भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 evaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam | vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt … ଏହି ଅବ୍ୟୟ ଯୋଗ ମୁଁ ବିବସ୍ୱାନ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ କହିଥିଲି;
- 2 evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ | sa kāleneha mahatā … ହେ ପରନ୍ତପ, ଏପରି ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି (ଯୋଗ)କୁ ରାଜର୍ଷିମାନେ ଜାଣିଥିଲେ;
- 3 sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ | … ସେହି ଏ ପୁରାତନ ଯୋଗ ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, କାରଣ ତୁମେ ମୋର ଭକ୍ତ ଓ ସଖା;
- 4 aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ | kathametadvijānīyāṃ … ତୁମର ଜନ୍ମ ପର (ପରବର୍ତ୍ତୀ), ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ପୂର୍ବ (ପ୍ରାଚୀନ);
- 5 bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna | tānyahaṃ … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ମୋର ଓ ତୁମର ବହୁତ ଜନ୍ମ ଅତୀତ ହୋଇଅଛି;
- 6 ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san | prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā … ଅଜ ଓ ଅବ୍ୟୟାତ୍ମା ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ଭୂତମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରି ମୁଁ ନିଜ…
- 7 yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata | abhyutthānamadharmasya … ହେ ଭାରତ, ଯେତେବେଳେ ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମର ଗ୍ଲାନି (ହ୍ରାସ) ଓ ଅଧର୍ମର ଅଭ୍ୟୁତ୍ଥାନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ…
- 8 paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām | dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi … ସାଧୁମାନଙ୍କ ପରିତ୍ରାଣ ପାଇଁ, ଦୁଷ୍କୃତମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଓ ଧର୍ମର ସଂସ୍ଥାପନ ନିମନ୍ତେ ମୁଁ ଯୁଗେ ଯୁଗେ…
- 9 janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ ମୋର ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ କର୍ମକୁ ଏପରି ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣେ, ସେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି ପୁନର୍ଜନ୍ମ…
- 10 vītarāgabhayakrodhā manmayā madvyapāśrayāḥ | bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ … ରାଗ-ଭୟ-କ୍ରୋଧରହିତ, ମନ୍ମୟ (ମୋ ଠାରେ ଲୀନ) ଓ ମଦ୍ୱ୍ୟପାଶ୍ରୟ (ମୋ ଠାରେ ଆଶ୍ରିତ) ବହୁ (ଜଣ)…
- 11 ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham | mama … ହେ ପାର୍ଥ, ଯେଉଁମାନେ ଯେପରି ମୋତେ ପ୍ରପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସେପରି ହିଁ ଭଜନା (ଅନୁଗ୍ରହ) କରେ;
- 12 kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ | kṣipraṃ … କର୍ମର ସିଦ୍ଧି କାଙ୍କ୍ଷା କରି (ଲୋକେ) ଏ ଲୋକରେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି;
- 13 cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ | tasya kartāramapi māṃ … ଗୁଣ ଓ କର୍ମର ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ମୋଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ;
- 14 na māṃ karmāṇi limpanti na me kāmaḥ phaleṣvapi … କର୍ମ ମୋତେ ଲିପ୍ତ କରେ ନାହିଁ, ଫଳରେ ମୋର କୌଣସି କାମନା ନାହିଁ;
- 15 evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ | kuru … ଏହା ଜାଣି ପୂର୍ବର ମୁମୁକ୍ଷୁ (ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ)ମାନେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ କରିଥିଲେ;
- 16 kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ | tatte karma … କଅଣ କର୍ମ, କଅଣ ଅକର୍ମ — ଏ ବିଷୟରେ କବି (ଜ୍ଞାନୀ)ମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ;
- 17 karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ | akarmaṇaśca … କର୍ମର (ସ୍ୱରୂପ) ମଧ୍ୟ ବୋଧଗମ୍ୟ କରିବାକୁ ହେବ, ବିକର୍ମ (ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ)ର ମଧ୍ୟ, ଓ ଅକର୍ମର ମଧ୍ୟ…
- 18 karmaṇyakarma yaḥ paśyatyakarmaṇi ca karma yaḥ | sa … ଯିଏ କର୍ମରେ ଅକର୍ମ ଦେଖେ ଓ ଯିଏ ଅକର୍ମରେ କର୍ମ (ଦେଖେ), ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ସେ…
- 19 yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ | jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ … ଯାହାର ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭ କାମ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପରହିତ, ଯାହାର କର୍ମ ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ — ତାହାକୁ ବୁଧ…
- 20 tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ | karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti … କର୍ମଫଳରେ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି, ନିତ୍ୟ-ତୃପ୍ତ ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇ, କର୍ମରେ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ…
- 21 nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ | śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam … ନିରାଶୀ, ସଂଯତ-ଚିତ୍ତ ଓ ସଂଯତ-ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ପରିଗ୍ରହ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ଶାରୀରିକ କର୍ମ କରୁ କରୁ ସେ…
- 22 yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ | samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvā'pi … ଯଦୃଚ୍ଛାଲବ୍ଧ (ଅନାୟାସେ ପ୍ରାପ୍ତ)ରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତୀତ, ବିମତ୍ସର (ଈର୍ଷ୍ୟାରହିତ), ସିଦ୍ଧି ଓ…
