Verses on the Recognition of the Lord· 15.6 / 18

Verses on the Recognition of the Lord15.6

15.6
सत्तानन्दः क्रिया पत्युस् तदभावो ऽपि सा पशोह् द्वयात्मा तद् रजो दुःखं श्लेषि सत्त्वतमोमयम् ॥६॥
sattānandaḥ kriyā patyus tadabhāvo 'pi sā paśoh dvayātmā tad rajo duḥkhaṃ śleṣi sattvatamomayam
— സത്താനന്ദഃ — സത്തയുടെ ആനന്ദം (സത്ത്വം ആഹ്ലാദമായി) (പ്രഥമ ഏകവചനം, സമാസം) ; — ക്രിയാ — ക്രിയ (പ്രഥമ ഏകവചനം സ്ത്രീ) ; — പത്യുഃ — പതിയുടെ (ഈശ്വരന്റെ) (ഷഷ്ഠി ഏകവചനം) ; — തദഭാവഃ — അതിന്റെ (ആനന്ദത്തിന്റെ) അഭാവം (പ്രഥമ ഏകവചനം, സമാസം) ; — അപി — ഉം (അവ്യയം) ; — സാ — അത് (ആ ക്രിയതന്നെ) (പ്രഥമ ഏകവചനം സ്ത്രീ, സർവനാമം) ; — പശോഃ — പശുവിന്റെ (ഷഷ്ഠി ഏകവചനം) ; — ദ്വയാത്മാ — ദ്വയസ്വരൂപം (സുഖദുഃഖരൂപം) (പ്രഥമ ഏകവചനം, സമാസം) ; — തത് — അത് (പ്രഥമ ഏകവചനം നപുംസകം, സർവനാമം) ; — രജഃ — രജസ്സ് (പ്രഥമ ഏകവചനം നപുംസകം) ; — ദുഃഖം — ദുഃഖമായി (പ്രഥമ ഏകവചനം നപുംസകം) ; — ശ്ലേഷി — (ഇരുവയും) ഒട്ടിച്ചേർക്കുന്നത് (പ്രഥമ ഏകവചനം നപുംസകം, വിശേഷണം) ; — സത്ത്വതമോമയം — സത്ത്വവും തമസ്സും അടങ്ങിയത് (പ്രഥമ ഏകവചനം നപുംസകം, സമാസം)

സത്ത-ആനന്ദം പതിയുടെ ക്രിയയാകുന്നു; അതിന്റെ അഭാവവും (ആ ആനന്ദത്തിന്റെ ഇല്ലായ്മയും) പശുവിന് ആ (ക്രിയ)തന്നെ; ദ്വയസ്വരൂപമായ (സുഖ-ദുഃഖരൂപമായ) ആ രജസ്സ് ദുഃഖമായി, സത്ത്വ-തമോമയത്തെ ഇണക്കിച്ചേർക്കുന്ന ശ്ലേഷിയാകുന്നു.