ननु किम् अकारणकं तत् हन्त तर्हि हेतुप्रश्नः तत् किं बिम्बवाचोयुक्त्या हेतुश् च परमेश्वरशक्तिर् एव स्वातन्त्र्यापरपर्याया भविष्यति विश्वप्रतिबिम्बधारित्वाच् च विश्वात्मकत्वं भगवतः संविन्मयं हि विश्वं चैतन्यस्य व्यक्तिस्थानम् इति तद् एव हि विश्वम् अत्र प्रतीपम् इति प्रतिबिम्बधारित्वम् अस्य तच् च तावत् विश्वात्मकत्वं परमेश्वरस्य स्वरूपं न अनामृष्टं भवति चित्स्वभावस्य स्वरूपानामर्शनानुपपत्तेः
Transliteration (IAST)
nanu kim akāraṇakaṃ tat hanta tarhi hetupraśnaḥ tat kiṃ bimbavācoyuktyā hetuś ca parameśvaraśaktir eva svātantryāparaparyāyā bhaviṣyati viśvapratibimbadhāritvāc ca viśvātmakatvaṃ bhagavataḥ saṃvinmayaṃ hi viśvaṃ caitanyasya vyaktisthānam iti tad eva hi viśvam atra pratīpam iti pratibimbadhāritvam asya tac ca tāvat viśvātmakatvaṃ parameśvarasya svarūpaṃ na anāmṛṣṭaṃ bhavati citsvabhāvasya svarūpānāmarśanānupapatteḥ
'কিন্তু তবে কি ইহা অকারণ?' — আঃ, তবে তো ইহা হেতু-সম্বন্ধীয় প্রশ্ন! সেই ক্ষেত্রে 'বিম্ব' এই বাচোযুক্তির (শব্দপ্রয়োগের) প্রয়োজন কী? হেতু তবে পরমেশ্বরের শক্তিই হইবে, যাহার অপর নাম স্বাতন্ত্র্য। আর বিশ্বের প্রতিবিম্ব ধারণ করায় ভগবানের বিশ্বাত্মকতা; কারণ বিশ্ব সংবিন্ময়, চৈতন্যের ব্যক্তি-স্থান — সেই বিশ্বই এখানে প্রতীপ (প্রতিফলিত), ইহাই তাঁহার প্রতিবিম্ব-ধারিত্ব। আর সেই বিশ্বাত্মকতা, যাহা পরমেশ্বরের স্বরূপ, অনামৃষ্ট (অপরামৃষ্ট) থাকে না, কারণ চিৎস্বভাবের পক্ষে নিজ স্বরূপের অপরামর্শ অসঙ্গত।