तन्त्रसार
Tantrasāra
- 1 yad etat prakāśarūpaṃ śivatattvam uktam tatra akhaṇḍamaṇḍale yadā … प्रकाशरूप असे जे शिवतत्त्व सांगितले, त्याच्या अखंड मंडलात जेव्हा (साधक) प्रवेश करू शकत…
- 2 na hi sa raso mukhyaḥ tatkāryavyādhiśamanādyadṛṣṭeḥ तो रस मुख्य (खरा) नाही, कारण रोगशमन आदी त्याची कार्ये दिसत नाहीत.
- 3 nāpi gandhasparśau mukhyau guṇinaḥ tatra abhāve tayor ayogāt … तो गंध व स्पर्शही मुख्य नाहीत, कारण तेथे गुणी (आधारद्रव्य) नसल्याने त्या दोघांचा योग होत…
- 4 na ca tau na staḥ dehoddhūlanavisargādidarśanāt आणि तरीही ते दोन (गंध व स्पर्श) मुळीच नाहीत असेही नाही, कारण देहाचे उद्धूलन (अंगाला…
- 5 śabdo 'pi na mukhyaḥ ko 'pi vakti iti … शब्दही मुख्य नाही, कारण 'कोणीतरी बोलत आहे' अशी जणू अन्यत्रून येणारी प्रतिध्वनी ऐकू येते.
- 6 evaṃ yathā etat pratibimbitaṃ bhāti tathaiva viśvaṃ parameśvaraprakāśe अशा प्रकारे जसे हे प्रतिबिंबित होऊन भासते, तसेच विश्व परमेश्वराच्या प्रकाशात भासते.
- 7 nanu atra bimbaṃ kiṃ syāt mābhūt kiñcit 'पण येथे बिंब (मूळ वस्तू) काय असेल?
- 8 nanu kim akāraṇakaṃ tat hanta tarhi hetupraśnaḥ tat … 'पण मग ते अकारण (कारणरहित) आहे काय?
- 9 svarūpānāmarśane hi vastuto jaḍataiva syāt āmarśaś ca ayaṃ … कारण स्वरूपाचा आमर्श न झाल्यास वस्तुतः जडताच येईल.
- 10 tatra mukhyās tāvat tisraḥ parameśvarasya śaktayaḥ anuttarecchonmeṣa iti … त्यांत प्रथम परमेश्वराच्या तीन मुख्य शक्ती आहेत — अनुत्तर, इच्छा व उन्मेष;
- 11 atra ca prācyaṃ parāmarśatrayaṃ prakāśabhāgasāratvāt sūryātmakaṃ caramaṃ parāmarśatrayaṃ … येथे पूर्वीचे (पहिले) परामर्शत्रय प्रकाशभागसार असल्याने सूर्यात्मक आहे;
- 12 yadā tu icchāyām īśane ca karma anupraviśati yat … परंतु जेव्हा इच्छेत व ईशनात कर्म अनुप्रविष्ट होते — जे तेव्हा 'इष्यमाण' (इच्छिले जाणारे)…
- 13 tad etad varṇacatuṣṭayam ubhayacchāyādhāritvāt napuṃsakam ṛ ṝ ḷ … हे जे चार वर्ण — ऋ, ॠ, ऌ, ॡ — दोघांची (प्रकाश व विश्रांतीची) छाया धारण करीत असल्याने…
- 14 anuttarānandayoḥ icchādiṣu yadā prasaraḥ tadā varṇadvayam e oṃ … जेव्हा अनुत्तर व आनंद यांचा इच्छादिकांत प्रसर होतो, तेव्हा ए व ओ ही दोन वर्ण उत्पन्न…
- 15 tatrāpi punar anuttarānandasaṅghaṭṭāt varṇadvayam ai au iti तेथेही पुन्हा अनुत्तर व आनंद यांच्या संघट्टातून (तीव्र संयोगातून) ऐ व औ ही दोन वर्ण…
- 16 sā iyaṃ kriyāśaktiḥ tad eva ca varṇacatuṣṭayam e … हीच क्रियाशक्ती, आणि तीच ए, ऐ, ओ, औ ही चार वर्ण होय.
