तन्त्रसार
Tantrasāra
- 1 uktas tāvat tattvādhvā ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਤੱਤ੍ਵ-ਅਧ੍ਵਾ (ਤੱਤ੍ਵਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
- 2 kalādyadhvā tu nirūpyate tatra yathā bhuvaneṣu anugāmi kiñcid … ਹੁਣ ਕਲਾ ਆਦਿ ਅਧ੍ਵਾ ਦਾ ਨਿਰੂਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਭੁਵਨਾਂ (ਲੋਕਾਂ) ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਅਨੁਗਾਮੀ…
- 3 tad yathā pṛthivyāṃ nivṛttiḥ nivartate yatas tattvasarga iti ਜਿਵੇਂ — ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿੱਚ 'ਨਿਵ੍ਰਿੱਤੀ' (ਕਲਾ ਹੈ), ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਹੀ ਤੱਤ੍ਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਿਵ੍ਰਿੱਤ…
- 4 jalādipradhānānte varge pratiṣṭhā kāraṇatayāpyāyanapūraṇakāritvāt ਜਲ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੱਕ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾ' (ਕਲਾ ਹੈ), ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰਣ-ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪ੍ਯਾਯਨ…
- 5 pumādimāyānte vidyā vedyatirobhāve saṃvidādhikyāt ਪੁਰਖ ਆਦਿ ਤੋਂ ਮਾਯਾ ਤੱਕ 'ਵਿਦ੍ਯਾ' (ਕਲਾ ਹੈ), ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦ੍ਯ (ਜਾਣਨ-ਯੋਗ) ਦੇ ਤਿਰੋਭਾਵ (ਲੁਪਤ ਹੋਣ)…
- 6 śuddhavidyādiśaktyante śāntā kañcukataraṅgopaśamāt ਸ਼ੁੱਧਵਿਦ੍ਯਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਤੱਕ 'ਸ਼ਾਂਤਾ' (ਕਲਾ ਹੈ), ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਕੰਚੁਕਾਂ (ਆਵਰਣਾਂ) ਦੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ…
- 7 etad eva aṇḍacatuṣṭayaṃ pārthivaprākṛtamāyīyaśāktābhidham ਇਹੋ ਚਾਰ ਅੰਡੇ (ਬ੍ਰਹਮਾਂਡੀ ਗੋਲੇ) ਹਨ, ਜੋ ਪਾਰ੍ਥਿਵ (ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ), ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ),…
- 8 pṛthivyādiśaktīnām atra avasthānena śaktitattve yāvat parasparśo vidyate sparśasya … ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ-ਤੱਤ੍ਵ ਵਿੱਚ ਅਵਸਥਾਨ (ਟਿਕਣ) ਨਾਲ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਰਸਪਰ-ਸਪਰਸ਼…
- 9 śivatattve śāntātītā tasyopadeśabhāvanārcādau kalyamānatvāt ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ੍ਵ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਾਂਤਾਤੀਤਾ' (ਕਲਾ ਹੈ), ਕਿਉਂਕਿ ਉਪਦੇਸ਼, ਭਾਵਨਾ, ਅਰਚਾ (ਪੂਜਾ) ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ…
- 10 svatantraṃ tu paraṃ tattvaṃ tatrāpi yat aprameyaṃ tat … ਪਰ ਪਰਮ ਤੱਤ੍ਵ ਸ੍ਵਤੰਤਰ ਹੈ;
- 11 evaṃ pañcaiva kalāḥ ṣaṭtriṃśattattvāni ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੰਜ ਹੀ ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੱਤੀ ਤੱਤ੍ਵ (ਹਨ)।
- 12 tathāhi prameyatvaṃ dvidhā sthūlasūkṣmatvena iti daśa ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ — ਪ੍ਰਮੇਯਤਾ (ਵਿਸ਼ਾ-ਪਣ) ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ, ਸ੍ਥੂਲ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ — ਇਸ ਲਈ ਦਸ…
- 13 karaṇatvaṃ dvidhā śuddhaṃ kartṛtāsparśi ca iti daśa ਕਰਣਤਾ (ਸਾਧਨ-ਪਣ) ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੈ — ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਕਰ੍ਤ੍ਰਿਤਾ (ਕਰਤਾ-ਭਾਵ) ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ — ਇਸ ਲਈ…
- 14 karaṇatopasarjanakartṛbhāvasphuṭatvāt pañca śuddhakartṛbhāvāt pañca vigalitavibhāgatayā vikāsonmukhatve pañca sarvāvacchedaśūnyaṃ … ਕਰਣਤਾ ਉਪਸਰ੍ਜਨ (ਗੌਣ) ਹੋ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਕਰਤ੍ਰਿ-ਭਾਵ ਸਫੁਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਪੰਜ;
- 15 tad yadā upadiśyate bhāvyate vā yat tatpratiṣṭhāpadam tat … ਜਦੋਂ ਉਸ (ਛੱਤੀਵੇਂ) ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ…
- 16 vijñānākalaparyantam ātmakalā īśāntaṃ vidyākalā śiṣṭaṃ śivakalā iti tritattvavidhiḥ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਕਲ ਤੱਕ 'ਆਤਮ-ਕਲਾ', ਈਸ਼੍ਵਰ ਤੱਕ 'ਵਿਦ੍ਯਾ-ਕਲਾ', ਬਾਕੀ 'ਸ਼ਿਵ-ਕਲਾ' — ਇਹੋ ਤਿੰਨ-ਤੱਤ੍ਵ ਵਿਧੀ…
- 17 evaṃ navatattvādy api ūhayet iti ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਂ-ਤੱਤ੍ਵ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ (ਤਰਕ ਨਾਲ) ਊਹ ਕਰ ਲਵੇ (ਅਨੁਮਾਨ ਕਰ ਲਵੇ)।
- 18 meyāṃśagāmī sthūlasūkṣmapararūpatvāt trividho bhuvanatattvakalātmādhvabhedaḥ mātṛviśrāntyā tathaiva trividhaḥ tatra … ਮੇਯ-ਅੰਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ (ਅਧ੍ਵਾ), ਸ੍ਥੂਲ, ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਪਰ ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ — ਭੁਵਨ,…