महानिर्वाणतन्त्र
Mahānirvāṇatantra
- 1 iti devyā vacaḥ śṛtvā śaṅkaro lokaśaṅkaraḥ . kathayāmāsa … ఈ విధముగా దేవి మాటలను విని, లోకశంకరుడు, మహాకారుణ్య సముద్రుడైన శంకరుడు తత్త్వముగా…
- 2 śrīsadāśiva uvāca . sādhu pṛṣṭaṃ mahābhāge jagatāṃ hitakāriṇi … శ్రీసదాశివుడు పలికెను: మహాభాగా, జగత్తులకు హితము చేయుదానా, చక్కగా అడిగితివి;
- 3 dhanyā'si sukṛtajñā'si hitā'si kalijanmanām . yadyaduktaṃ tvayā bhadre … నీవు ధన్యవు, సుకృతజ్ఞవు, కలిజన్ముల హితకారివి;
- 4 sarvajñā tvaṃ trikālajñā dharmajñā parameśvari . bhūtaṃ bhavadbhaviṣyañca … పరమేశ్వరీ, నీవు సర్వజ్ఞవు, త్రికాలజ్ఞవు, ధర్మజ్ఞవు;
- 5 yathātattvaṃ yathānyāyaṃ yathāyogyaṃ na saṃśayaḥ . kalikalmaṣadīnānāṃ dvijādīnāṃ … సురేశ్వరీ, కలి కల్మషముచే దీనులైన ద్విజాదుల విషయమున యథాతత్త్వముగా, యథాన్యాయముగా,…
- 6 medhyāmedhyāvicārāṇāṃ na śuddhiḥ śrautakarmaṇā . na saṃhitādyaiḥ smṛtibhiriṣṭasiddhirnṛṇāṃ … మేధ్యామేధ్యముల (పవిత్రాపవిత్రముల) వివేచనము లేనివారికి శ్రౌతకర్మచే శుద్ధి లేదు;
- 7 satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ satyaṃ mayocyate . … సత్యము, సత్యము, మరల సత్యము, సత్యము, సత్యము నాచే చెప్పబడుచున్నది: ప్రియా, కలియుగమున…
- 8 śrutismṛtipurāṇādau mayaivoktaṃ purā śive . āgamoktavidhānena kalau devān … శివా, శ్రుతి, స్మృతి, పురాణాదులలో పూర్వము నాచేతనే చెప్పబడినది: కలియుగమున బుద్ధిమంతుడు…
- 9 kalāvāgamamullaṅghya yo'nyamārge pravartate . na tasya gatirastīti satyaṃ … కలియుగమున ఆగమమును అతిక్రమించి, అన్యమార్గమునందు ప్రవర్తించువానికి గతి లేదు—సత్యము, సత్యము,…
- 10 sarvairvedaiḥ purāṇaiśca smṛtibhiḥ saṃhitādibhiḥ . pratipādyo'smi nānyo'sti prabhurjagati … సర్వ వేదములచేత, పురాణములచేత, స్మృతులచేత, సంహితాదులచేత ప్రతిపాద్యుడను నేనే;
- 11 āmananti ca te sarve matpadaṃ lokapāvanam . manmārgavimukhā … వారందరును లోకపావనమైన నా పదమును ఆమ్నానము చేయుదురు.
