भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa ! punaryogaṃ ca śaṃsasi | … હે કૃષ્ણ, તમે કર્મોના સંન્યાસની પ્રશંસા કરો છો, અને ફરી યોગની પણ;
- 2 saṃnyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau | tayostu karmasaṃnyāsātkarmayogo viśiṣyate || … સંન્યાસ અને કર્મયોગ બંને નિઃશ્રેયસ (પરમ કલ્યાણ) આપનારા છે;
- 3 jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati … જે દ્વેષ કરતો નથી અને ઇચ્છા કરતો નથી, તેને નિત્ય સંન્યાસી જાણવો;
- 4 sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ | ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate … સાંખ્ય અને યોગ જુદાં છે એમ બાળકો કહે છે, પંડિતો નહીં;
- 5 yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairanagamyate | ekaṃ sāṅkhyaṃ ca … સાંખ્યવાદીઓ જે સ્થાન પામે છે, તે યોગીઓ વડે પણ પમાય છે;
- 6 saṃnyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ | yogayukto munirbrahma na cireṇādhigacchati … પણ હે મહાબાહુ, યોગ વિના સંન્યાસ પામવો કઠણ છે;
- 7 yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ | sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na … યોગયુક્ત, વિશુદ્ધ આત્માવાળો, જેણે આત્માને જીત્યો છે અને ઇન્દ્રિયોને વશ કરી છે, જેનો આત્મા…
- 8 naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit | paśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchanśvasansvapan || … યુક્ત તત્ત્વજ્ઞ, જોતો, સાંભળતો, સ્પર્શતો, સૂંઘતો, ખાતો, ચાલતો, શ્વાસ લેતો અને સૂતો છતાં,…
- 9 pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi | indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan || 5-9 … અને બોલતો, ત્યજતો, ગ્રહણ કરતો, આંખ ઉઘાડતો-મીંચતો છતાં, 'ઇન્દ્રિયો જ ઇન્દ્રિયવિષયોમાં…
- 10 brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ | lipyate … જે કર્મોને બ્રહ્મમાં અર્પણ કરીને, આસક્તિ ત્યજીને કર્મ કરે છે, તે પાપથી લેપાતો નથી — જેમ…
- 11 kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi | yoginaḥ karma kurvanti … યોગીઓ આસક્તિ ત્યજીને, આત્મશુદ્ધિ માટે શરીર, મન, બુદ્ધિ અને કેવળ ઇન્દ્રિયો વડે પણ કર્મ કરે…
- 12 yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm | ayuktaḥ kāmakāreṇa … યુક્ત પુરુષ કર્મફળ ત્યજીને નૈષ્ઠિક (સ્થાયી) શાંતિ પામે છે;
- 13 sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśīm | navadvāre pure … સર્વ કર્મોને મનથી ત્યજીને, સંયમી દેહધારી નવ દ્વારવાળા નગર (શરીર)માં સુખે રહે છે — ન કરતો…
- 14 na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ | … પ્રભુ લોકને માટે ન કર્તૃત્વ રચે છે, ન કર્મો, ન કર્મફળનો સંયોગ;
- 15 nādatte kasyacit pāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ | … વિભુ (સર્વવ્યાપી) કોઈનું પાપ ગ્રહણ કરતો નથી, ન પુણ્ય;
- 16 jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ | teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati … પણ જેમના આત્માનું તે અજ્ઞાન જ્ઞાનથી નષ્ટ થયું છે, તેમનું જ્ઞાન સૂર્યની જેમ તે પરમ…
- 17 tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ | gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhautakalmaṣāḥ || 5-17 || તેમાં બુદ્ધિવાળા, તેમાં આત્મા જોડેલા, તેમાં નિષ્ઠાવાળા, તેને જ પરમ ગતિ ગણનારા — જ્ઞાનથી…
- 18 smaranto'pi muhustvetatspṛśanto'pi svakarmaṇi | saktā api na sajjanti … આને વારંવાર સ્મરતા હોવા છતાં, અને પોતાના કર્મમાં પ્રવૃત્ત હોવા છતાં, આસક્ત જેવા (જણાતા)…
- 19 vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini | śuni caiva śvapāke … વિદ્યા અને વિનયથી સંપન્ન બ્રાહ્મણમાં, ગાયમાં, હાથીમાં, કૂતરામાં અને ચાંડાળમાં પણ પંડિતો…
- 20 na prahṛṣyet priyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam | sthirabuddhirasammūḍho … પ્રિય પામીને હર્ષ ન પામે, અપ્રિય પામીને ઉદ્વેગ ન પામે;
- 21 bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham | sa brahmayogayuktātmā sukhamavyamaśnute || … બાહ્ય સ્પર્શોમાં અનાસક્ત આત્માવાળો જે સુખ આત્મામાં છે તે પામે છે;
- 22 ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te | … કેમ કે હે કુંતીપુત્ર, સંપર્કથી જન્મેલા ભોગો દુઃખના જ ઉદ્ભવસ્થાન છે, આદિ-અંતવાળા છે;
- 23 śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimocanāt | kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa … જે અહીં જ, શરીર છૂટ્યા પહેલાં, કામ-ક્રોધથી ઉદ્ભવેલા આવેગને સહન કરવા સમર્થ છે, તે યુક્ત…
- 24 antaḥsukho'ntarārāmastathā'ntarjyotireva yaḥ | sa pārtha paramaṃ yogaṃ brahmabhūto'dhigacchati … જે અંતરમાં સુખી, અંતરમાં રમમાણ અને અંતરમાં જ જ્યોતિવાળો છે, તે હે પાર્થ, બ્રહ્મભૂત થઈને…
- 25 labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ | chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ … જેમના પાપ ક્ષીણ થયા છે, જેમના સંશય છેદાયા છે, જેમના આત્મા સંયમમાં છે, અને જે સર્વ…
- 26 kāmakrodhavimuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām | abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām … કામ-ક્રોધથી મુક્ત, સંયમી ચિત્તવાળા, આત્માને જાણનાર સંયમીઓ માટે બ્રહ્મનિર્વાણ ચોમેર વર્તે…
- 27 sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ | prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau … બાહ્ય સ્પર્શોને બહાર રાખીને, દૃષ્ટિને બે ભ્રમરો વચ્ચે સ્થાપીને, અને નાસિકાની અંદર વિચરતા…
- 28 yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ | vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ … જેણે ઇન્દ્રિયો, મન અને બુદ્ધિ વશમાં રાખ્યાં છે, મોક્ષમાં તત્પર, ઇચ્છા-ભય-ક્રોધથી રહિત —…
- 29 bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram | suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ … યજ્ઞ અને તપના ભોક્તા, સર્વ લોકના મહેશ્વર, અને સર્વ પ્રાણીઓના સુહૃદ (મિત્ર) તરીકે મને…