भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 evaṃ vivasvate yogaṃ proktavānahamavyayam | vivasvānmanave prāha manurikṣvākave'bravīt … આ અવિનાશી યોગ મેં વિવસ્વાન (સૂર્ય)ને કહ્યો;
- 2 evaṃ paramparāprāptamimaṃ rājarṣayo viduḥ | sa kāleneha mahatā … આમ પરંપરાથી પ્રાપ્ત આ (યોગ)ને રાજર્ષિઓ જાણતા હતા;
- 3 sa evāyaṃ mayā te'dya yogaḥ proktaḥ purātanaḥ | … એ જ આ પુરાતન યોગ આજે મેં તને કહ્યો, કેમ કે તું મારો ભક્ત અને સખા છે;
- 4 aparaṃ bhavato janma paraṃ janma vivasvataḥ | kathametadvijānīyāṃ … તમારો જન્મ પાછળનો, અને વિવસ્વાનનો જન્મ પહેલાંનો;
- 5 bahūni me vyatītāni janmāni tava cārjuna | tānyahaṃ … હે અર્જુન, મારા ઘણા જન્મો વીતી ગયા છે, અને તારા પણ;
- 6 ajo'pi sannavyayātmā bhūtānāmīśvaro'pi san | prakṛtiṃ svāmadhiṣṭhāya sambhavāmyātmamāyayā … અજન્મા અને અવિનાશી સ્વરૂપ હોવા છતાં, પ્રાણીઓનો ઈશ્વર હોવા છતાં, મારી પોતાની પ્રકૃતિને…
- 7 yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata | abhyutthānamadharmasya … હે ભારત, જ્યારે જ્યારે ધર્મની ગ્લાનિ થાય છે અને અધર્મનો ઉદય થાય છે, ત્યારે હું મારા…
- 8 paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām | dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi … સાધુઓના રક્ષણ માટે, દુષ્કૃત્ય કરનારાઓના નાશ માટે, અને ધર્મની સ્થાપના માટે હું યુગે યુગે…
- 9 janma karma ca me divyamevaṃ yo vetti tattvataḥ … હે અર્જુન, જે મારા દિવ્ય જન્મ અને કર્મને આમ તત્ત્વથી જાણે છે, તે દેહ ત્યજીને ફરી જન્મ…
- 10 vītarāgabhayakrodhā manmayā madvyapāśrayāḥ | bahavo jñānatapasā pūtā madbhāvamāgatāḥ … રાગ, ભય અને ક્રોધથી રહિત, મારામય, મારે આશ્રયે રહેલા ઘણા (પુરુષો) જ્ઞાનરૂપ તપથી પવિત્ર થઈ…
- 11 ye yathā māṃ prapadyante tāṃstathaiva bhajāmyaham | mama … જે જે રીતે મનુષ્યો મારે શરણે આવે છે, તે જ રીતે હું તેમને ભજું છું;
- 12 kāṅkṣantaḥ karmaṇāṃ siddhiṃ yajanta iha devatāḥ | kṣipraṃ … કર્મોની સિદ્ધિ ઇચ્છનારા (લોકો) અહીં દેવતાઓને પૂજે છે;
- 13 cāturvarṇyaṃ mayā sṛṣṭaṃ guṇakarmavibhāgaśaḥ | tasya kartāramapi māṃ … ગુણ અને કર્મના વિભાગ પ્રમાણે મેં ચાર વર્ણો રચ્યા;
- 14 na māṃ karmāṇi limpanti na me kāmaḥ phaleṣvapi … કર્મો મને લેપતાં નથી, ન મને ફળોમાં કોઈ કામના છે;
- 15 evaṃ jñātvā kṛtaṃ karma pūrvairapi mumukṣubhiḥ | kuru … આમ જાણીને પૂર્વેના મુમુક્ષુઓએ પણ કર્મ કર્યું;
- 16 kiṃ karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitāḥ | tatte karma … કર્મ શું અને અકર્મ શું?