- 12 ato manmatamutsṛjya yo yat karma samācaret . niṣphalaṃ … కావున, దేవీ, నా మతమును విడిచి ఎవ్వడు ఏ కర్మను చేయునో అది నిష్ఫలమగును, కర్త నారకి కూడ…
- 13 mūḍho manmatamutsṛjya yo'nyanmatamupāśrayet . brahmahā pitṛhā strīghnaḥ sa … నా మతమును విడిచి అన్యమతమును ఆశ్రయించు మూఢుడు బ్రహ్మహత్యాపాతకి, పితృహత్యాపాతకి,…
- 14 kalau tantroditā mantrāḥ siddhāstūrṇaphalapradāḥ . śastāḥ karmasu sarveṣu … కలియుగమున తంత్రోక్తమైన మంత్రములు సిద్ధములు, శీఘ్రఫలప్రదములు;
- 15 nirvīryāḥ śrautajātīyā viṣahīnoragā iva . satyādau saphalā āsan … శ్రౌతజాతి మంత్రములు నిర్వీర్యములు, విషహీనమైన సర్పములవంటివి;
- 16 pāñcālikā yathā bhittau sarvendriyasamanvitāḥ . amūraśaktāḥ kāryeṣu tathānye … గోడపై చిత్రింపబడిన బొమ్మలు సర్వ అవయవములతో కూడినవైనను కార్యములయందు అశక్తములైనట్లు, ఇతర…
- 17 anyamantraiḥ kṛtaṃ karma bandhyāstrīsaṅgamo yathā . na tatra … అన్యమంత్రములచే చేయబడిన కర్మ వంధ్యాస్త్రీ సంగమమువంటిది;
- 18 kalāvanyoditairmārgaiḥ siddhimicchati yo naraḥ . tṛṣito jāhnavītīre kūpaṃ … కలియుగమున అన్యత్ర చెప్పబడిన మార్గములచే సిద్ధిని కోరు నరుడు, జాహ్నవీ తీరమున దాహముతో బావిని…
- 19 madvaktrāduditaṃ dharmaṃ hitvā'nyaddharmamīhate . amṛtaṃ svagṛhe tyaktvā kṣīramārkaṃ … నా ముఖము నుండి వెలువడిన ధర్మమును విడిచి అన్యధర్మమును కోరువాడు, తన ఇంటిలోని అమృతమువంటి…
- 20 nānyaḥ panthā muktiheturihāmutra sukhāptaye . yathā tantrodito mārgo … తంత్రోక్తమైన మార్గము ఇహమునందు మోక్షమునకును, పరమునందు సుఖప్రాప్తికిని ఎట్లు హేతువగునో,…
- 21 tantrāṇi bahudhoktāni nānākhyānānvitāni ca . siddhānāṃ sādhakānāñca vidhānāni … తంత్రములు అనేకవిధముగా చెప్పబడినవి, నానా ఆఖ్యానములతో కూడినవి;
- 22 adhikārivibhedena paśubāhulyataḥ priye . kulācāroditaṃ dharmaṃ guptyarthaṃ kathitaṃ … ప్రియా, అధికారి భేదమునుబట్టి, పశువుల (పశుభావుల) బాహుళ్యమునుబట్టి, కులాచారోక్తమైన ధర్మము…
- 23 jīvapravṛttikārīṇi kānicit kathitānyapi . devā nānāvidhāḥ proktā devyo'pi … ప్రియా, జీవుల ప్రవృత్తిని కలిగించు కొన్ని (తంత్రములు) కూడ చెప్పబడినవి;
- 24 bhairavāścaiva vetālā vaṭukā nāyikā gaṇāḥ . śāktāḥ śaivā … భైరవులు, వేతాళులు, వటుకులు, నాయికలు, గణములు;
- 25 nānāmantrāśca yantrāṇi siddhopāyānyanekaśaḥ . bhūriprayāsasādhyāni yathoktaphaladāni ca .. … నానా మంత్రములు, యంత్రములు, అనేకవిధ సిద్ధోపాయములు—అధిక ప్రయాసచే సాధ్యములు, యథోక్త…
- 26 yathā yathā kṛtāḥ praśnā yena yena yadā yadā … పార్వతీ, ఎవరు ఏ విధముగా, ఎప్పుడెప్పుడు ప్రశ్నలు చేసిరో, అప్పుడు వారి ఉపకారము కొరకు అట్లే…
