विज्ञानभैरवतन्त्र
Vijñānabhairavatantra
- 1 śrīdevy uvāca | śrutaṃ deva mayā sarvaṃ rudrayāmalasambhavam … ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਆਪ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਰੁਦ੍ਰਯਾਮਲ ਤੰਤਰ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸਾਰਾ ਉਪਦੇਸ਼, ਤ੍ਰਿਕ…
- 2 adyāpi na nivṛtto me saṃśayaḥ parameśvara | kiṃ … ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਮੇਰਾ ਸੰਸ਼ਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ: ਹੇ ਦੇਵ, ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ-ਰਾਸ਼ੀ…
- 3 kiṃ vā navātmabhedena bhairave bhairavākṛtau | triśirobhedabhinnaṃ vā … ਕੀ ਇਹ ਨੌਂ-ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਭੈਰਵ-ਰੂਪ ਭੈਰਵ ਵਿਚ ਹੈ?
- 4 nādabindumayaṃ vāpi kiṃ candrārdhanirodhikāḥ | cakrārūḍham anackaṃ vā … ਜਾਂ ਨਾਦ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ?
- 5 parāparāyāḥ sakalam aparāyāś ca vā punaḥ | parāyāḥ … ਜਾਂ ਪਰਾਪਰਾ ਤੇ ਅਪਰਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਮੁੱਚ?
- 6 na hi varṇavibhedena dehabhedena vā bhavet | paratvaṃ … ਪਰਮਤਾ ਨਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਤਾ ਨਿਸ਼ਕਲ (ਅੰਗ-ਰਹਿਤ) ਵਿਚ…
- 7 prasādaṃ kuru me nātha niḥśeṣaṃ chindhi saṃśayam | … ਹੇ ਨਾਥ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਮੇਰਾ ਸੰਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿਓ!
- 8 guhyātiguhyagoptṛ tvaṃ yadyapīdaṃ varānane | tathāpi kathayiṣyāmi yathā … ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਮੁੱਖੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਦਾ ਰਾਖਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਫਿਰ ਵੀ…
- 9 yat paraṃ niṣkalaṃ devi sarvatattvātigocaram | tat tu … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪਰਮ, ਨਿਸ਼ਕਲ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕਹਿਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।…
- 10 devi prakṛtirūpā yā tasyāḥ kiṃ rūpam ucyate | … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ-ਰੂਪਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ?
- 11 tadā tasmin mahāvyomni pralīne śaśibhāskare | magnavat tāmasī … ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਲੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਜੀਵ ਵਾਂਗ, ਤਾਮਸੀ…
- 12 evaṃvidhā bhairavasya yāvasthā parigīyate | sā parā pararūpeṇa … ਭੈਰਵ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਜੋ ਅਵਸਥਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪਰਾ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਾ ਦੇਵੀ ਪੁਕਾਰੀ ਗਈ ਹੈ।
- 13 śaktiśaktimator yadvad abhedaḥ sarvadā sthitaḥ | atas taddharmadharmitvāt … ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਸਦਾ ਅਭਿੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਮੀ ਦੇ ਨਾਤੇ — ਪਰਾ ਸ਼ਕਤੀ…
- 14 na vahner dāhikā śaktir vyatiriktā vibhāvyate | kevalaṃ … ਅੱਗ ਦੀ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ-ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼…
- 15 śaktyavasthāpraviṣṭasya nirvibhāgena bhāvanā | tadāsau śivarūpī syāt śaivī … ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਅਭੇਦ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ-ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਨੂੰ…
- 16 yathālokena dīpasya kiraṇair bhāskarasya ca | jñāyate digvibhāgādi … ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ…
- 17 śrīdevy uvāca | devadeva triśūlāṅka kapālakṛtabhūṣaṇa | digdeśakālaśūnyā … ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਖੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ — ਉਹ ਸੱਚ…
- 18 yāvasthā bharitākārā bhairavasyopalabhyate | kair upāyair mukhaṃ tasya … ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਜੋ ਭੈਰਵ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਕਿਹੜੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਦੁਆਰ…
- 19 bhairava uvāca | ūrdhve prāṇo hyadho jīvo visargātmā … ਭੈਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਪਰ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਜੀਵ (ਅਪਾਨ);
- 20 maruto'ntar bahir vāpi viyadyugmā nivartanāt | bhairavyā bhairavasyetthaṃ … ਹੇ ਭੈਰਵੀ, ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਉਸ ਦੁਹਰੇ-ਸ਼ੂਨਯ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ ਤੋਂ, ਇਉਂ ਭੈਰਵੀ ਰਾਹੀਂ ਭੈਰਵ…
- 21 na vrajen na viśec chaktir marudrūpā vikāsite | … ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਰੂਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾ ਬਾਹਰ ਜਾਵੇ ਨਾ ਅੰਦਰ ਆਵੇ, ਉਹ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮੱਧ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ…
- 22 kumbhitā recitā vāpi pūritā vā yadā bhavet | … ਸਾਹ ਭਾਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਏ, ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾਏ, ਜਾਂ ਭਰਿਆ ਜਾਏ — ਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ-ਨਾਮ ਪ੍ਰਭੂ…
