The Essence of the Tantra· 3.8 / 34

The Essence of the Tantra3.8

3.8

ननु किम् अकारणकं तत् हन्त तर्हि हेतुप्रश्नः तत् किं बिम्बवाचोयुक्त्या हेतुश् च परमेश्वरशक्तिर् एव स्वातन्त्र्यापरपर्याया भविष्यति विश्वप्रतिबिम्बधारित्वाच् च विश्वात्मकत्वं भगवतः संविन्मयं हि विश्वं चैतन्यस्य व्यक्तिस्थानम् इति तद् एव हि विश्वम् अत्र प्रतीपम् इति प्रतिबिम्बधारित्वम् अस्य तच् च तावत् विश्वात्मकत्वं परमेश्वरस्य स्वरूपं न अनामृष्टं भवति चित्स्वभावस्य स्वरूपानामर्शनानुपपत्तेः

Transliteration (IAST)

nanu kim akāraṇakaṃ tat hanta tarhi hetupraśnaḥ tat kiṃ bimbavācoyuktyā hetuś ca parameśvaraśaktir eva svātantryāparaparyāyā bhaviṣyati viśvapratibimbadhāritvāc ca viśvātmakatvaṃ bhagavataḥ saṃvinmayaṃ hi viśvaṃ caitanyasya vyaktisthānam iti tad eva hi viśvam atra pratīpam iti pratibimbadhāritvam asya tac ca tāvat viśvātmakatvaṃ parameśvarasya svarūpaṃ na anāmṛṣṭaṃ bhavati citsvabhāvasya svarūpānāmarśanānupapatteḥ

— ଅକାରଣକ (କାରଣ-ବିହୀନ) ; — କାରଣ ବିଷୟକ ପ୍ରଶ୍ନ ; — ‘ବିମ୍ବ’ ବାକ୍-ଯୁକ୍ତି (ଶବ୍ଦ-ପ୍ରୟୋଗ) ଦ୍ୱାରା ; — କାରଣ ; — ପରମେଶ୍ୱର-ଶକ୍ତି ; — ଯାହାର ନାମାନ୍ତର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ; — ବିଶ୍ୱ-ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଧାରଣ କରିବା ହେତୁ ; — ବିଶ୍ୱାତ୍ମକତା (ବିଶ୍ୱ-ସହିତ ଅଭେଦ) ; — ସମ୍ୱିନ୍ମୟ (ଚୈତନ୍ୟମୟ) ; — ଚୈତନ୍ୟର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି-ସ୍ଥାନ ; — ପ୍ରତୀପ (ବିପରୀତ-ମୁଖୀ, ପ୍ରତିଫଳିତ) ; — ପ୍ରତିବିମ୍ବ-ଧାରିତ୍ୱ ; — ସ୍ୱରୂପ ; — ଅନାମୃଷ୍ଟ (ଅ-ବିମର୍ଶିତ) ; — ଚିତ୍-ସ୍ୱଭାବ ବସ୍ତୁର ; — ନିଜ ସ୍ୱରୂପର ଅନାମର୍ଶନ ଅସଙ୍ଗତ ହେତୁ

‘କିନ୍ତୁ ତାହା କଅଣ ଅକାରଣକ (କାରଣ-ବିହୀନ)?’ — ଆଃ, ତେବେ ତ ଏ କାରଣ-ପ୍ରଶ୍ନ! ସେତେବେଳେ ‘ବିମ୍ବ’ ବୋଲି ବାକ୍-ଯୁକ୍ତି (ଶବ୍ଦ-ପ୍ରୟୋଗ)ର କଅଣ ଆବଶ୍ୟକ? କାରଣ ତ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ-ନାମାନ୍ତର ପରମେଶ୍ୱର-ଶକ୍ତି ହିଁ ହେବ। ଆଉ ବିଶ୍ୱ-ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ଭଗବାନ୍ ବିଶ୍ୱାତ୍ମକ — କାରଣ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ୱିନ୍ମୟ (ଚୈତନ୍ୟମୟ), ଚୈତନ୍ୟର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି-ସ୍ଥାନ। ଅତଏବ ସେହି ବିଶ୍ୱ ହିଁ ଏଠାରେ ‘ପ୍ରତୀପ’ (ବିପରୀତ-ମୁଖୀ, ପ୍ରତିଫଳିତ); ଏହିପରି ତାହାଙ୍କର ପ୍ରତିବିମ୍ବ-ଧାରିତ୍ୱ। ଆଉ ସେହି ବିଶ୍ୱାତ୍ମକତା — ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ — ଅନାମୃଷ୍ଟ (ଅ-ବିମର୍ଶିତ) ରୁହେ ନାହିଁ, କାରଣ ଚିତ୍-ସ୍ୱଭାବ ବସ୍ତୁ ପକ୍ଷେ ନିଜ ସ୍ୱରୂପର ଅନାମର୍ଶନ (ବିମର୍ଶ ନ କରିବା) ଅସଙ୍ଗତ।