- 23 gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ | yajñāyārabhataḥ karma samagraṃ pravilīyate … ଯାହାର ଆସକ୍ତି ଗତ (ବିଗତ), ଯିଏ ମୁକ୍ତ, ଯାହାର ଚିତ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯଜ୍ଞ ନିମନ୍ତେ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ…
- 24 brahmārpaṇaṃ brahmahavirbrahmāgnau brahmaṇā hutam | brahmaiva tena gantavyaṃ … ଅର୍ପଣ ବ୍ରହ୍ମ, ହବି (ଆହୁତି) ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱାରା ହୁତ;
- 25 daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate | brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati … କେତେକ ଯୋଗୀ ଦୈବ (ଦେବତା)କୁ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟୁପାସନା କରନ୍ତି;
- 26 śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati | śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || … ଅନ୍ୟମାନେ ଶ୍ରୋତ୍ର ଆଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯମରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି;
- 27 sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare | ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite || … ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-କର୍ମ ଓ ପ୍ରାଣ-କର୍ମକୁ ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତ ଆତ୍ମସଂଯମ-ଯୋଗରୂପୀ ଅଗ୍ନିରେ…
- 28 dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathā'pare | svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ || 4-28 … ଦ୍ରବ୍ୟଯଜ୍ଞୀ, ତପୋଯଜ୍ଞୀ, ଯୋଗଯଜ୍ଞୀ, ତଥା ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ-ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞୀ — (ଏସବୁ) ସଂଶିତବ୍ରତ (କଠୋର…
- 29 apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathā'pare | prāṇāpānagatī ruddhvā … କେତେକ ଅପାନରେ ପ୍ରାଣ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି, ତଥା ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରାଣରେ ଅପାନ;
- 30 apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juhvati | sarve'pyete yajñavido … ଅନ୍ୟ ନିୟତାହାରୀ (ସଂଯମିତ ଆହାରୀ)ମାନେ ପ୍ରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାଣରେ ଆହୁତି ଦିଅନ୍ତି;
- 31 yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam | nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ … ଯଜ୍ଞଶିଷ୍ଟ-ଅମୃତ ଭୋଜନକାରୀମାନେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି;
- 32 evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe | karmajānviddhi … ଏପରି ବହୁ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମର ମୁଖ (ସମ୍ମୁଖ)ରେ ବିସ୍ତୃତ;
- 33 śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa | sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate … ହେ ପରନ୍ତପ, ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ଯଜ୍ଞ ଅପେକ୍ଷା ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞ ଶ୍ରେଷ୍ଠ;
- 34 tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā | upadekṣyanti te jñānaṃ … ତାହାକୁ ପ୍ରଣିପାତ (ସବିନୟ ପ୍ରଣାମ), ପରିପ୍ରଶ୍ନ (ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶ୍ନ) ଓ ସେବାଦ୍ୱାରା ଜାଣ;
- 35 yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava | yena bhūtānyaśeṣeṇa … ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଯାହା ଜାଣି ତୁମେ ଆଉ ଏପରି ମୋହ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ ନାହିଁ, ଯଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କୁ ଅଶେଷ…
- 36 api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ | sarvaṃ jñānaplavenaiva … ଯଦି ତୁମେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତିଶୟ ପାପକର୍ତ୍ତା ହୁଅ, ତଥାପି ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଭେଳା (ନୌକା)ଦ୍ୱାରା ହିଁ…
- 37 yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasāt kurute'rjuna | jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā … ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଯେପରି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି କାଠକୁ ଭସ୍ମସାତ୍ କରେ, ସେପରି ଜ୍ଞାନାଗ୍ନି ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ…
- 38 nahi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate | tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ … ଏ ଲୋକରେ ଜ୍ଞାନ ସଦୃଶ ପବିତ୍ର (ଆଉ କିଛି) ନାହିଁ;
- 39 śraddhāvāṃllabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ | jñānaṃ labdhvā parāṃ … ତତ୍ପର (ତଦେକନିଷ୍ଠ) ଓ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ;
- 40 ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati | nāyaṃ loko'sti na paro … ଅଜ୍ଞ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ସଂଶୟାତ୍ମା ବିନଷ୍ଟ ହୁଏ;
- 41 yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam | ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya … ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ଯୋଗଦ୍ୱାରା କର୍ମ ସଂନ୍ୟାସ କରିଥିବା, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସଂଶୟ ଛିନ୍ନ କରିଥିବା, ଆତ୍ମବାନ…
- 42 tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ | chitvaivaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata … ଏଣୁ ହେ ଭାରତ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ହୃଦୟସ୍ଥ ଏହି ସଂଶୟକୁ ଆତ୍ମ-ଜ୍ଞାନରୂପୀ ଖଡ଼୍ଗଦ୍ୱାରା ଛେଦନ କରି…