भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 kiṃ tad brahma kimadhyātmaṃ kiṃ karma puruṣottama | … हे पुरुषोत्तमा, ते ब्रह्म काय?
- 2 adhiyajñaḥ kathaṃ ko'tra dehe'smin madhusūdana | prayāṇakāle ca … हे मधुसूदना, या देहात अधियज्ञ कोण व कसा?
- 3 akṣaraṃ brahma paramaṃ svabhāvo'dhyātmamucyate | bhūtabhāvodbhavakaro visargaḥ karmasaṃjñitaḥ … अक्षर हेच परम ब्रह्म;
- 4 adhibhūtaṃ kṣaro bhāvaḥ puruṣaścādhidaivatam | adhiyajño'hamevātra dehe dehabhṛtāṃ … अधिभूत म्हणजे क्षर (नाशवंत) भाव आणि पुरुष हे अधिदैव;
- 5 antakāle ca māmeva smaranmuktvā kalevaram | yaḥ prayāti … आणि जो अंतकाळी मलाच स्मरत देह सोडून जातो, तो माझ्या स्वरूपास प्राप्त होतो;
- 6 yaṃ yaṃ vāpi smaranbhāvaṃ tyajatyante kalevaram | taṃ … हे कुंतीपुत्रा, अंती देह सोडताना जो जो भाव स्मरत (मनुष्य जातो), त्या त्या भावालाच तो…
- 7 tasmāt sarveṣu kāleṣu māmanusmara yudhya ca | madarpitamanobuddhirmāmevaiṣyasyasaṃśayam … म्हणून सर्वकाळी मला स्मर आणि युद्धही कर;
- 8 abhyāsayogayuktena cetasānanyagāminā | paramaṃ puruṣaṃ divyaṃ yāti pārthānucintayan … हे पार्था, अभ्यासयोगाने युक्त व अनन्यगामी (दुसरीकडे न जाणाऱ्या) चित्ताने त्याचे चिंतन करत…
- 9 kaviṃ purāṇamanuśāsitāra maṇoraṇīyāṃsamanusmaredyaḥ | sarvasya dhātāramacintyarūpa mādityavarṇaṃ tamasaḥ … जो (पुरुष) कवी (द्रष्टा), पुरातन, अनुशासक (नियंता), अणूहूनही सूक्ष्म, सर्वांचा धाता…
- 10 prayāṇakāle manasācalena bhaktyā yukto yogabalena caiva | bhruvormadhye … प्रयाणकाळी अचल मनाने, भक्तीने व योगबलाने युक्त होऊन, प्राणाला भुवयांच्या मध्ये नीट स्थिर…
- 11 yadakṣaraṃ vedavido vadanti viśanti yadyatayo vītarāgāḥ | yadicchanto … वेदवेत्ते ज्याला अक्षर म्हणतात, वीतराग (निरासक्त) यती ज्यात प्रवेश करतात आणि ज्याची इच्छा…
- 12 sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca | mūrdhnyādhāyātmanaḥ … सर्व द्वारे संयमित करून, मन हृदयात निरुद्ध करून, स्वतःचा प्राण मस्तकात स्थापून, योगधारणेत…
- 13 omityekākṣaraṃ brahma vyāharanmāmanusmaran | yaḥ prayāti tyajandehaṃ sa … "ॐ" या एकाक्षर ब्रह्माचा उच्चार करत व माझे स्मरण करत जो देह सोडून जातो, तो परम गती…
- 14 ananyacetāḥ satataṃ yo māṃ smarati nityaśaḥ | tasyāhaṃ … हे पार्था, अनन्यचित्त होऊन जो सतत व नित्य माझे स्मरण करतो, अशा नित्ययुक्त योग्याला मी…
- 15 māmupetya punarjanma duḥkhālayamaśāśvatam | napnuvanti mahātmānaḥ saṃsiddhiṃ paramāṃ … मला प्राप्त झालेले, परम सिद्धीला पोहोचलेले महात्मे दुःखाचे आश्रयस्थान व अशाश्वत असा…
- 16 ābrahma bhuvanāllokāḥ punarāvartino'rjuna | māmupetya tu kaunteya punarjanma … हे अर्जुना, ब्रह्मलोकापर्यंतचे सर्व लोक पुनरावृत्तीला (परत येण्याला) पात्र आहेत;
- 17 sahasrayugaparyantamaharye brahmaṇo viduḥ | rātriṃ yugasahasrāntāṃ te'horātravido janāḥ … जे ब्रह्म्याचा दिवस हजार युगांचा आणि रात्र हजार युगांच्या अंतापर्यंतची आहे असे जाणतात, ते…
- 18 avyaktādvyaktayaḥ sarvāḥ prabhavantyaharāgame | rātryāgame pralīyante tatraivāvyaktasaṃjñake || … दिवसाच्या आगमनी अव्यक्तातून सर्व व्यक्ती (प्रकट रूपे) उत्पन्न होतात;
- 19 bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate | rātryāgame'vaśaḥ … हे पार्था, हा तोच प्राणिसमूह पुन्हा पुन्हा उत्पन्न होऊन रात्रीच्या आगमनी अवशपणे विलीन…
- 20 parastasmāttu bhāvo'nyo vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ | yaḥ sa sarveṣu … परंतु त्या (अव्यक्ता)हून पर असा दुसरा, व्यक्त-अव्यक्ताहून वेगळा, सनातन भाव आहे, जो सर्व…
- 21 avyakto'kṣara ityuktastamāhuḥ paramāṃ gatim | yaṃ prāpya na … त्याला अव्यक्त, अक्षर असे म्हटले आहे;
- 22 puruṣaḥ sa paraḥ pārtha bhaktyā labhyastvananyayā | yaṃ … हे पार्था, तो परम पुरुष अनन्य भक्तीनेच प्राप्त होतो;
- 23 yatra kāle tvanāvṛttimāvṛttiṃ caiva yoginaḥ | prayātā yānti … हे भरतश्रेष्ठा, ज्या काळी प्रयाण केलेले योगी अनावृत्ती (परत न येणे) व आवृत्ती (परत येणे)…
- 24 agnijyotirahaḥ śuklaḥ ṣaṇmāsā uttarāyaṇam | tatra prayātā gacchanti … अग्नी, ज्योती, दिवस, शुक्ल पक्ष, उत्तरायणाचे सहा महिने — यांत प्रयाण केलेले ब्रह्मवेत्ते…
- 25 dhūmo rātristathā kṛṣṇaḥ ṣaṇmāsā dakṣiṇāyanam | tatra cāndramasaṃ … धूम, रात्र, तसेच कृष्ण पक्ष, दक्षिणायनाचे सहा महिने — यांत चंद्राचे ज्योतिर्मय (लोक)…
- 26 śuklakṛṣṇe gatī hyete jagataḥ śāśvate mate | anayoryātyanāvṛttimādyayāvartate'nyayā … जगाचे हे शुक्ल व कृष्ण असे दोन मार्ग शाश्वत मानले आहेत;
- 27 naite sṛtī pārtha jānan yogī muhyati kaścana | … हे पार्था, हे दोन मार्ग जाणून कोणताही योगी मोह पावत नाही;
- 28 vedeṣu yajñeṣu tapaḥsu caiva dāneṣu yatpuṇyaphalaṃ pradiṣṭam | … वेदांत, यज्ञांत, तपांत आणि दानांत जे पुण्यफळ सांगितले आहे, ते सर्व हे जाणून योगी ओलांडून…