- 23 āmūlāt kiraṇābhāsāṃ sūkṣmāt sūkṣmatarātmikām | cintayet tāṃ dviṣaṭkānte … ਮੂਲਾਧਾਰ ਤੋਂ ਕਿਰਨ ਵਾਂਗ ਉਠਦੀ, ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮਤਰ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 24 udgacchantīṃ taḍidrūpāṃ praticakraṃ kramāt kramam | ūrdhvaṃ muṣṭitrayāvadhi … ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ-ਰੂਪ ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੀ, ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚੋਂ ਕਰਮ-ਕਰਮ, ਤਿੰਨ ਮੁੱਠਾਂ (ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਤ) ਤਕ — ਉਸ ਵੇਲੇ…
- 25 kramadvādaśakaṃ samyag dvādaśākṣarabheditam | sthūlasūkṣmaparasthityā muktvā muktvāntataḥ śivaḥ ਠੀਕ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਬਾਰਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥੂਲ, ਸੂਖਮ, ਪਰਾ — ਤਿੰਨੇ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ,…
- 26 tayāpūryāśu mūrdhāntaṃ bhaṅktvā bhrūkṣepasetunā | nirvikalpaṃ manaḥ kṛtvā … ਉਸ (ਉਠਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਮੂਰਧਾ ਤਕ ਭਰ ਕੇ, ਭਰੌ-ਖੇਪ ਦੇ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਤੋੜ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਬਣਾ…
- 27 śikhipakṣaiś citrarūpair maṇḍalaiḥ śūnyapañcakam | dhyāyato'nuttare śūnye praveśo … ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਮੰਡਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜ-ਸ਼ੂਨਯ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਨੁੱਤਰ ਸ਼ੂਨਯ ਵਿਚ…
- 28 īdṛśena krameṇaiva yatra kutrāpi cintanā | śūnye kuḍye … ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਚਿੰਤਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਟਿਕੇ — ਸ਼ੂਨਯ ਵਿਚ, ਕੰਧ ਉੱਤੇ, ਕਿਸੇ ਉੱਚੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚ — ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਲੀਨ…
- 29 kapālāntar mano nyasya tiṣṭhan mīlitalocanaḥ | krameṇa manaso … ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੋ;
- 30 madhyanāḍī madhyasaṃsthā bisasūtrābharūpayā | dhyātāntarvyomayā devyā tayā devaḥ … ਮੱਧ-ਨਾੜੀ (ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ), ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਕਮਲ-ਰੇਸ਼ੇ ਜਿਹੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ…
- 31 kararuddhadṛgastreṇa bhrūbhedād dvārarodhanāt | dṛṣṭe bindau kramāl līne … ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਭਰੌਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਅਤੇ (ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ) ਦੁਆਰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ — ਜਦੋਂ…
- 32 dhāmāntaḥkṣobhasambhūtasūkṣmāgnitilakākṛtim | binduṃ śikhānte hṛdaye layānte dhyāyato layaḥ ਅੰਦਰਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਖਲਬਲੀ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸੂਖਮ ਅਗਨੀ-ਤਿਲਕ ਜਿਹੇ ਬਿੰਦੂ ਨੂੰ ਜੋਤੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ, ਹਿਰਦੇ…
- 33 anāhate pātrakarṇe'bhagnaśabde sariddrute | śabdabrahmaṇi niṣṇātaḥ paraṃ brahmādhigacchati ਅਨਾਹਤ ਧੁਨੀ ਵਿਚ, ਪਾਤਰ-ਕੰਨ ਵਿਚ, ਟੁੱਟੇ ਬਿਨਾਂ ਨਦੀ-ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ — ਸ਼ਬਦ-ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ…
- 34 praṇavādisamuccārāt plutānte śūnyabhāvanāt | śūnyayā parayā śaktyā śūnyatām … ਹੇ ਭੈਰਵੀ, ਓਮ ਆਦਿ ਪ੍ਰਣਵ ਦੇ ਲੰਮੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸ਼ੂਨਯ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਸ਼ੂਨਯ ਪਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ…
- 35 yasya kasyāpi varṇasya pūrvāntāv anubhāvayet | śūnyayā śūnyabhūto'sau … ਕਿਸੇ ਵੀ ਅੱਖਰ ਦੇ ਆਰੰਭ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ;
- 36 tantryādivādyaśabdeṣu dīrgheṣu kramasaṃsthiteḥ | ananyacetāḥ pratyante paravyomavapur bhavet ਤੰਤੀ ਆਦਿ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਟਿਕਣ ਨਾਲ, ਅਨਨਯ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ…
- 37 piṇḍamantrasya sarvasya sthūlavarṇakrameṇa tu | ardhendubindunādāntaḥ śūnyoccārād bhavec … ਹਰ ਪਿੰਡ-ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਥੂਲ ਅੱਖਰ-ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਅਰਧ-ਚੰਦਰ, ਬਿੰਦੂ, ਨਾਦ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ —…
- 38 nijadehe sarvadikkaṃ yugapad bhāvayed viyat | nirvikalpamanās tasya … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਲ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰੋ। ਨਿਰਵਿਕਲਪ-ਮਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ…
- 39 pṛṣṭhaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ yugapad bhāvayec ca yaḥ | śarīranirapekṣiṇyā … ਜਿਹੜਾ ਪਿੱਠ ਦੇ ਸ਼ੂਨਯ ਅਤੇ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ੂਨਯ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਰਪੇਖ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ…