- 17 tataḥ punaḥ kriyāśaktyante sarvaṃ kāryabhūtaṃ yāvat anuttare pravekṣyati … मग पुन्हा क्रियाशक्तीच्या अंती, सर्व कार्यभूत (निर्मित) जे आहे ते जोवर अनुत्तरात प्रवेश…
- 18 tatas tatraiva anuttarasya visargo jāyate aḥ iti मग त्याच (अनुत्तरा)त अनुत्तराचा विसर्ग उत्पन्न होतो — तो म्हणजे अः.
- 19 evaṃ ṣoḍaśakaṃ parāmarśānāṃ bījasvarūpam ucyate अशा प्रकारे परामर्शांचे हे सोळा (स्वर) बीजस्वरूप (बीजाक्षररूप) सांगितले जातात.
- 20 tadutthaṃ vyañjanātmakaṃ yonirūpam त्यांपासून उत्पन्न झालेले व्यंजनात्मक (व्यंजने) योनिरूप आहेत.
- 21 tatra anuttarāt kavargaḥ śraddhāyāḥ icchāyāḥ cavargaḥ sakarmikāyā icchāyā … त्यांत अनुत्तरापासून क-वर्ग, श्रद्धारूप इच्छेपासून च-वर्ग, सकर्मक इच्छेपासून ट-वर्ग व…
- 22 icchāyā eva trividhāyā ya ra lāḥ unmeṣāt vakāraḥ … त्रिविध इच्छेपासूनच य, र, ल;
- 23 ity eva eṣa bhagavān anuttara eva kuleśvararūpaḥ अशा प्रकारे हा भगवान अनुत्तरच कुलेश्वररूप आहे.
- 24 tasya ca ekaiva kaulikī visargaśaktiḥ yayā ānandarūpāt prabhṛti … आणि त्याची एकच कौलिकी विसर्गशक्ती आहे, जिच्या योगे आनंदरूपापासून ते बाह्य सृष्टीपर्यंत या…
- 25 sa ca eṣa visargas tridhā āṇavaḥ cittaviśrāntirūpaḥ śāktaḥ … आणि हा विसर्ग तीन प्रकारचा — आणव, जो चित्ताच्या विश्रांतीरूप;
- 26 evaṃ visarga eva viśvajanane bhagavataḥ śaktiḥ अशा प्रकारे विश्वाच्या जननात विसर्गच भगवंताची शक्ती आहे.
- 27 ity evam iyato yadā nirvibhāgatayā eva parāmarśaḥ tadā … अशा प्रकारे या समस्त विस्ताराचा जेव्हा निर्विभागरूपाने (अखंडपणे) परामर्श होतो, तेव्हा एकच…
- 28 pṛthak aṣṭakaparāmarśe cakreśvarasāhityena navavargaḥ ekaikaparāmarśaprādhānye pañcāśadātmakatā अष्टकांचा (आठांच्या गटांचा) वेगवेगळा परामर्श केल्यास, चक्रेश्वरांसहित नऊ वर्ग होतात;
- 29 tatrāpi sambhavadbhāgabhedaparāmarśane ekāśītirūpatvam तेथेही संभाव्य भागभेदांचा परामर्श केल्यास एक्क्याऐंशीपणा (८१ रूप) येतो.
- 30 vastutas tu ṣaṭ eva parāmarśāḥ prasaraṇapratisañcaraṇayogena dvādaśa bhavantaḥ … परंतु वस्तुतः केवळ सहाच परामर्श आहेत;
- 31 tā eva etāḥ parāmarśarūpatvāt śaktayo bhagavatyaḥ śrīkālikā iti … हेच ते परामर्शरूप असल्याने, या भगवती शक्ती 'श्रीकालिका' अशा निर्दिष्ट केल्या जातात.
- 32 ete ca śaktirūpā eva śuddhāḥ parāmarśāḥ śuddhavidyāyāṃ parāpararūpatvena … आणि शक्तिरूपच असे हे शुद्ध परामर्श, शुद्धविद्येच्या स्तरावर परापररूपाने, मायेच्या…
- 33 māyāyāṃ punaḥ sphaṭībhūtabhedavibhāgā māyīyavarṇatāṃ bhajante ye paśyantīmadhyamāvaikharīṣu vyāvahārikatvam … मायेच्या स्तरावर पुन्हा भेदविभाग स्फुट (घनीभूत) झालेले हे (परामर्श) मायीय वर्णता धारण…
- 34 atrāpi pūrvavat na mantrādiyantraṇā kācid iti येथेही पूर्वीप्रमाणेच मन्त्र आदींचे कोणतेही नियंत्रण नाही.