तन्त्रसार
Tantrasāra
- 1 yad etat prakāśarūpaṃ śivatattvam uktam tatra akhaṇḍamaṇḍale yadā … ଯେଉଁ ଏହି ପ୍ରକାଶରୂପ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ କଥିତ ହୋଇଅଛି, ତାହାର ସେହି ଅଖଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ (ଅବିଭକ୍ତ ଆବର୍ତ୍ତ)ରେ…
- 2 na hi sa raso mukhyaḥ tatkāryavyādhiśamanādyadṛṣṭeḥ କାରଣ ସେହି ରସ ମୁଖ୍ୟ (ବାସ୍ତବ) ନୁହେଁ, ଯେହେତୁ ତାହାର ପ୍ରକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ — ଯଥା ବ୍ୟାଧି-ଶମନ ଆଦି —…
- 3 nāpi gandhasparśau mukhyau guṇinaḥ tatra abhāve tayor ayogāt … ସେହି ଗନ୍ଧ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ସୁଦ୍ଧା ମୁଖ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, କାରଣ ଗୁଣୀ (ଗୁଣଧାରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ)ର ଅଭାବରେ ସେ ଦୁଇଟି…
- 4 na ca tau na staḥ dehoddhūlanavisargādidarśanāt ତଥାପି ସେ ଦୁଇଟି ଯେ ନାହାନ୍ତି ତାହା ନୁହେଁ, କାରଣ ଶରୀରର ଉଦ୍ଧୂଳନ (ଲେପନ), ବିସର୍ଗ ଆଦି ଦେଖାଯାଏ।
- 5 śabdo 'pi na mukhyaḥ ko 'pi vakti iti … ଶବ୍ଦ ସୁଦ୍ଧା ମୁଖ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ‘କେହି କହୁଅଛି’ ବୋଲି ଯେପରି ଅନ୍ୟ ଦିଗରୁ ଆସୁଥିବା ପରି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି…
- 6 evaṃ yathā etat pratibimbitaṃ bhāti tathaiva viśvaṃ parameśvaraprakāśe ଏହିପରି ଯେପରି ଏହି (ସବୁ) ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୋଇ ଭାସେ, ସେହିପରି ହିଁ ବିଶ୍ୱ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରକାଶରେ…
- 7 nanu atra bimbaṃ kiṃ syāt mābhūt kiñcit ‘କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ବିମ୍ବ (ମୂଳ ବସ୍ତୁ) କଅଣ ହେବ?
- 8 nanu kim akāraṇakaṃ tat hanta tarhi hetupraśnaḥ tat … ‘କିନ୍ତୁ ତାହା କଅଣ ଅକାରଣକ (କାରଣ-ବିହୀନ)?
- 9 svarūpānāmarśane hi vastuto jaḍataiva syāt āmarśaś ca ayaṃ … କାରଣ ସ୍ୱରୂପର ଅନାମର୍ଶନ ଥିଲେ ବାସ୍ତବରେ ଜଡ଼ତା ହିଁ ହୁଅନ୍ତା। ଆଉ ଏହି ଆମର୍ଶ (ବିମର୍ଶ) ସାଙ୍କେତିକ…
- 10 tatra mukhyās tāvat tisraḥ parameśvarasya śaktayaḥ anuttarecchonmeṣa iti … ସେଥିରେ, ସର୍ବପ୍ରଥମେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଶକ୍ତି — ଅନୁତ୍ତର, ଇଚ୍ଛା ଓ ଉନ୍ମେଷ;