- 40 pṛṣṭhaśūnyaṃ mūlaśūnyaṃ hṛcchūnyaṃ bhāvayet sthiram | yugapannirvikalpatvān nirvikalpodayas … ਪਿੱਠ ਦੇ ਸ਼ੂਨਯ, ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ੂਨਯ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਸ਼ੂਨਯ ਦੀ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਸਥਿਰ ਭਾਵਨਾ ਕਰੋ;
- 41 tanūdeśe śūnyataiva kṣaṇamātraṃ vibhāvayet | nirvikalpaṃ nirvikalpo nirvikalpasvarūpabhāk ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਸ਼ੂਨਯਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰੋ;
- 42 sarvaṃ dehagataṃ dravyaṃ viyadvyāptaṃ mṛgekṣaṇe | vibhāvayet tatas … ਹੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤਰੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਮੰਨ ਕੇ ਭਾਵਨਾ ਕਰੋ;
- 43 dehāntare tvagvibhāgaṃ bhittibhūtaṃ vicintayet | na kiñcid antare … ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਮੜੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਕੰਧ-ਮਾਤਰ ਮੰਨ ਕੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 44 hṛdyākāśe nilīnākṣaḥ padmasampuṭamadhyagaḥ | ananyacetāḥ subhage paraṃ saubhāgyam … ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇੰਦਰੀਆਂ ਲੀਨ ਕਰ ਕੇ, ਕਮਲ-ਸੰਪੁਟ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਅਨਨਯ-ਮਨ ਨਾਲ…
- 45 sarvataḥ svaśarīrasya dvādaśānte manolayāt | dṛḍhabuddher dṛḍhībhūtaṃ tattvalakṣyaṃ … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਮਨ ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਲਈ…
- 46 yathā tathā yatra tatra dvādaśānte manaḥ kṣipet | … ਜਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ, ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਉੱਤੇ ਮਨ ਸੁੱਟੋ;
- 47 yatra yatra mano yāti bāhye vābhyantare'pi vā | … ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਬਾਹਰ ਜਾਂ ਅੰਦਰ — ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ,…
- 48 yatra yatrākṣamārgeṇa caitanyaṃ vyajyate vibhoḥ | tasya tanmātradharmitvāc … ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿਭੂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਉਸੇ ਦੇ ਧਰਮ-ਮਾਤਰ ਹੋਣ…
- 49 kṣutādyante bhaye śoke gahvare vā raṇād drute | … ਛਿੱਕ ਦੇ ਆਰੰਭ-ਅੰਤ ਵਿਚ, ਡਰ ਵਿਚ, ਸੋਗ ਵਿਚ, ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਉੱਤੇ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਸਮੇਂ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਵਿਚ,…
- 50 vastuṣu smaryamāṇeṣu dṛṣṭe deśe manas tyajet | svaśarīraṃ … ਜਦੋਂ ਪਦਾਰਥ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੇਖਿਆ ਥਾਂ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ;
- 51 kvacid vastuni vinyasya śanair dṛṣṭiṃ nivartayet | tajjñānaṃ … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਫਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਲਉ;
- 52 bhaktyudrekād viraktasya yādṛśī jāyate matiḥ | sā śaktiḥ … ਭਗਤੀ ਦੀ ਉੱਚਤਾ ਵਿਚ ਵਿਰਕਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੀ ਮਤਿ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਸ਼ਾਂਕਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ;
- 53 vastvantare vedyamāne sarvavastuṣu śūnyatā | tām eva manasā … ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਸਤੂ ਜਾਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੂਨਯਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ੂਨਯਤਾ…
- 54 kiñcijjñair yā smṛtā śuddhiḥ sā śuddhiḥ śambhudarśane | … ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ-ਮਤ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ…
- 55 sarvatra bhairavo bhāvaḥ sāmānyeṣv api gocaraḥ | na … ਹਰ ਥਾਂ — ਸਾਧਾਰਨ ਵਸਤਾਂ ਵਿਚ ਵੀ — ਭੈਰਵ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ — ਇਹੀ…
- 56 samaḥ śatrau ca mitre ca samo mānāvamānayoḥ | … ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰ ਵਿਚ ਸਮਾਨ, ਮਾਣ-ਅਪਮਾਨ ਵਿਚ ਸਮਾਨ — ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪਰਿਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਇਉਂ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ…
- 57 na dveṣaṃ bhāvayet kvāpi na rāgaṃ bhāvayet kvacit … ਕਿਸੇ ਵਲ ਘਿਰਨਾ ਨਾ ਜਾਗੇ, ਕਿਸੇ ਵਲ ਰਾਗ ਨਾ ਜਾਗੇ;
- 58 yad avedyaṃ yad agrāhyaṃ yac chūnyaṃ yad abhāvagam … ਜੋ ਅ-ਜਾਣਨ-ਯੋਗ, ਅ-ਗ੍ਰਹਣ-ਯੋਗ, ਜੋ ਸ਼ੂਨਯ, ਜੋ ਅ-ਭਾਵ-ਗਾਮੀ ਹੈ — ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੈਰਵ ਮੰਨ ਕੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 59 nitye vibhau nirādhāre vyāpake cākhilātmani | iti bhairavam … ਨਿੱਤ, ਵਿਭੂ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਵਿਆਪਕ, ਸਰਵ-ਆਤਮਾ — ਇਉਂ ਭੈਰਵ ਦਾ ਸਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ…
