ | śarīrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate … ఓ కౌంతేయా, అనాదిత్వమువలన, నిర్గుణత్వమువలన ఈ అవ్యయమైన పరమాత్మ శరీరమునందున్నను చేయడు,…
- 33 yathā sarvagataṃ saukṣmyādākāśaṃ nopalipyate | sarvatrāvasthito dehe tathātmā … సర్వగతమైన ఆకాశము సూక్ష్మత్వమువలన ఎట్లు అంటబడదో, అట్లే దేహమునందు అన్నిచోట్ల ఉన్న ఆత్మ…
- 34 yathā prakāśayatyekaḥ kṛtsnaṃ lokamimaṃ raviḥ | kṣetraṃ kṣetrī … ఓ భారతా, ఒక్క సూర్యుడు ఈ సమస్త లోకమును ఎట్లు ప్రకాశింపజేయునో, అట్లే క్షేత్రి…
- 35 kṣetrakṣetrajñayorevamantaraṃ jñānacakṣuṣā | bhūtaprakṛtimokṣaṃ ca ye viduryānti te … ఇట్లు క్షేత్ర-క్షేత్రజ్ఞుల అంతరమును, భూతప్రకృతినుండి విముక్తినిని జ్ఞానచక్షువుచేత ఎవరు…