The Essence of the Tantra· 3.8 / 34

The Essence of the Tantra3.8

3.8

ननु किम् अकारणकं तत् हन्त तर्हि हेतुप्रश्नः तत् किं बिम्बवाचोयुक्त्या हेतुश् च परमेश्वरशक्तिर् एव स्वातन्त्र्यापरपर्याया भविष्यति विश्वप्रतिबिम्बधारित्वाच् च विश्वात्मकत्वं भगवतः संविन्मयं हि विश्वं चैतन्यस्य व्यक्तिस्थानम् इति तद् एव हि विश्वम् अत्र प्रतीपम् इति प्रतिबिम्बधारित्वम् अस्य तच् च तावत् विश्वात्मकत्वं परमेश्वरस्य स्वरूपं न अनामृष्टं भवति चित्स्वभावस्य स्वरूपानामर्शनानुपपत्तेः

Transliteration (IAST)

nanu kim akāraṇakaṃ tat hanta tarhi hetupraśnaḥ tat kiṃ bimbavācoyuktyā hetuś ca parameśvaraśaktir eva svātantryāparaparyāyā bhaviṣyati viśvapratibimbadhāritvāc ca viśvātmakatvaṃ bhagavataḥ saṃvinmayaṃ hi viśvaṃ caitanyasya vyaktisthānam iti tad eva hi viśvam atra pratīpam iti pratibimbadhāritvam asya tac ca tāvat viśvātmakatvaṃ parameśvarasya svarūpaṃ na anāmṛṣṭaṃ bhavati citsvabhāvasya svarūpānāmarśanānupapatteḥ

— ਅਕਾਰਣ (ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ) ; — ਹੇਤੁ (ਕਾਰਨ) ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ; — 'ਬਿੰਬ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਾਚੋਯੁਕਤੀ (ਪ੍ਰਯੋਗ) ਨਾਲ ; — ਹੇਤੁ (ਕਾਰਨ) ; — ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ; — ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾਮ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ ਹੈ ; — ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ; — ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਕਤਾ (ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ) ; — ਸੰਵਿਤ-ਮਯ (ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ) ; — ਚੈਤੰਨ੍ਯ ਦੇ ਵਿਅਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ; — ਪ੍ਰਤੀਪ (ਉਲਟਾ-ਮੁੜਿਆ, ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ) ; — ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ-ਧਾਰਿਤਾ (ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ) ; — ਸਰੂਪ (ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਅ) ; — ਅਨਾਮ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਆਮਰਸ਼ ਨਾ ਹੋਇਆ) ; — ਚਿਤ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਦਾ ; — ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਮਰਸ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਸੰਗਤ ਹੈ

'ਪਰ ਕੀ ਉਹ ਅਕਾਰਣ (ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ) ਹੈ?' — ਅੱਛਾ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਹ ਹੇਤੁ (ਕਾਰਨ) ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ! ਤਾਂ ਫਿਰ 'ਬਿੰਬ' ਦੀ ਵਾਚੋਯੁਕਤੀ (ਸ਼ਬਦ-ਪ੍ਰਯੋਗ) ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਹੇਤੁ ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾਮ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਕਤਾ (ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਲ ਏਕਤਾ) ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਵਿਤ-ਮਯ ਹੈ ਅਤੇ ਚੈਤੰਨ੍ਯ ਦੇ ਵਿਅਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਉਹੋ ਵਿਸ਼ਵ ਇੱਥੇ 'ਪ੍ਰਤੀਪ' (ਉਲਟਾ-ਮੁੜਿਆ, ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਿਤ) ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ-ਧਾਰਿਤਾ ਸਿੱਧ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਕਤਾ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਅਨਾਮ੍ਰਿਸ਼ਟ (ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਆਮਰਸ਼ ਨਾ ਹੋਇਆ) ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਿਤ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਮਰਸ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਅਸੰਗਤ ਹੈ।