- 60 nirādhāraṃ saṃśayena varjitaṃ khyātivarjitam | brahma tat paramaṃ … ਨਿਰਾਧਾਰ, ਸੰਸ਼ਾ-ਰਹਿਤ, ਖਯਾਤੀ-ਰਹਿਤ — ਉਸੇ ਨੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ;
- 61 yathā tathopadeśena kriyate marutāṃ layaḥ | tathā tathā … ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਲੈਅ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਨੂੰ…
- 62 amūlaṃ mūlanāḍīnāṃ vāyupūrṇāṃ suṣumṇikām | dvādaśānte sthitāṃ dhyātvā … ਮੂਲ-ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ ਜੜ੍ਹ — ਪ੍ਰਾਣ-ਪੂਰਿਤ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ — ਨੂੰ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਤ ਤਕ ਟਿਕੀ ਧਿਆਉਣ ਨਾਲ…
- 63 kapālāntar manas tadvad dhyāyato na cirāt prabho | … ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਧਿਆਉਣ ਵਾਲੇ — ਚਿਤ-ਮਯ — ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅੱਖਾਂ…
- 64 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | hoccāraṃ manasā … ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਭ ਨੂੰ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟਿਕਾਉ, ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਮੱਧ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ, ਮਨ ਨਾਲ 'ਹਾ' ਦਾ ਉਚਾਰਨ…
- 65 āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayan | svadehaṃ manasi … ਆਸਣ ਜਾਂ ਸ਼ੈਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 66 calāsane sthitasyātha śanair vā dehacālanāt | praśānte mānase … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚੱਲਦੇ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ…
- 67 ākāśaṃ vimalaṃ paśyan kṛtvā dṛṣṭiṃ nirantarām | stabdhātmā … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਨਿਰਮਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਆਤਮਾ ਸਥਿਰ ਕਰ ਕੇ — ਉਸੇ ਪਲ ਭੈਰਵ ਦਾ ਸਰੀਰ…
- 68 līnaṃ mūrdhni viyat sarvaṃ bhairavatvena bhāvayet | tat … ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਮੂਰਧਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਮੰਨ ਕੇ ਭੈਰਵਤਾ-ਰੂਪ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 69 kiñcijjñātaṃ dvaitadāyi bāhyālokas tamaḥ punaḥ | viśvādi bhairavaṃ … ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਿਆ ਦਵੈਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫਿਰ ਅੰਧਕਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
- 70 evam eva durniśāyāṃ kṛṣṇapakṣāgame ciram | taimiraṃ bhāvayan … ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਰ ਰਾਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੱਖ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ, ਲੰਮਾ ਚਿਰ ਉਸ ਅੰਧਕਾਰ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭੈਰਵ…
- 71 evam eva nimīlyādau netre kṛṣṇābham agrataḥ | prasārya … ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਕਾਲੇ-ਜਿਹੇ (ਅੰਧਕਾਰ) ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਭੈਰਵ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ…
- 72 yasya kasyendriyasyāpi vyāghātāc ca nirodhataḥ | praviṣṭasyādvaye śūnye … ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਦਰੀ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨਿਰੋਧ ਨਾਲ ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਸ਼ੂਨਯ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਏ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ…
- 73 abindum avisargaṃ ca akāraṃ japato mahān | udeti … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂ ਅਤੇ ਵਿਸਰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮਹਾਨ…
- 74 varṇasya savisargasya visargāntaṃ citiṃ kuru | nirādhāreṇa cittena … ਵਿਸਰਗ ਸਹਿਤ ਕਿਸੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਵਿਸਰਗ-ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਚੇਤਨਾ ਟਿਕਾਓ;
- 75 vyomākāraṃ svam ātmānaṃ dhyāyed digbhir anāvṛtam | nirāśrayā … ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਦਿਸ਼ਾ-ਰਹਿਤ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਉ;
- 76 kiñcidaṅgaṃ vibhidyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ | tatraiva cetanāṃ yuktvā … ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਸੂਈ ਆਦਿ ਨਾਲ ਚੁਭੋ;
- 77 cittādyantaḥkṛtir nāsti mamāntar bhāvayed iti | vikalpānām abhāvena … 'ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚਿੱਤ ਆਦਿ ਅੰਤਃਕਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ' — ਇਉਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 78 māyā vimohinī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam | ityādidharmaṃ … 'ਮਾਯਾ ਵਿਮੋਹਿਨੀ ਹੈ, ਕਲਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ' — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ…
- 79 jhagitīcchāṃ samutpannām avalokya śamaṃ nayet | yata eva … ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦਿਓ;
- 80 yadā mamecchā notpannā jñānaṃ vā kas tadāsmy aham … 'ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?
