भगवद्गीता
Bhagavadgītā
- 1 abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ | dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam … अभय, सत्त्वशुद्धी, ज्ञानयोगात स्थिरता, दान, दम व यज्ञ, स्वाध्याय, तप, आर्जव;
- 2 ahiṃsā satyamakrodhastyāga'saktirapaiśunam | dayā bhūteṣvalaulyaṃ ca mārdavaṃ hrīracāpalam … अहिंसा, सत्य, अक्रोध, त्याग, असक्ती, अपैशुन (चहाडी न करणे), भूतांविषयी दया, अलौल्य…
- 3 tejaḥ kṣamā dhṛtistuṣṭiradroho nātimānitā | bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya … तेज, क्षमा, धृती, तुष्टी, अद्रोह व अति-अभिमानाचा अभाव — हे दैवी संपत्तीसह जन्मलेल्याचे…
- 4 dambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca | ajñānaṃ cābhijātasya … दंभ, दर्प, अभिमान, क्रोध, पारुष्य आणि अज्ञान — हे आसुरी संपत्तीसह जन्मलेल्याचे (गुण), हे…
- 5 daivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā | mā śucaḥ sampadaṃ … दैवी संपत्ती मोक्षासाठी आहे, आसुरी बंधनासाठी मानली आहे;
- 6 dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca | … या लोकात भूतांची दोन सृष्टी आहेत — दैवी आणि आसुरी;
- 7 pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ | … आसुरी लोक प्रवृत्ती व निवृत्ती जाणत नाहीत;
- 8 asatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram | aparasparasambhūtamakiṃcatkamahetukam || 16-8 || ते जगाला असत्य, अप्रतिष्ठित व अनीश्वर, परस्पर कारणाशिवाय उत्पन्न झालेले, निष्प्रयोजन व…
- 9 etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ | prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'śubhāḥ || … या दृष्टीचा आश्रय घेऊन, नष्टात्मे, अल्पबुद्धी, उग्रकर्मी, अशुभ असे ते जगाच्या नाशासाठी…
- 10 kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ | asadgrahāśtāḥ (-śtiḥ) krūrāḥ pracarantyaśucivratāḥ … दुष्पूर अशा कामाचा आश्रय घेऊन, दंभ, मान व मदाने युक्त, असद्ग्रही (खोट्या धारणा धरणारे),…
- 11 cintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ | kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ || … प्रलयापर्यंत (मरेपर्यंत) टिकणाऱ्या अपरिमित चिंतेचा आश्रय घेतलेले, कामभोग हेच परम मानणारे,…
- 12 āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ | īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān || 16-12 || आशेच्या शेकडो पाशांनी बांधलेले, काम व क्रोधात तत्पर, कामभोगांसाठी अन्यायाने धनसंचय…
- 13 idamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham | idamastīdamapi me … 'हे आज मला मिळाले, हा मनोरथ मी प्राप्त करीन;
- 14 asau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi | īśvaro'hamahaṃ bhogī … 'तो शत्रू मी मारला, इतरांनाही मी मारीन;
- 15 āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā | yakṣye dāsyāmi modiṣye … 'मी आढ्य (श्रीमंत) व उच्चकुलीन आहे, माझ्यासारखा दुसरा कोण आहे?
- 16 anekacittā vibhrāntā mohasyaiva vaśaṃ gatāḥ | prasaktāḥ kāmabhogeṣu … अनेक चित्तांनी विभ्रांत, मोहाच्याच वशात गेलेले, कामभोगांत आसक्त असे ते अशुचि नरकात पडतात.
- 17 ātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ | yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhapūrvakam || … आत्मगौरव करणारे, स्तब्ध (हट्टी), धन व मानाच्या मदाने युक्त असे ते दंभाने, विधिविरहित,…
- 18 ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ | … अहंकार, बल, दर्प, काम व क्रोध यांचा आश्रय घेऊन, स्वतःच्या व इतरांच्या देहांत असलेल्या…
- 19 tānahaṃ dviṣataḥ krūrānsaṃsāreṣu narādhamān | kṣipāmyajasramaśubhāsvāsurīṣveva yoniṣu || … त्या द्वेष करणाऱ्या, क्रूर, नराधमांना मी संसारांत निरंतर अशुभ आसुरी योनींतच फेकतो.
- 20 āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani | māmaprāpyaiva kaunteya … आसुरी योनीत पडलेले ते मूढ जन्मोजन्मी मला न प्राप्त करताच, हे कौंतेया, त्यापुढे अधम गती…
- 21 trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ | kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ … हे नरकाचे त्रिविध द्वार आत्म्याचा नाश करणारे आहे — काम, क्रोध व लोभ;
- 22 etairviyuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ | ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ … या तीन तमाच्या द्वारांपासून मुक्त झालेला मनुष्य, हे कौंतेया, आत्म्याचे श्रेय आचरतो, आणि…
- 23 yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ | na sa siddhimavāpnoti … जो शास्त्रविधी सोडून कामाच्या आवेगाने वागतो, तो सिद्धी प्राप्त करत नाही, सुखही नाही, परम…
- 24 tasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau | jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma … म्हणून कार्य व अकार्य ठरवताना शास्त्र हेच तुझे प्रमाण असू दे;