- 27 sarvalokopakārāya sarvaprāṇihitāya ca . yugadharmānusāreṇa yāthātathyena pārvati .. … పార్వతీ, సర్వలోకములకు ఉపకారము కొరకు, సర్వప్రాణుల హితము కొరకు, యుగధర్మానుసారముగా,…
- 28 tvayā yādṛkkṛtāḥ praśnā na kenāpi purā kṛtāḥ . … నీవు ఎట్టి ప్రశ్నలను చేసితివో అట్టివి పూర్వము ఎవ్వరిచేతను చేయబడలేదు;
- 29 vedānāmāgamānāñca tantrāṇāñca viśeṣataḥ . sāramuddhṛtya deveśi tavāgre kathyate … దేవేశీ, వేదముల, ఆగమముల, విశేషముగా తంత్రముల సారమును ఉద్ధరించి నీ యెదుట నాచేత…
- 30 yathā nareṣu tantrajñāḥ saritāṃ jānhavī yathā . yathā'haṃ … నరులలో తంత్రజ్ఞులు ఎట్లో, నదులలో జాహ్నవి ఎట్లో, త్రిదివేశులలో (స్వర్గపతులలో) నేను ఎట్లో,…
- 31 kiṃ vedaiḥ kiṃ purāṇaiśca kiṃ śāstrairbahubhiḥ śive . … శివా, వేదములతో, పురాణములతో, అనేక శాస్త్రములతో ఏమి పని?
- 32 yato jaganmaṅgalāya tvayā'haṃ viniyojitaḥ . ataste kathayiṣyāmi yadviśvahitakṛdbhavet … జగత్తు యొక్క మంగళము కొరకు నీవు నన్ను నియోగించితివి కావున, విశ్వహితకరమైనదానిని నీకు…
- 33 kṛte viśvahite devi viśveśaḥ parameśvari . prīto bhavati … దేవీ, పరమేశ్వరీ, విశ్వహితము చేయబడినప్పుడు, విశ్వేశుడు, విశ్వాత్ముడు ప్రీతుడగును;
- 34 sa eka eva sadrūpaḥ satyo'dvaitaḥ parātparaḥ . svaprakāśaḥ … ఆయన ఒక్కడే, సద్రూపుడు, సత్యుడు, అద్వైతుడు, పరాత్పరుడు, స్వప్రకాశుడు, సదాపూర్ణుడు,…
- 35 nirvikāro nirādhāro nirviśeṣo nirākulaḥ . guṇātītaḥ sarvasākṣī sarvātmā … నిర్వికారుడు, నిరాధారుడు, నిర్విశేషుడు, నిరాకులుడు, గుణాతీతుడు, సర్వసాక్షి, సర్వాత్ముడు,…
- 36 gūḍhaḥ sarveṣu bhūteṣu sarvavyāpī sanātanaḥ . sarvendriyaguṇābhāsaḥ sarvendriyavivarjitaḥ … సర్వ భూతములలో గూఢముగా ఉండువాడు, సర్వవ్యాపి, సనాతనుడు, సర్వేంద్రియ గుణములుగా భాసించువాడు,…
- 37 lokātīto lokaheturavāṅmanasagocaraḥ . sa vetti viśvaṃ sarvajñastaṃ na … లోకాతీతుడు, లోకహేతువు, వాఙ్మనస గోచరము కానివాడు.
- 38 tadadhīnaṃ jagat sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram . tadālambanatastiṣṭhedavitarkyamidaṃ jagat … చరాచర సహితమైన ముల్లోకములు, జగత్తంతయు ఆయనకు అధీనము;
- 39 tatsatyatāmupāśritya sadvadbhāti pṛthak pṛthak . tenaiva hetubhūtena vayaṃ … మహేశ్వరీ, ఆయన సత్యతను ఆశ్రయించి ప్రతిది వేరువేరుగా సత్యమువలె భాసించును;
- 40 kāraṇaṃ sarvabhūtānāṃ sa ekaḥ parameśvaraḥ . lokeṣu sṛṣṭikaraṇāt … ఆ ఒక్క పరమేశ్వరుడే సర్వభూతములకు కారణము;
- 41 viṣṇuḥ pālayitā devi saṃhartā'haṃ tadicchayā . indrādayo lokapālāḥ … దేవీ, పాలయితగా ఆయన విష్ణువు;
- 42 sve sve'dhikāre niratāste śāsati tadājñayā . tvaṃ parā … తమ తమ అధికారమునందు నిమగ్నులై వారు ఆయన ఆజ్ఞచే శాసించుచున్నారు.