- 81 icchāyām athavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet | ātmabuddhyānanyacetās … ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਉੱਠੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਉ;
- 82 nirnimittaṃ bhavej jñānaṃ nirādhāraṃ bhramātmakam | tattvataḥ kasyacin … ਗਿਆਨ ਨਿਰ-ਨਿਮਿੱਤ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਭ੍ਰਮ-ਰੂਪ ਜਾਪਦਾ ਹੈ;
- 83 ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit | ataś ca … ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾ ਹੈ;
- 84 kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocare | buddhiṃ nistimitāṃ kṛtvā tat tattvam avaśiṣyate ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਮਦ, ਮਾਤਸਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਕਰੋ — ਉਹ ਤੱਤਵ ਹੀ ਬਾਕੀ…
- 85 indrajālamayaṃ viśvaṃ vyastaṃ vā citrakarmavat | bhramadvā dhyāyataḥ … ਵਿਸ਼ਵ ਜਾਦੂਮਯ ਹੈ, ਖਿੱਲਰਿਆ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਘੁੰਮਦਾ — ਇਉਂ ਧਿਆਉਣ-ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਾ…
- 86 na cittaṃ nikṣiped duḥkhe na sukhe vā parikṣipet … ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ, ਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ;
- 87 vihāya nijadehāsthāṃ sarvatrāsmīti bhāvayan | dṛḍhena manasā dṛṣṭyā … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ 'ਮੈਂ ਸਰਵ-ਥਾਂ ਹਾਂ' — ਇਉਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ…
- 88 ghaṭādau yac ca vijñānam icchādyaṃ vā mamāntare | … ਘੜੇ ਆਦਿ ਵਸਤਾਂ ਵਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਉੱਠੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਉੱਠੀ ਹੈ —…
- 89 grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām | yogināṃ tu viśeṣo'sti sambandhe … ਗ੍ਰਾਹਯ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੀ ਸੰਵਿਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ;
- 90 svavad anyaśarīre'pi saṃvittim anubhāvayet | apekṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਵਿਤੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ;
- 91 nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpān na vikalpayet | tadātmaparamātmatve … ਹੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤਰੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਉਪਜਾਉ;
- 92 sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ | sa evāhaṃ … 'ਸਰਵਜੰਯ, ਸਰਵਕਰਤਾ, ਵਿਆਪਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ — ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਸ਼ੈਵ-ਧਰਮਾ' — ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੀ ਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ…
- 93 jalasyevormayo vahner jvālābhaṅgyaḥ prabhā raveḥ | mamaiva bhairavasyaitā … ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ — ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਇਹ…
- 94 bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritaṃ bhuvi pātanāt | kṣobhaśaktivirāmeṇa … ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ, ਖਲਬਲੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ…
- 95 ādhāreṣv athavāśaktyā jñānād vā deśakalpanāt | ujjāte śaktisaṃśobhe … ਆਧਾਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਅਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ — ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਉੱਠੇ ਅਤੇ ਫਿਰ…
- 96 upaviśyāsane samyag bāhū kṛtvārdhakuñcitau | kakṣavyomni manaḥ kurvan … ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਬੈਠ ਕੇ, ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ-ਕੁੰਚਿਤ ਰੱਖ ਕੇ ਕੱਛਾਂ ਦੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨ ਟਿਕਾਉ — ਉਸ ਵਿਚ…
- 97 sthūlarūpasya bhāvasya stabdhāṃ dṛṣṭiṃ nipātya ca | acireṇa … ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਕੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਬਣਾ ਲਉ — ਇਉਂ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਾਪਤ…
- 98 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | uccaran manasā … ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ, ਜੀਭ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮੱਧ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਸੁੱਟੋ;
- 99 kapālāntar mano nyasya tiṣṭhan mīlitalocanaḥ | krameṇa manaso … ਖੋਪੜੀ ਅੰਦਰ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਖੜ੍ਹੋ;
- 100 madhyanāḍī madhyasaṃsthā bisasūtrābharūpayā | dhyātāntarvyomayā devyā tayā devaḥ … ਮੱਧ-ਨਾੜੀ — ਮੱਧ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਕਮਲ-ਰੇਸ਼ੇ ਜਿਹੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਧਿਆਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਹੀਂ…
