भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 ūrdhvamūlamadhaḥ śākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam | chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ … ଊର୍ଧ୍ୱମୂଳ (ଉପରେ ମୂଳ) ଓ ଅଧଃ-ଶାଖା (ତଳକୁ ଶାଖା)-ଯୁକ୍ତ ଅବ୍ୟୟ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ (ବଟ-ବୃକ୍ଷ)କୁ (ଋଷିମାନେ)…
- 2 adhaścordhvaṃ prasṛtā yasya śākhā guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ | adhaśca … ଗୁଣ-ଦ୍ୱାରା ବର୍ଦ୍ଧିତ, ବିଷୟ-ରୂପ ପ୍ରବାଳ (କୋଡ଼ିଆ)-ଯୁକ୍ତ ଯାହାର ଶାଖା ତଳକୁ ଓ ଉପରକୁ ପ୍ରସୃତ;
- 3 na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā … ଏହାର ରୂପ ଏଠାରେ ସେପରି ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ — ନା ଅନ୍ତ, ନା ଆଦି, ନା ସମ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା (ଆଧାର)।…
- 4 tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ yasmingato na nivarteta bhūyaḥ | … ତା'ପରେ ସେହି ପଦ ଅନ୍ୱେଷଣ କରିବାକୁ ହେବ, ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇ (ବ୍ୟକ୍ତି) ପୁନର୍ବାର ଫେରେ ନାହିଁ;
- 5 nirmānamohā jitasaṅgadoṣā adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ | dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñai- rgacchantyamūḍhāḥ … ମାନ ଓ ମୋହ-ରହିତ, ସଙ୍ଗ-ଦୋଷ ଜିତିଥିବା, ଅଧ୍ୟାତ୍ମ-ନିତ୍ୟ, କାମନା-ନିବୃତ୍ତ, ସୁଖ-ଦୁଃଖ-ନାମକ…
- 6 na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ | … ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ ନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ, ପାବକ (ଅଗ୍ନି) ନୁହେଁ;
- 7 mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ | manaḥ ṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni … ମୋର ହିଁ ଅଂଶ, ଜୀବ-ଲୋକରେ ସନାତନ ଜୀବ-ଭୂତ ହୋଇ, ପ୍ରକୃତି-ସ୍ଥିତ ମନ-ଷଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରିୟସବୁକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ।
- 8 śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ | gṛhītvaitāni saṃyati vāyurgandhānivāśayāt || … ଈଶ୍ୱର (ଜୀବ) ଯେଉଁ ଶରୀର ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରୁ ଉତ୍କ୍ରମଣ କରେ, ସେ ଏସବୁକୁ ଗ୍ରହଣ କରି…
- 9 śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca | … ଶ୍ରୋତ୍ର, ଚକ୍ଷୁ, ସ୍ପର୍ଶନ, ରସନ ଓ ଘ୍ରାଣ, ତଥା ମନ — ଏସବୁକୁ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରି ଏହି (ଜୀବ) ବିଷୟସବୁକୁ…
- 10 tiṣṭhantamutkrāmantaṃ vā bhuñjānaṃ vā guṇānvitam | vimūḍhā nānupaśyanti … ସ୍ଥିତ, ଉତ୍କ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ବା ଗୁଣ-ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଭୋଗ କରୁଥିବା (ତାହାଙ୍କୁ) ବିମୂଢ଼ (ଲୋକେ) ଦେଖନ୍ତି…
- 11 yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam | yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ || … ଯତ୍ନଶୀଳ ଯୋଗୀମାନେ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି;
- 12 yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam | yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi … ଆଦିତ୍ୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ରେ ସ୍ଥିତ ଯେଉଁ ତେଜ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶିତ କରେ, ଏବଂ ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଓ ଯାହା…
- 13 gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā | puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ … ଏବଂ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ମୁଁ ଓଜ (ବଳ) ଦ୍ୱାରା ଭୂତମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ;
- 14 ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāsthitaḥ | prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ … ମୁଁ ବୈଶ୍ୱାନର (ଜଠରାଗ୍ନି) ହୋଇ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ସହ ସମାୟୁକ୍ତ ହୋଇ…
- 15 sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo mattaḥ smṛtirjñānamapohanaṃ ca | … ଏବଂ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ;
- 16 dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca | kṣaraḥ … ଲୋକରେ ଏହି ଦୁଇ ପୁରୁଷ — କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର;
- 17 uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ | yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ … କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟ, ପରମାତ୍ମା ବୋଲି ଉଦାହୃତ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରି (ସେମାନଙ୍କୁ) ଧାରଣ…
- 18 yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ | ato'smi loke vede ca prathitaḥ … ଯେହେତୁ ମୁଁ କ୍ଷରକୁ ଅତୀତ, ଏବଂ ଅକ୍ଷରଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ, ତେଣୁ ଲୋକରେ ଓ ବେଦରେ ମୁଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବୋଲି…
- 19 yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam | sa sarvavidbhajati māṃ … ହେ ଭାରତ, ଯିଏ ଅସମ୍ମୂଢ଼ ହୋଇ ମୋତେ ଏହିପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବୋଲି ଜାଣେ, ସେ ସର୍ବବିତ୍ ହୋଇ ସର୍ବ-ଭାବରେ…
- 20 iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha | etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata … ହେ ଅନଘ, ଏହିପରି ଏହି ଗୁହ୍ୟତମ ଶାସ୍ତ୍ର ମୋ ଦ୍ୱାରା କୁହାଗଲା;