- 17 karmaṇo hyapi boddhavyaṃ boddhavyaṃ ca vikarmaṇaḥ | akarmaṇaśca … કેમ કે કર્મનું પણ સ્વરૂપ સમજવાનું છે, વિકર્મ (નિષિદ્ધ કર્મ)નું સ્વરૂપ સમજવાનું છે, અને…
- 18 karmaṇyakarma yaḥ paśyatyakarmaṇi ca karma yaḥ | sa … જે કર્મમાં અકર્મ જુએ છે અને અકર્મમાં કર્મ જુએ છે, તે મનુષ્યોમાં બુદ્ધિમાન છે;
- 19 yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ | jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tamāhuḥ paṇḍitaṃ … જેનાં સર્વ આરંભો કામના અને સંકલ્પથી રહિત છે, જેનાં કર્મો જ્ઞાનરૂપ અગ્નિથી બળી ગયાં છે —…
- 20 tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ | karmaṇyabhipravṛtto'pi naiva kiñcitkaroti … કર્મફળમાંની આસક્તિ ત્યજીને, નિત્ય તૃપ્ત અને કોઈ આશ્રય વિનાનો તે, કર્મમાં સારી રીતે…
- 21 nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ | śārīraṃ kevalaṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam … આશા વિનાનો, જેણે ચિત્ત અને આત્માને નિયમમાં રાખ્યા છે, સર્વ પરિગ્રહ ત્યજેલો, કેવળ શારીરિક…
- 22 yadṛcchālābhasantuṣṭo dvandvātīto vimatsaraḥ | samaḥ siddhāvasiddhau ca kṛtvā'pi … આપમેળે મળેલાથી સંતુષ્ટ, દ્વંદ્વોથી પર, મત્સરરહિત, સિદ્ધિ-અસિદ્ધિમાં સમાન — તે કર્મ કરીને…
- 23 gatasaṅgasya muktasya jñānāvasthitacetasaḥ | yajñāyārabhataḥ karma samagraṃ pravilīyate … જેની આસક્તિ ગઈ છે, જે મુક્ત છે, જેનું ચિત્ત જ્ઞાનમાં સ્થિર છે, જે યજ્ઞ માટે કર્મ આરંભે છે…
- 24 brahmārpaṇaṃ brahmahavirbrahmāgnau brahmaṇā hutam | brahmaiva tena gantavyaṃ … અર્પણ બ્રહ્મ છે, હવિ બ્રહ્મ છે, બ્રહ્મરૂપ અગ્નિમાં બ્રહ્મ વડે હોમાયેલું છે;
- 25 daivamevāpare yajñaṃ yoginaḥ paryupāsate | brahmāgnāvapare yajñaṃ yajñenaivopajuhvati … કેટલાક યોગીઓ દેવોને જ યજ્ઞ અર્પે છે, જ્યારે બીજાઓ બ્રહ્મરૂપ અગ્નિમાં યજ્ઞ વડે જ યજ્ઞનો…
- 26 śrotrādīnīndriyāṇyanye saṃyamāgniṣu juhvati | śabdādīnviṣayānanya indriyāgniṣu juhvati || … કેટલાક શ્રોત્ર આદિ ઇન્દ્રિયોને સંયમરૂપ અગ્નિઓમાં હોમે છે;
- 27 sarvāṇīndriyakarmāṇi prāṇakarmāṇi cāpare | ātmasaṃyamayogāgnau juhvati jñānadīpite || … બીજાઓ સર્વ ઇન્દ્રિયકર્મો અને પ્રાણકર્મોને જ્ઞાનથી પ્રજ્વલિત આત્મસંયમ-યોગરૂપ અગ્નિમાં હોમે…
- 28 dravyayajñāstapoyajñā yogayajñāstathā'pare | svādhyāyajñānayajñāśca yatayaḥ saṃśitavratāḥ || 4-28 … દ્રવ્યયજ્ઞ કરનારા, તપયજ્ઞ કરનારા, તેમ જ યોગયજ્ઞ કરનારા, અને સ્વાધ્યાય તથા જ્ઞાનયજ્ઞ…
