महानिर्वाणतन्त्र
Mahānirvāṇatantra
- 1 girīndraśikhare ramye nānāratnopaśobhite . nānāvṛkṣalatākīrṇe nānāpakṣiravairyute .. 1 … నానా రత్నములచే అలంకరింపబడిన, నానా వృక్షలతలచే నిండిన, నానా పక్షుల కూజితములతో నిండిన,…
- 2 sarvartukusumāmodamodite sumanohare . śaityasaugandhyamāndyāḍhyamarudbhirupavījite .. 2 .. అన్ని ఋతువుల పుష్పముల పరిమళముచే సుగంధితమైన, మిక్కిలి మనోహరమైన, శైత్యము, సౌగంధ్యము,…
- 3 apsarogaṇasaṅgītakaladhvanininādite . sthiracchāyadrumacchāyācchādite snigdhamañjule .. 3 .. అప్సరోగణముల సంగీతపు మధురమైన కలధ్వనులతో మ్రోగుచున్న, స్థిరమైన నీడనిచ్చు వృక్షముల ఛాయచే…
- 4 mattakokilasandohasaṅghuṣṭavipināntare . sarvadā svagaṇaiḥ sārddhamṛturājaniṣevite .. 4 .. మత్త కోకిలముల గుంపుల కూజితములతో మ్రోగు వన మధ్యభాగమునందు, ఎల్లప్పుడు తన గణములతో కూడిన…
- 5 siddhacāraṇagandharvagāṇapatyagaṇairvṛte . tatra maunadharaṃ devaṃ carācarajagadgurum .. 5 … సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, గాణపత్య గణములచే చుట్టబడిన ఆ చోట—మౌనధరుడైన, చరాచర జగత్తునకు…
- 6 sadāśivaṃ sadānandaṃ karuṇāmṛtasāgaram . karpūrakundadhavalaṃ śuddhasattvamayaṃ vibhum .. … సదాశివుడు, సదానందుడు, కరుణామృత సాగరుడు, కర్పూర కుందముల వలె ధవళవర్ణుడు, శుద్ధ సత్త్వమయుడు,…
- 7 digambaraṃ dīnanāthaṃ yogīndraṃ yogivallabham . gaṅgāśīkarasaṃsiktajaṭāmaṇḍalamaṇḍitam .. 7 … దిగంబరుడు, దీనుల నాథుడు, యోగీంద్రుడు, యోగివల్లభుడు, గంగా జలబిందువులచే తడిసిన జటామండలముచే…
- 8 vibhūtibhūṣitaṃ śāntaṃ vyālamālaṃ kapālinam . trilocanaṃ trilokeśaṃ triśūlavaradhāriṇam … విభూతిచే అలంకరింపబడినవాడు, శాంతుడు, సర్పమాలధరుడు, కపాలి, త్రిలోచనుడు, త్రిలోకేశుడు,…
- 9 āśutoṣaṃ jñānamayaṃ kaivalyaphaladāyakam . nirvikalpaṃ nirātaṅkaṃ nirviśeṣaṃ nirañjanam … ఆశుతోషుడు (శీఘ్రముగా ప్రసన్నుడగువాడు), జ్ఞానమయుడు, కైవల్యఫలమునిచ్చువాడు, నిర్వికల్పుడు,…
- 10 sarveṣāṃ hitakartāraṃ devadevaṃ nirāmayam . prasannavadanaṃ vīkṣya lokānāṃ … సర్వులకు హితము చేయువాడు, దేవదేవుడు, నిరామయుడు, ప్రసన్నవదనుడు అయిన ఆయనను చూచి, లోకముల…
- 11 śrīpārvatyuvāca . devadeva jagannātha mannātha karuṇānidhe . tvadadhīnā'smi … శ్రీపార్వతి పలికెను: దేవదేవా, జగన్నాథా, నా నాథా, కరుణానిధీ, దేవేశా, నేను నీకు…
- 12 vinā'jñayā mayā kiñcidbhāṣituṃ naiva śakyate . kṛpāvaleśo mayi … నీ ఆజ్ఞ లేక నేను ఏదియును పలుకజాలను.