- 43 tenāntaryāmirūpeṇa tattadviṣayayojitāḥ . svasvakarma prakurvanti na svatantrāḥ kadācana … అంతర్యామి రూపమున ఉన్న ఆయనచేత ఆయా విషయములతో జతపరచబడి, (ఇంద్రియాదులు) తమ తమ కర్మలను…
- 44 yadbhayādvāti vāto'pi sūryastapati yadbhayāt . varṣanti toyadāḥ kāle … ఎవని భయముచే వాయువును వీచుచున్నదో, సూర్యుడు తపించుచున్నాడో;
- 45 kālaṃ kālayate kāle mṛtyormṛtyurbhiyo bhayam . vedāntavedyo bhagavān … కాలమునందు కాలమునే ప్రేరేపించువాడు, మృత్యువునకు మృత్యువు, భయమునకు భయము—ఆ భగవంతుడు…
- 46 sarve devāśca devyaśca tanmayāḥ suravandite . ābrahmastambaparyantaṃ tanmayaṃ … సురవందితా, సర్వ దేవీదేవతలు తన్మయులు;
- 47 tasmiṃstuṣṭe jagattuṣṭaṃ prīṇite prīṇitaṃ jagat . tadārādhanato devi … ఆయన తుష్టుడైనప్పుడు జగత్తు తుష్టమగును, ఆయన ప్రీణితుడైనప్పుడు జగత్తు ప్రీణితమగును;
- 48 tarormūlābhiṣekeṇa yathā tadbhujapallavāḥ . tṛpyanti tadanuṣṭhānāt tathā sarve'marādayaḥ … వృక్షము యొక్క మూలమునకు అభిషేకము (నీరు పోయుట) చేయుటవలన దాని కొమ్మలు, చిగుళ్ళు ఎట్లు తృప్తి…
- 49 yathā tavārcanāddhyānāt pūjanājjapanāt priye . bhavanti tuṣṭāḥ sundaryastathā … సువ్రతా, నీ అర్చనము, ధ్యానము, పూజనము, జపమువలన సుందరదేవీలు ఎట్లు తుష్టులగుదురో, అట్లే…
- 50 yathā gacchanti sarito'vaśenāpi saritpatim . tathārcādīni karmāṇi taduddeśyāni … పార్వతీ, నదులు అవశముగానైనను సముద్రమునకు (నదీపతికి) ఎట్లు పోవునో, అట్లే అర్చనాది…
- 51 yo yo yān yān yajeddevān śraddhayā yadyadāptaye . … శివా, ఎవరెవరు ఏ ఏ దేవతలను శ్రద్ధతో, ఏ ఏ ప్రాప్తి కొరకు పూజింతురో, ఆ అధ్యక్షుడు ఆయా…
- 52 bahunā'tra kimuktena tavā'gre kathyate priye . dhyeyaḥ pūjyaḥ … ప్రియా, ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పనేల?
- 53 nā'yāso nopavāsaśca kāyakleśo na vidyate . naivā'cārādiniyamo nopacārāśca … ఆయాసము లేదు, ఉపవాసము లేదు, కాయక్లేశము లేదు;
- 54 na dikkālavicāro'sti na mudrānyāsasaṃhatiḥ . yatsādhane kuleśāni taṃ … దిక్కాల విచారము లేదు, ముద్రాన్యాస సముదాయము లేదు—ఏ సాధనమునందో, ఓ కులేశానీ, ఆయనను తప్ప…