- 101 kararuddhadṛgastreṇa bhrūbhedād dvārarodhanāt | dṛṣṭe bindau kramāl līne … ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਰੋਕ ਕੇ, ਭਰੌਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, (ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ) ਦੁਆਰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ — ਬਿੰਦੂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ…
- 102 mantrārthaproktarūpāṇi adhikāriviśeṣataḥ | tāni sādhayate kaścit sādhayan sādhako … ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ-ਰੂਪ ਜੋ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ;
- 103 tasmād anusandheyaṃ tattadaṅgaṃ viśeṣataḥ | ekatra jñānaṃ saṃśritya … ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਅੰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਅਨੁਸੰਧਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ;
- 104 kāminaḥ kāmanāvegād vismayo yogināṃ mataḥ | svaśarīrāhlādaśaktir jāyate … ਕਾਮੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਦੇ ਉਛਾਲ ਵਿਚ ਜੋ ਵਿਸਮੈ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ…
- 105 lehanāmanthanākoṭaiḥ strīsukhasya bharāt smṛteḥ | śaktyabhāve'pi deveśi bhaved … ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼ੀ, ਚਟਣ-ਮਥਣ-ਦਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸਤਰੀ-ਸੁਖ ਦੀ ਯਾਦ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ…
- 106 ānande mahati prāpte dṛṣṭe vā bāndhave cirāt | … ਜਦ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਜਾਂ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਦੇਖੀਏ — ਉਸ ਉਮੜੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਚਿੰਤਨ…
- 107 jagdhipānakṛtollāsarasānandavijṛmbhaṇāt | bhāvayed bharitāvasthāṃ mahānandas tato bhavet ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨਾਲ ਜਾਗੀ ਰਸ-ਆਨੰਦ ਦੀ ਉਮੰਗ ਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰੋ;
- 108 gītādiviṣayāsvādāsamasaukhyaikatātmanaḥ | yoginas tanmayatvena manorūḍhes tadātmatā ਜਿਹੜਾ ਯੋਗੀ ਗੀਤ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦੀ ਅਨੁਪਮ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ-ਆਤਮਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ — ਉਸ ਵਿਚ ਲੀਨ…
- 109 yatra yatrātmanas tuṣṭir manas tatraiva dhārayet | tatra … ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉ;
- 110 anāgatāyāṃ nidrāyāṃ pranaṣṭe bāhyagocare | sāvasthā manasā gamyā … ਜਦੋਂ ਨੀਂਦ ਹਾਲੀ ਨਹੀਂ ਆਈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਾ-ਖੇਤਰ ਮਿਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ — ਉਹ ਅਵਸਥਾ, ਕੇਵਲ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ…
- 111 tejasā sūryadīpāder ākāśe śabalīkṛte | dṛṣṭe svātmani bhāyukte … ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ, ਦੀਵੇ ਆਦਿ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ ਹੋ ਜਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਉਸ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ…
- 112 karaṅkiṇyā krodhanayā bhairavyā lelihānayā | khecaryā dṛṣṭikāle ca … ਕਰੰਕਿਣੀ, ਕ੍ਰੋਧਨਾ, ਭੈਰਵੀ, ਲੇਲਿਹਾਨਾ ਅਤੇ ਖੇਚਰੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਦ੍ਰਾ-ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਰਾ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ…
- 113 mṛdvāsane sphijaikena hastapādau nirāśrayau | nidhāya tatprasaṅgena parā … ਨਰਮ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਇਕ ਚੂਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਬੈਠ, ਹੱਥ-ਪੈਰ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯ ਛੱਡ ਕੇ — ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਨਾਲ ਪਰਾ ਪੂਰਨ…
- 114 upaviśyāsane samyag bāhū kṛtvārdhakuñcitau | kakṣavyomni manaḥ kurvan … ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਠੀਕ ਬੈਠ ਕੇ ਬਾਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਧ-ਕੁੰਚਿਤ ਕਰ ਕੇ ਕੱਛ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਮਨ ਟਿਕਾਉ — ਉਸ ਲੀਨਤਾ ਨਾਲ…
- 115 sthūlarūpasya bhāvasya stabdhāṃ dṛṣṭiṃ nipātya ca | acireṇa … ਕਿਸੇ ਸਥੂਲ ਪਦਾਰਥ ਉੱਤੇ ਅਚੱਲ ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਛੇਤੀ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਕਰ ਲਉ — ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ…
- 116 madhyajihve sphāritāsye madhye nikṣipya cetanām | hoccāraṃ manasā … ਜੀਭ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਮੱਧ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਸੁੱਟੋ, ਮਨ ਨਾਲ 'ਹਾ' ਉਚਾਰੋ — ਮਨੁੱਖ…
- 117 āsane śayane sthitvā nirādhāraṃ vibhāvayan | svadehaṃ manasi … ਆਸਣ ਜਾਂ ਸ਼ੈਨ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 118 calāsane sthitasyātha śanair vā dehacālanāt | praśānte mānase … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚੱਲਦੇ ਆਸਣ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਏ,…