- 13 tvadanyaḥ saṃśayasyā'sya kastrilokyāṃ maheśvara . chettā bhavitumarho vā … మహేశ్వరా, నీవు తప్ప ఈ ముల్లోకములలో ఈ సంశయమును ఛేదించుటకు సమర్థుడెవ్వడు—సర్వజ్ఞుడు,…
- 14 śrīsadāśiva uvāca . kimucyate mahāprājñe kathyatāṃ prāṇavallabhe . … శ్రీసదాశివుడు పలికెను: మహాప్రాజ్ఞా, ప్రాణవల్లభా, అడుగుటకేమున్నది?
- 15 tavāgre kathayiṣyāmi sugopyamapi yadbhavet . kimasti triṣu lokeṣu … మిక్కిలి గోప్యమైనదైనను, ఏదైననుసరే నీ యెదుట చెప్పెదను.
- 16 mama rūpā'si devi tvaṃ na bhedo'sti tvayā mama … దేవీ, నీవు నా రూపమే;
- 17 iti devavacaḥ śṛtvā pārvatī hṛṣṭamānasā . vinayāvanatā sādhvī … ఈ విధముగా దేవుని మాటలను విని, హృష్టమనస్కురాలై, వినయముతో వంగిన సాధ్వి పార్వతి శంకరుని…
- 18 śrī ādyovāca . bhagavan sarvabhūteśa sarvadharmavidāṃ vara . … శ్రీ ఆద్య పలికెను: భగవంతుడా, సర్వభూతేశా, సర్వధర్మవేత్తలలో శ్రేష్ఠుడా—పూర్వము కృపామయుడవైన…
- 19 prakāśitāścaturvedāḥ sarvadharmopavṛṃhitāḥ . varṇāśramādiniyamā yatra caiva pratiṣṭhitāḥ .. … నాలుగు వేదములు సర్వధర్మములతో పరిపూర్ణముగా ప్రకటింపబడినవి;
- 20 taduktayogayajñādyaiḥ karmabhirbhuvi mānavāḥ . devān pitṝn prīṇayantaḥ puṇyaśīlāḥ … కృత యుగమునందు, వాటిలో చెప్పబడిన యోగయజ్ఞాది కర్మలచే భూమిపై మానవులు దేవతలను, పితరులను…
- 21 svādhyāyadhyānatapasā dayādānairjitendriyāḥ . mahābalā mahāvīryayā mahāsattvaparākramāḥ .. 21 … స్వాధ్యాయము, ధ్యానము, తపస్సు, దయ, దానములచే జితేంద్రియులై, మహాబలవంతులు, మహావీర్యవంతులు,…
- 22 devāyatanagā martyā devakalpā dṛḍhavratāḥ . satyadharmaparāḥ sarve sādhavaḥ … మర్త్యులు దేవాలయములకు పోవువారు, దేవతుల్యులు, దృఢవ్రతులు, సత్యధర్మపరాయణులు;
- 23 rājānaḥ satyasaṅkalpāḥ prajāpālanatatparāḥ . mātṛvat parayoṣitsu putravat parasūnuṣu … రాజులు సత్యసంకల్పులు, ప్రజాపాలనతత్పరులు, పరస్త్రీలను తల్లివలెను, పరుల పుత్రులను తమ…
- 24 loṣṭavat paravitteṣu paśyanto mānavāstadā . āsan svadharmaniratāḥ sadā … పరుల ధనమును మట్టిగడ్డవలె చూచుచు, ఆ యుగమునందు మానవులు ఎల్లప్పుడు స్వధర్మనిరతులై,…
- 25 na mithyābhāṣiṇaḥ kecit na pramādaratāḥ kvacit . na … ఎవ్వరును మిథ్యాభాషులు కారు, ఎచటను ప్రమాదరతులు కారు;
- 26 na matsarā nātiruṣṭā nātilubdhā na kāmukāḥ . sadantaḥkaraṇāḥ … మాత్సర్యవంతులు కారు, అతిక్రోధులు కారు, అతిలోభులు కారు, కాముకులు కారు;
- 27 bhūmayaḥ sarvaśasyāḍhyāḥ parjjanyāḥ kālavarṣiṇaḥ . gāvo'pi dugdhasampannāḥ pādapāḥ … భూములు సర్వశస్యములతో సమృద్ధములు, మేఘములు కాలమునందు వర్షించునవి, ఆవులును పాలతో సంపన్నములు,…
- 28 nā'kālamṛtyustatrāsīt na durbhikṣaṃ na vā rujaḥ . hṛṣṭāḥ … అచట అకాలమృత్యువు లేదు, దుర్భిక్షము లేదు, రోగములును లేవు;
