भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 mayyāsaktamanāḥ pārtha ! yogaṃ yuñjanmadāśritaḥ | asaṃśayaṃ samagraṃ … हे पार्था, माझ्या ठायी आसक्त मनाचा, मला आश्रय करून योगाचा अभ्यास करत असता, तू निःसंशयपणे…
- 2 jñānaṃ te'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ | yajjñātvā na pūnaḥ … हे ज्ञान विज्ञानासह मी तुला संपूर्णपणे सांगतो, जे जाणल्यावर येथे जाणण्यासारखे आणखी काही…
- 3 manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye | yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ … हजारो माणसांमध्ये कोणीतरी सिद्धीसाठी प्रयत्न करतो;
- 4 bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca | ahaṅkāra … पृथ्वी, आप (पाणी), अग्नी, वायू, आकाश, मन, बुद्धी आणि अहंकार — अशी ही माझी आठ प्रकारांत…
- 5 apareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām | jīvabhūtāṃ mahābāho … ही अपरा (कनिष्ठ) प्रकृती;
- 6 etadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya | ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ … हे दोन्ही (प्रकृती) हीच ज्यांची योनी (उगम) आहेत असे सर्व प्राणी आहेत हे लक्षात घे;
- 7 mattaḥ parataraṃ nānyatkiñcidastu dhanañjaya | mayi sarvamidaṃ protaṃ … हे धनंजया, माझ्याहून श्रेष्ठ असे दुसरे काहीही नाही;
- 8 raso'hamapsu kaunteya prakāśaḥ śaśisūryayoḥ | praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ … हे कुंतीपुत्रा, मी पाण्यातील रस (चव) आहे, चंद्र व सूर्यातील प्रकाश आहे, सर्व वेदांतील…
- 9 puṇyaḥ pṛthivyāṃ gandho'smi tejaścā'smi vibhāvasau | jīvanaṃ sarvabhūteṣu … मी पृथ्वीतील पवित्र गंध आहे आणि अग्नीतील तेज आहे, सर्व प्राण्यांतील जीवन आणि तपस्व्यांतील…
- 10 bījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam | buddhirbuddhimatāmasmi … हे पार्था, मला सर्व प्राण्यांचे सनातन बीज जाण;
- 11 balaṃ balavatāmasmi kāmarāgavivarjitam | dharmāviruddho bhūteṣu kāmo'smi bharatarṣabha … हे भरतश्रेष्ठा, मी बलवानांचे काम व राग यांनी रहित असे बल आहे;
- 12 ye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye | matta … जे काही सात्त्विक भाव आहेत आणि जे राजस व तामस आहेत, ते माझ्यापासूनच (उत्पन्न) आहेत असे…
- 13 tribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat | mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam … गुणमय अशा या तीन भावांनी मोहित झालेले हे संपूर्ण जग, या (भावां)हून पर व अव्यय अशा मला…
- 14 daivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā | māmeva … कारण गुणमय अशी ही माझी दैवी माया दुस्तर (कठीण उल्लंघणीय) आहे;
- 15 na māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ | māyayāpahṛtajñānā … मायेने ज्यांचे ज्ञान हरण केले गेले आहे आणि जे आसुरी भावाला धरून आहेत असे दुष्कर्मी, मूढ व…
- 16 caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtinaḥ sadā | ārto … हे भरतश्रेष्ठा, चार प्रकारचे सुकृती (पुण्यवान) लोक सदा मला भजतात — आर्त (दुःखी),…
- 17 teṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyate | priyo hi jñānino'tyarthamahaṃ … त्यांच्यापैकी नित्ययुक्त व एकनिष्ठ भक्ती असलेला ज्ञानी श्रेष्ठ आहे;
- 18 udārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me mataḥ | … हे सर्वच उदार आहेत, परंतु ज्ञानी हा माझा आत्माच आहे असे मला वाटते;
- 19 bahūnāṃ janmanāmante jñānavān māṃ prapadyate | vāsudevaḥ sarvamiti … अनेक जन्मांच्या अंती ज्ञानवान (पुरुष) "वासुदेव हेच सर्व काही आहे" असे (जाणून) मला शरण…
- 20 kāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante'nyadevatāḥ | taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ … त्या त्या कामनांनी ज्यांचे ज्ञान हरले गेले आहे, ते आपापल्या प्रकृतीने नियंत्रित होऊन,…
- 21 yo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati | … जो जो भक्त ज्या ज्या (देव)रूपाची श्रद्धेने पूजा करू इच्छितो, त्या त्याची ती श्रद्धा मी…
- 22 sa tayā śraddhayā yuktastasyārādhanamīhate | labhate ca tataḥ … त्या श्रद्धेने युक्त होऊन तो त्या (देवते)च्या आराधनेस प्रवृत्त होतो;
- 23 antavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām | devāndevayajo yānti madbhaktā … परंतु अल्पबुद्धी अशा त्यांचे ते फळ नाशवंत असते;
- 24 avyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ | paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam … अव्यक्त असलेल्या मला व्यक्तीला प्राप्त झालेला (शरीर धारण केलेला) असे अबुद्ध लोक मानतात;
- 25 nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ | mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko … योगमायेने आच्छादलेला मी सर्वांना प्रकट नाही;
- 26 vedā'haṃ samatītāni vartamānāni cārjuna | bhaviṣyanti ca bhūtāni … हे अर्जुना, गत, वर्तमान आणि होणारे (भविष्यातील) प्राणी मी जाणतो;
- 27 icchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata | sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti … हे भारता, इच्छा व द्वेषातून उद्भवणाऱ्या द्वंद्वमोहाने सर्व प्राणी जन्माच्या वेळी संमोहाला…
- 28 yeṣāṃ tvantaṃ gataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām | te … परंतु ज्या पुण्यकर्मी लोकांचे पाप संपले आहे, ते द्वंद्वमोहातून मुक्त होऊन दृढव्रती होऊन…
- 29 jarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye | te brahma tadviduḥ … जे जरा व मरणापासून मुक्तीसाठी मला आश्रय करून प्रयत्न करतात, ते ते ब्रह्म, संपूर्ण…
- 30 sādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ | prayāṇakāle'pi … जे मला अधिभूत, अधिदैव आणि अधियज्ञासह जाणतात, ते युक्तचित्त (पुरुष) प्रयाणकाळीही…