- 119 ākāśaṃ vimalaṃ paśyan kṛtvā dṛṣṭiṃ nirantarām | stabdhātmā … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰ ਕੇ — ਉਸੇ ਪਲ ਭੈਰਵ ਦਾ ਸਰੂਪ…
- 120 līnaṃ mūrdhni viyat sarvaṃ bhairavatvena bhāvayet | tat … ਸਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਮੂਰਧਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਮੰਨ ਕੇ ਭੈਰਵਤਾ-ਰੂਪ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 121 kiñcijjñātaṃ dvaitadāyi bāhyālokas tamaḥ punaḥ | viśvādi bhairavaṃ … ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਾਣਿਆ ਦਵੈਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ;
- 122 evam eva durniśāyāṃ kṛṣṇapakṣāgame ciram | taimiraṃ bhāvayan … ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੋਰ ਰਾਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਪੱਖ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਲੰਮਾ ਚਿਰ ਅੰਧਕਾਰ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ…
- 123 evam eva nimīlyādau netre kṛṣṇābham agrataḥ | prasārya … ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਕਾਲੇ-ਜਿਹੇ ਨੂੰ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਭੈਰਵ-ਰੂਪ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ…
- 124 yasya kasyendriyasyāpi vyāghātāc ca nirodhataḥ | praviṣṭasyādvaye śūnye … ਕਿਸੇ ਵੀ ਇੰਦਰੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਨਿਰੋਧ ਨਾਲ ਅਦਵੈਤ ਸ਼ੂਨਯ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ…
- 125 abindum avisargaṃ ca akāraṃ japato mahān | udeti … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਬਿੰਦੂ-ਵਿਸਰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਮਹਾਨ…
- 126 varṇasya savisargasya visargāntaṃ citiṃ kuru | nirādhāreṇa cittena … ਵਿਸਰਗ ਸਹਿਤ ਅੱਖਰ ਦੇ ਵਿਸਰਗ-ਅੰਤ 'ਤੇ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਓ;
- 127 vyomākāraṃ svam ātmānaṃ dhyāyed digbhir anāvṛtam | nirāśrayā … ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ, ਦਿਸ਼ਾ-ਰਹਿਤ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਉ;
- 128 kiñcidaṅgaṃ vibhidyādau tīkṣṇasūcyādinā tataḥ | tatraiva cetanāṃ yuktvā … ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਤਿੱਖੀ ਸੂਈ ਆਦਿ ਨਾਲ ਚੁਭੋ, ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੇਤਨਾ ਜੋੜੋ — ਭੈਰਵ ਵੱਲ…
- 129 cittādyantaḥkṛtir nāsti mamāntar bhāvayed iti | vikalpānām abhāvena … 'ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਚਿੱਤ ਆਦਿ ਅੰਤਃਕਰਣ ਨਹੀਂ ਹੈ' — ਇਉਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ;
- 130 māyā vimohinī nāma kalāyāḥ kalanaṃ sthitam | ityādidharmaṃ … 'ਮਾਯਾ ਵਿਮੋਹਿਨੀ ਹੈ, ਕਲਾ ਦਾ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ' — ਅਜਿਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ…
- 131 jhagitīcchāṃ samutpannām avalokya śamaṃ nayet | yata eva … ਅਚਾਨਕ ਉੱਠੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ;
- 132 yadā mamecchā notpannā jñānaṃ vā kas tadāsmy aham … 'ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਨਾ ਉੱਠਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ ਹਾਂ?
- 133 icchāyām athavā jñāne jāte cittaṃ niveśayet | ātmabuddhyānanyacetās … ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਉੱਠੇ ਤਾਂ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਉ;
- 134 nirnimittaṃ bhavej jñānaṃ nirādhāraṃ bhramātmakam | tattvataḥ kasyacin … ਗਿਆਨ ਨਿਰ-ਨਿਮਿੱਤ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਭ੍ਰਮ-ਰੂਪ;
- 135 ciddharmā sarvadeheṣu viśeṣo nāsti kutracit | ataś ca … ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਭੇਦ ਨਹੀਂ;
- 136 kāmakrodhalobhamohamadamātsaryagocare | buddhiṃ nistimitāṃ kṛtvā tat tattvam avaśiṣyate ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਮਦ, ਮਾਤਸਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਕਰੋ — ਉਹ ਤੱਤਵ ਹੀ ਬਾਕੀ…
- 137 indrajālamayaṃ viśvaṃ vyastaṃ vā citrakarmavat | bhramadvā dhyāyataḥ … ਵਿਸ਼ਵ ਜਾਦੂਮਯ ਹੈ, ਖਿੱਲਰਿਆ ਜਾਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਜਿਹਾ ਜਾਂ ਘੁੰਮਦਾ — ਇਉਂ ਧਿਆਉਣ-ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੁਖ ਉਦੈ…
- 138 na cittaṃ nikṣiped duḥkhe na sukhe vā parikṣipet … ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ, ਨਾ ਸੁਖ ਵਿਚ;
- 139 vihāya nijadehāsthāṃ sarvatrāsmīti bhāvayan | dṛḍhena manasā dṛṣṭyā … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ 'ਮੈਂ ਸਰਵ-ਥਾਂ ਹਾਂ' ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਮਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਵੇਖਣ…
- 140 ghaṭādau yac ca vijñānam icchādyaṃ vā mamāntare | … ਘੜੇ ਆਦਿ ਵਸਤਾਂ ਵਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਉੱਠੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਹੀ ਹੈ — ਇਉਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ…