- 29 brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāḥ svācāravartinaḥ . svaiḥ svairdharmairyajantaste … బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు తమ తమ ఆచారములందు నిలిచి, తమ తమ ధర్మములచే…
- 30 kṛte vyatīte tretāyāṃ dṛṣṭvā dharmavyatikramam . vedoktakarmabhirmartyā na … కృతయుగము గడచి త్రేతాయుగమునందు, ధర్మవ్యతిక్రమమును చూచి, మర్త్యులు వేదోక్త కర్మలచే తమ…
- 31 bahukleśakaraṃ karma vaidikaṃ bhūrisādhanam . kartuṃ na yogyā … అధిక క్లేశకరమైన, విస్తృత సాధనమును కోరు వైదిక కర్మను చేయుటకు, చింతచే వ్యాకులమైన మనస్సుగల…
- 32 tyaktuṃ kartuṃ na cārhanti sadā kātaracetasaḥ . vedārthayuktaśāstrāṇi … ఎల్లప్పుడు కాతరచిత్తులై దానిని విడుచుటకును చేయుటకును శక్తులు కాకుండిరి.
- 33 tadā tvaṃ prakaṭīkṛtya tapaḥ svādhyāyadurbalān . lokānatārayaḥ pāpāt … తపము ద్వారా స్వాధ్యాయములో దుర్బలులైన లోకములను, దుఃఖశోకరోగములనిచ్చు పాపము నుండి…
- 34 tvāṃ vinā ko'sti jīvānāṃ ghorasaṃsārasāgare . bharttā pātā … ప్రభో, ఘోరమైన సంసారసాగరమునందు జీవులకు—భర్త, పాత, సముద్ధర్త, తండ్రివలె ప్రియము చేయువాడు…
- 35 tato'pi dvāpare prāpte smṛtyuktasukṛtojjhite . dhamārddhalope manuje ādhivyādhisamākule … ఆ పిమ్మట ద్వాపరయుగము వచ్చినప్పుడు, స్మృత్యుక్త సుకృతములు విడువబడి, ధర్మము సగము నశించి,…
- 36 āyāte pāpini kalau sarvadharmavilopini . durācāre duṣprapañce duṣṭakarmapravartake … ఇప్పుడు పాపియైన కలి—సర్వధర్మవిలోపి, దురాచారి, దుష్ప్రపంచుడు, దుష్టకర్మ…
- 37 na vedāḥ prabhavastatra smṛtīnāṃ smaraṇaṃ kutaḥ . nānetihāsayuktānāṃ … అందులో వేదములు సమర్థములు కావు;
- 38 bahulānāṃ purāṇānāṃ vināśo bhavitā vibho . tadā lokā … విభో, అనేక పురాణములకు వినాశము కలుగును;
- 39 ucchṛṅkhalā madonmattāḥ pāpakarmaratāḥ sadā . kāmukā lolupāḥ krūrā … ఉచ్ఛృంఖలులు, మదోన్మత్తులు, ఎల్లప్పుడు పాపకర్మరతులు, కాముకులు, లోలుపులు, క్రూరులు,…
- 40 svalpāyurmandamatayo rogaśokasamākulāḥ . niḥśrīkā nirbalā nīcā nīcācāraparāyaṇāḥ .. … స్వల్పాయువులు, మందమతులు, రోగశోకములచే ఆకులమైనవారు, నిఃశ్రీకులు, నిర్బలులు, నీచులు,…
- 41 nīcasaṃsarganiratāḥ paravittāpahārakāḥ . paranindāparadrohaparivādaparāḥ khalāḥ .. 41 .. నీచుల సహవాసమునందు రతులు, పరుల ధనమును అపహరించువారు, పరనింద, పరద్రోహ, పరివాదములయందు…
- 42 parastrīharaṇe pāpaśaṅkābhayavivarjitāḥ . nirdhanā malinā dīnā daridrāścirarogiṇaḥ .. … పరస్త్రీలను హరించుటయందు పాపశంక, భయములేనివారు;
- 43 viprāḥ śūdrasamācārāḥ sandhyāvandanavarjitāḥ . ayājyayājakā lubdhā durvṛttāḥ pāpakāriṇaḥ … విప్రులు శూద్ర సమాచారులు, సంధ్యావందనమును విడిచినవారు, అయాజ్యులకు యాజకులు, లోభులు,…