- 29 apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathā'pare | prāṇāpānagatī ruddhvā … કેટલાક અપાનમાં પ્રાણને હોમે છે, તેમ બીજાઓ પ્રાણમાં અપાનને;
- 30 apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juhvati | sarve'pyete yajñavido … બીજાઓ નિયમિત આહારવાળા થઈ પ્રાણોને પ્રાણોમાં હોમે છે;
- 31 yajñaśiṣṭāmṛtabhujo yānti brahma sanātanam | nāyaṃ loko'styayajñasya kuto'nyaḥ … યજ્ઞશેષરૂપ અમૃત ભોગવનારા સનાતન બ્રહ્મને પામે છે;
- 32 evaṃ bahuvidhā yajñā vitatā brahmaṇo mukhe | karmajānviddhi … આમ અનેક પ્રકારના યજ્ઞો બ્રહ્મના મુખ આગળ વિસ્તરેલા છે;
- 33 śreyāndravyamayādyajñājjñānayajñaḥ parantapa | sarvaṃ karmākhilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate … હે પરંતપ, દ્રવ્યમય યજ્ઞ કરતાં જ્ઞાનયજ્ઞ શ્રેષ્ઠ છે;
- 34 tadviddhi praṇipātena paripraśnena sevayā | upadekṣyanti te jñānaṃ … તેને પ્રણિપાત (નમ્ર નમન), પરિપ્રશ્ન (પૂછપરછ) અને સેવા વડે જાણ;
- 35 yajjñātvā na punarmohamevaṃ yāsyasi pāṇḍava | yena bhūtānyaśeṣeṇa … હે પાંડવ, જે જાણીને તું ફરી આમ મોહ પામીશ નહીં, અને જેના વડે તું સર્વ પ્રાણીઓને નિઃશેષપણે…
- 36 api cedasi pāpebhyaḥ sarvebhyaḥ pāpakṛttamaḥ | sarvaṃ jñānaplavenaiva … જો તું સર્વ પાપીઓમાં પણ સૌથી મોટો પાપકર્મી હો, તોપણ જ્ઞાનરૂપ નૌકા વડે જ તું સર્વ પાપને…
- 37 yathaidhāṃsi samiddho'gnirbhasmasāt kurute'rjuna | jñānāgniḥ sarvakarmāṇi bhasmasātkurute tathā … હે અર્જુન, જેમ પ્રજ્વલિત અગ્નિ લાકડાંને ભસ્મ કરી નાખે છે, તેમ જ્ઞાનરૂપ અગ્નિ સર્વ કર્મોને…
- 38 nahi jñānena sadṛśaṃ pavitramiha vidyate | tatsvayaṃ yogasaṃsiddhaḥ … કેમ કે અહીં જ્ઞાન સમું પવિત્ર બીજું કંઈ નથી;
- 39 śraddhāvāṃllabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyatendriyaḥ | jñānaṃ labdhvā parāṃ … શ્રદ્ધાવાન, એમાં તત્પર અને સંયમી ઇન્દ્રિયોવાળો જ્ઞાન પામે છે;
- 40 ajñaścāśraddadhānaśca saṃśayātmā vinaśyati | nāyaṃ loko'sti na paro … અજ્ઞાની, શ્રદ્ધારહિત અને સંશયયુક્ત આત્મા નષ્ટ થાય છે;
- 41 yogasaṃnyastakarmāṇaṃ jñānasañchinnasaṃśayam | ātmavantaṃ na karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya … હે ધનંજય, જેણે યોગ વડે કર્મોનો સંન્યાસ કર્યો છે, જેના સંશય જ્ઞાનથી છેદાયા છે, અને જે…
- 42 tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinātmanaḥ | chitvaivaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata … તેથી હે ભારત, હૃદયમાં રહેલા, અજ્ઞાનથી ઉપજેલા આ સંશયને આત્માના જ્ઞાનરૂપ ખડ્ગથી છેદીને,…