- 141 grāhyagrāhakasaṃvittiḥ sāmānyā sarvadehinām | yogināṃ tu viśeṣo'sti sambandhe … ਗ੍ਰਾਹਯ-ਗ੍ਰਾਹਕ-ਸੰਵਿਤੀ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਹੈ;
- 142 svavad anyaśarīre'pi saṃvittim anubhāvayet | apekṣāṃ svaśarīrasya tyaktvā … ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਸੰਵਿਤੀ ਅਨੁਭਵ ਕਰੋ;
- 143 nirādhāraṃ manaḥ kṛtvā vikalpān na vikalpayet | tadātmaparamātmatve … ਹੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਨੇਤਰੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਧਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਉਪਜਾਉ;
- 144 sarvajñaḥ sarvakartā ca vyāpakaḥ parameśvaraḥ | sa evāhaṃ … 'ਸਰਵਜੰਯ, ਸਰਵਕਰਤਾ, ਵਿਆਪਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ — ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਸ਼ੈਵ-ਧਰਮਾ' — ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੀ ਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ…
- 145 jalasyevormayo vahner jvālābhaṅgyaḥ prabhā raveḥ | mamaiva bhairavasyaitā … ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਜੀਭਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ — ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀਆਂ ਇਹ…
- 146 bhrāntvā bhrāntvā śarīreṇa tvaritaṃ bhuvi pātanāt | kṣobhaśaktivirāmeṇa … ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ, ਖਲਬਲੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ…
- 147 ādhāreṣv athavāśaktyā jñānād vā deśakalpanāt | ujjāte śaktisaṃśobhe … ਆਧਾਰਾਂ 'ਤੇ, ਅਸ਼ਕਤੀ, ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਥਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਾਲ — ਜਦ ਸ਼ਕਤੀ ਜੋਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਉਦੋਂ…
- 148 evam eva hi sarvatra bhairavo bhairavīpriye | sarvatra … ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਤ੍ਰ ਭੈਰਵ ਹੈ, ਹੇ ਭੈਰਵੀ-ਪ੍ਰਿਯੇ;
- 149 yasya kasyāpi dehe'smin pratyayo'haṃkṛto bhavet | tasyaiva kṣudrasaṃvitter … ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਉਠੇ — ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸੰਵਿਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈਰਵਤਾ…
- 150 śrīdevy uvāca | devadeva mahādeva paripūrṇo'si me prabho … ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ;
- 151 yathā tvayā kṛpāviṣṭam idaṃ rahasyam uddhṛtam | tathaiva … ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਪਾ-ਆਵਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਨੇ ਇਹ ਰਹੱਸ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਨਾ ਕਿਹਾ…
- 152 idaṃ vijñānam uditaṃ jarāmaraṇanāśanam | brahmādidevavandyasya manthānabhairavasya ca ਇਹ ਉਪਜਿਆ ਵਿਗਿਆਨ ਬੁਢਾਪਾ-ਮੌਤ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ;
- 153 anākhyātam idaṃ tantraṃ bhogamokṣavidhāyakam | anākhyātam idaṃ tantraṃ … ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਆਖਿਆ ਤੰਤਰ — ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
- 154 anena jñānalābhena gurubhāvaḥ prasīdati | labdhvā yaḥ paramāṃ … ਇਸ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾਲ ਗੁਰੂ-ਭਾਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ;
- 155 yatra yatra kathañcit tu kartṛkarmaviviktatā | tatra tatra … ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਕਰਤਾ-ਕਰਮ ਦੀ ਵੱਖਰਤਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ-ਅਵਸਥਾ ਹੈ;
- 156 evaṃ vijñānam ālambya yogino jāyate śivaḥ | tīrthādiṣu … ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਯੋਗੀ ਸ਼ਿਵ ਬਣਦਾ ਹੈ;
- 157 śrotrātmano'samatā śaktiś cāsya cittasamatā samā | ātmadhyānena yā … ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ;
- 158 etadvijñānavijñānāt tatkṣaṇād yogavittamaḥ | yogināṃ sa mahāyogī jāyate … ਹੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਇਸ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਨਾਲ ਉਸੇ ਪਲ ਯੋਗ-ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ — ਮਹਾਯੋਗੀ —…
- 159 śrīdevy uvāca | devadeva mahādeva paritṛptāsmi śaṅkara | … ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਾਂ;
- 160 sarvaśaktiprabhedānāṃ hṛdayaṃ jñātam adya ca | rudrayāmalam āsādya … ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅੱਜ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀ-ਭੇਦਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ;
- 161 ity uktvānanditā devī kaṇṭhe lagnā śivasya tu | … ਇਉਂ ਆਖ ਕੇ ਅਨੰਦਿਤ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਚੁੰਬੜ ਗਈ;
- 162 kulaguhyaṃ samākhyātaṃ na deyaṃ prokṣya kasyacit | śiṣyāya … ਇਹ ਕੁਲ-ਗੁਪਤ (ਉਪਦੇਸ਼) ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ;
- 163 iti vijñānabhairave śrīdevyā stavanātmakam | śataikaṃ dvādaśādhikam uktaṃ … ਇਉਂ ਵਿਗਿਆਨ-ਭੈਰਵ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕ ਸੌ ਬਾਰਾਂ (ਧਾਰਣਾਵਾਂ) ਭੇਦ-ਰਹਿਤ ਕਹੀਆਂ…