- 11 atra ca prācyaṃ parāmarśatrayaṃ prakāśabhāgasāratvāt sūryātmakaṃ caramaṃ parāmarśatrayaṃ … ଆଉ ଏଠାରେ ପ୍ରାଚ୍ୟ (ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ) ପରାମର୍ଶ-ତ୍ରୟ ପ୍ରକାଶ-ଭାଗ-ସାର ହେତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ;
- 12 yadā tu icchāyām īśane ca karma anupraviśati yat … କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା ଓ ଈଶନରେ କର୍ମ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରେ — ଯାହା ସେତେବେଳେ ‘ଇଷ୍ୟମାଣ’ (ଇଚ୍ଛିତ…
- 13 tad etad varṇacatuṣṭayam ubhayacchāyādhāritvāt napuṃsakam ṛ ṝ ḷ … ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ-ଚତୁଷ୍ଟୟ — ଋ, ୠ, ଌ, ୡ — ଉଭୟର ଛାୟା ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ନପୁଂସକ (ବନ୍ଧ୍ୟା, ଉଭୟଲିଙ୍ଗରହିତ)।
- 14 anuttarānandayoḥ icchādiṣu yadā prasaraḥ tadā varṇadvayam e oṃ … ଯେତେବେଳେ ଅନୁତ୍ତର ଓ ଆନନ୍ଦର ଇଚ୍ଛା ଆଦିରେ ପ୍ରସର (ବହିର୍ଗମନ) ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ‘ଏ’ ଓ ‘ଓ’ — ଏହି…
- 15 tatrāpi punar anuttarānandasaṅghaṭṭāt varṇadvayam ai au iti ସେଠାରେ ସୁଦ୍ଧା ପୁନର୍ବାର ଅନୁତ୍ତର ଓ ଆନନ୍ଦର ସଙ୍ଘଟ୍ଟ (ତୀବ୍ର ସଂଯୋଗ)ରୁ ‘ଐ’ ଓ ‘ଔ’ — ଏହି…
- 16 sā iyaṃ kriyāśaktiḥ tad eva ca varṇacatuṣṭayam e … ଏ ହିଁ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି, ଆଉ ତାହା ହିଁ ‘ଏ, ଐ, ଓ, ଔ’ — ଏହି ବର୍ଣ୍ଣ-ଚତୁଷ୍ଟୟ।
- 17 tataḥ punaḥ kriyāśaktyante sarvaṃ kāryabhūtaṃ yāvat anuttare pravekṣyati … ତାʼପରେ ପୁନର୍ବାର, କ୍ରିୟାଶକ୍ତିର ଅନ୍ତରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟଭୂତ (ଉତ୍ପନ୍ନ) ବସ୍ତୁ ଅନୁତ୍ତରରେ ପ୍ରବେଶ…
- 18 tatas tatraiva anuttarasya visargo jāyate aḥ iti ତାʼପରେ, ସେହି (ଅନୁତ୍ତର)ରେ ହିଁ, ଅନୁତ୍ତରର ବିସର୍ଗ ଜାତ ହୁଏ — ତାହା ‘ଅଃ’ (ବିସର୍ଗ)।
- 19 evaṃ ṣoḍaśakaṃ parāmarśānāṃ bījasvarūpam ucyate ଏହିପରି ସୋଳଟି ପରାମର୍ଶ ବୀଜ-ସ୍ୱରୂପ (ବୀଜାକ୍ଷର, ସ୍ୱର) ବୋଲି କଥିତ।
- 20 tadutthaṃ vyañjanātmakaṃ yonirūpam ସେଥିରୁ ଉତ୍ଥିତ ବ୍ୟଞ୍ଜନାତ୍ମକ (ବ୍ୟଞ୍ଜନ-ସମୂହ) ଯୋନି-ରୂପ (ଗର୍ଭ-ସ୍ୱରୂପ)।
- 21 tatra anuttarāt kavargaḥ śraddhāyāḥ icchāyāḥ cavargaḥ sakarmikāyā icchāyā … ସେଥିରେ — ଅନୁତ୍ତରରୁ କ-ବର୍ଗ;
- 22 icchāyā eva trividhāyā ya ra lāḥ unmeṣāt vakāraḥ … ତ୍ରିବିଧ ଇଚ୍ଛାରୁ ହିଁ ‘ୟ, ର, ଲ’;