- 44 asatyabhāṣiṇo mūrkhā dāmbhikā duṣprapañcakāḥ . kanyāvikrayiṇo vrātyāstapovrataparāṅmukhāḥ .. … అసత్యభాషులు, మూర్ఖులు, దాంభికులు, దుష్ప్రపంచకులు, కన్యావిక్రయులు, వ్రాత్యులు,…
- 45 lokapratāraṇārthāya japapūjāparāyaṇāḥ . pāṣaṇḍāḥ paṇḍitammanyāḥ śraddhābhaktivivarjitāḥ .. 45 … లోకులను మోసగించుట కొరకే జపపూజాపరాయణులు—పాషండులు, తమను పండితులని భావించువారు, శ్రద్ధాభక్తి…
- 46 kadāhārāḥ kadācārā bhṛtakāḥ śūdrasevakāḥ . śūdrānnabhojinaḥ krūrā vṛṣalīratikāmukāḥ … కదాహారులు (అపవిత్రాహారులు), కదాచారులు, భృతకులు, శూద్రసేవకులు, శూద్రాన్నభోజులు, క్రూరులు,…
- 47 dāsyanti dhanalobhena svadārānnīcajātiṣu . brāhmaṇyacihnametāvat kevalaṃ sūtradhāraṇam .. … ధనలోభముచే తమ భార్యలను నీచజాతులకు ఇచ్చెదరు;
- 48 naiva pānādiniyamo bhakṣyābhakṣyavivecanam . dharmaśāstre sadā nindā sādhudrohī … పానాది నియమమే లేదు, భక్ష్యాభక్ష్య వివేచనమే లేదు;
- 49 satkathālāpamātrañca na teṣāṃ manasi kvacit . tvayā kṛtāni … సత్కథాలాపమైనను వారి మనస్సునందు ఎచటను ఉండదు.
- 50 nigamāgamajātāni bhuktimuktikarāṇi ca . devīnāṃ yatra devānāṃ mantrayantrādisādhanam … నిగమాగమములుగా ఉద్భవించిన, భుక్తిముక్తులనిచ్చు తంత్రములు;
- 51 baddhapadmāsanādīni gaditānyapi bhūriśaḥ . paśuvīradivyabhāvā devatā mantrasiddhidāḥ .. … బద్ధ పద్మాసనాదులును అనేకవిధముగా చెప్పబడినవి;
- 52 śavāsanaṃ citāroho muṇḍasādhanameva ca . latāsādhanakarmāṇi tvayoktāni sahasraśaḥ … శవాసనము, చితారోహణము, ముండసాధనము, లతాసాధన కర్మలును నీచేత వేలకొలది చెప్పబడినవి.
- 53 paśubhāvadivyabhāvau svayameva nivāritau . kalau na paśubhāvo'sti divyabhāvaḥ … పశుభావ, దివ్యభావములు రెండును నీచేతనే నివారింపబడినవి;
- 54 patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ svayamevāharet paśuḥ . na … పశువు పత్రము, పుష్పము, ఫలము, జలమును తానే తెచ్చుకొనవలెను;
- 55 divyaśca devatāprāyaḥ śuddhāntaḥkaraṇaḥ sadā . dvandvātīto vītarāgaḥ sarvabhūtasamaḥ … దివ్యుడు దాదాపు దేవతవంటివాడు, ఎల్లప్పుడు శుద్ధాంతఃకరణుడు, ద్వంద్వాతీతుడు, వీతరాగుడు,…
- 56 kalikalmaṣayuktānāṃ sarvadā'sthiracetasām . nidrālasyaprasaktānāṃ bhāvaśuddhiḥ kathaṃ bhavet .. … కలి కల్మషముతో కూడిన, ఎల్లప్పుడు అస్థిరచిత్తులైన, నిద్రాలస్యములయందు ఆసక్తులైనవారికి…
- 57 vīrasādhanakarmāṇi pañcatattvoditāni ca . madyaṃ māṃsaṃ tathā matsyamudrāmaithunameva … పంచతత్త్వములతో చెప్పబడిన వీరసాధన కర్మలు—మద్యము, మాంసము, మత్స్యము, ముద్ర, మైథునము: ఈ…
- 58 kalijā mānavā lubdhāḥ śiśnodaraparāyaṇāḥ . lobhāttatra patiṣyanti na … కలియుగమున పుట్టిన మానవులు లోభులు, శిశ్నోదరపరాయణులు;
- 59 indriyāṇāṃ sukhārthāya pītvā ca bahulaṃ madhu . bhaviṣyanti … ఇంద్రియ సుఖము కొరకు అధికముగా మద్యమును త్రాగి, హితాహితవివేకము లేక మదోన్మత్తులగుదురు.
- 60 parastrīdharṣakāḥ keciddasyavo - bahavo bhuvi . na kariṣyanti … కొందరు పరస్త్రీలను చెరచువారు, భూమిపై అనేక దస్యులు;
- 61 atipānādidoṣeṇa rogiṇo bahavaḥ kṣitau . śaktihīnā buddhihīnā bhūtvā … అతిపానాది దోషముచే భూమిపై అనేకులు రోగులై, శక్తిహీనులై, బుద్ధిహీనులై, వికలేంద్రియులై,
- 62 hrade gartte prāntare ca prāsādāt parvatādapi . patiṣyanti … మదముచే తూలుచు మనుజులు సరస్సునందు, గోతిలో, అరణ్యమునందు, ప్రాసాదము నుండి, పర్వతము…
- 63 kecidvivādayiṣyanti gurubhiḥ svajanairapi . kecinmaunā mṛtaprāyā apare bahujalpakāḥ … కొందరు గురువులతోను, స్వజనులతోను వివాదపడెదరు;
- 64 akāryakāriṇaḥ krūrā dharmamārgavilopakāḥ . hitāya yāni karmāṇi kathitāni … అకార్యకారులు, క్రూరులు, ధర్మమార్గ విలోపకులు.
- 65 manye tāni mahādeva viparītāni mānave . ke vā … మహాదేవా, అవి మానవులకు విపరీతముగా పరిణమించునని భావించుచున్నాను.
- 66 stotrapāṭhaṃ yantralipiṃ puraścaryāṃ jagatpate . yugadharmaprabhāveṇa svabhāvena kalau … జగత్పతీ, స్తోత్రపాఠము, యంత్రలేఖనము, పురశ్చర్యల విషయమునందు—యుగధర్మ ప్రభావముచేతను,…
- 67 teṣāmupāyaṃ dīneśa kṛpayā kathaya prabho . āyurārogyavarcasyaṃ balavīryavibarddhanam … దీనేశా, ప్రభో, కృపతో వారికి ఒక ఉపాయమును చెప్పుము—ఆయువు, ఆరోగ్యము, వర్చస్సునిచ్చునది,…
- 68 vidyābuddhipradaṃ nṝṇāmaprayatnaśubhaṅkaram . yena lokā bhaviṣyanti mahābalaparākramāḥ .. … నరులకు విద్యాబుద్ధులనిచ్చునది, అప్రయత్నముగా శుభమును కలిగించునది, దానిచే లోకులు…
- 69 śuddhacittāḥ parahitā mātāpitroḥ priyaṅkarāḥ . svadāraniṣṭhāḥ puruṣāḥ parastrīṣu … (దాని ద్వారా) పురుషులు శుద్ధచిత్తులు, పరహితులు, తల్లిదండ్రులకు ప్రియము చేయువారు,…
- 70 devatāgurubhaktāśca putrasvajanapoṣakāḥ .. 70 .. దేవతాగురుభక్తులు, పుత్రులను స్వజనులను పోషించువారు (అగుదురు).
- 71 brahmajñā brahmavidyāśca brahmacintanamānasāḥ . siddhyarthaṃ lokayātrāyāḥ kathayasva hitāya … (దాని ద్వారా) బ్రహ్మజ్ఞులు, బ్రహ్మవిద్యగలవారు, బ్రహ్మచింతనమనస్కులు (అగుదురు).
- 72 kartavyaṃ yadakartavyaṃ varṇāśramavibhedataḥ . vinā tvāṃ sarvalokānāṃ kastrātā … వర్ణాశ్రమ భేదమునుబట్టి చేయదగినదేది, చేయరానిదేది—ఇవి (చెప్పుము).