- 23 ity eva eṣa bhagavān anuttara eva kuleśvararūpaḥ ଏହିପରି ଏହି ଭଗବାନ୍ ଅନୁତ୍ତର ହିଁ କୁଳେଶ୍ୱର-ରୂପ (କୁଳ-ସମଗ୍ରର ଈଶ୍ୱର)।
- 24 tasya ca ekaiva kaulikī visargaśaktiḥ yayā ānandarūpāt prabhṛti … ଆଉ ତାହାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର କୌଳିକୀ ବିସର୍ଗ-ଶକ୍ତି, ଯଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ-ରୂପରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାହ୍ୟ-ସୃଷ୍ଟି…
- 25 sa ca eṣa visargas tridhā āṇavaḥ cittaviśrāntirūpaḥ śāktaḥ … ଆଉ ଏହି ବିସର୍ଗ ତ୍ରିବିଧ — ଆଣବ, ଚିତ୍ତ-ବିଶ୍ରାନ୍ତି-ରୂପ;
- 26 evaṃ visarga eva viśvajanane bhagavataḥ śaktiḥ ଏହିପରି ବିଶ୍ୱ-ଜନନ (ବିଶ୍ୱ-ସୃଷ୍ଟି)ରେ ବିସର୍ଗ ହିଁ ଭଗବାନ୍ଙ୍କ ଶକ୍ତି।
- 27 ity evam iyato yadā nirvibhāgatayā eva parāmarśaḥ tadā … ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ଏତିକି (ସମଗ୍ର)ର ପରାମର୍ଶ ନିର୍ବିଭାଗ (ଅବିଭକ୍ତ) ଭାବେ ହିଁ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ…
- 28 pṛthak aṣṭakaparāmarśe cakreśvarasāhityena navavargaḥ ekaikaparāmarśaprādhānye pañcāśadātmakatā ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟକ (ଆଠ-ବର୍ଗ)ର ପୃଥକ୍ ପରାମର୍ଶ ହୁଏ, ଚକ୍ରେଶ୍ୱର (ଚକ୍ର-ଅଧିପତି)ମାନଙ୍କ ସହିତ ନବ-ବର୍ଗ;
- 29 tatrāpi sambhavadbhāgabhedaparāmarśane ekāśītirūpatvam ସେଠାରେ ସୁଦ୍ଧା, ସମ୍ଭବ ଭାଗ-ଭେଦର ପରାମର୍ଶନ ହେଲେ ଏକାଶୀତି (ଏକାଅଶୀ)-ରୂପତା।
- 30 vastutas tu ṣaṭ eva parāmarśāḥ prasaraṇapratisañcaraṇayogena dvādaśa bhavantaḥ … ବାସ୍ତବରେ ତ ଛଅଟି ହିଁ ପରାମର୍ଶ;
- 31 tā eva etāḥ parāmarśarūpatvāt śaktayo bhagavatyaḥ śrīkālikā iti … ସେହି ଏହି (ଶକ୍ତି)ମାନେ ହିଁ ପରାମର୍ଶ-ରୂପ ହେତୁ ‘ଶ୍ରୀକାଳିକା’ ବୋଲି ନିରୁକ୍ତ (ବ୍ୟାଖ୍ୟାତ) ଭଗବତୀ…
- 32 ete ca śaktirūpā eva śuddhāḥ parāmarśāḥ śuddhavidyāyāṃ parāpararūpatvena … ଆଉ ଏହି ଶକ୍ତିରୂପ ଶୁଦ୍ଧ ପରାମର୍ଶ ସବୁ ଶୁଦ୍ଧବିଦ୍ୟାରେ ପରାପର-ରୂପ ଭାବେ, ମାୟାର ଉନ୍ମେଷ-ମାତ୍ର ସଙ୍କୋଚ…
- 33 māyāyāṃ punaḥ sphaṭībhūtabhedavibhāgā māyīyavarṇatāṃ bhajante ye paśyantīmadhyamāvaikharīṣu vyāvahārikatvam … ମାୟାରେ ପୁନଶ୍ଚ, ସେମାନଙ୍କ ଭେଦ-ବିଭାଗ ସ୍ଫୁଟୀଭୂତ (ଠୋସ୍) ହୋଇ, ସେମାନେ ମାୟୀୟ-ବର୍ଣ୍ଣତା…
- 34 atrāpi pūrvavat na mantrādiyantraṇā kācid iti ଏଠାରେ ସୁଦ୍ଧା, ପୂର୍ବ ପରି, ମନ୍ତ୍ର ଆଦିର କୌଣସି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନାହିଁ।