The Essence of the Tantra· 8.79 / 93

The Essence of the Tantra8.79

8.79

अन्तः प्राणाश्रयकर्मानुसन्धेस् तु वागिन्द्रियम् तेन इन्द्रियाधिष्ठाने हस्ते यत् गमनं तद् अपि पादेन्द्रियस्यैव कर्म इति मन्तव्यम् तेन कर्मानन्त्यम् अपि न इन्द्रियानन्त्यम् आवहेत् इयति राजसस्य उपश्लेषकत्वम् इत्य् आहुः

Transliteration (IAST)

antaḥ prāṇāśrayakarmānusandhes tu vāgindriyam tena indriyādhiṣṭhāne haste yat gamanaṃ tad api pādendriyasyaiva karma iti mantavyam tena karmānantyam api na indriyānantyam āvahet iyati rājasasya upaśleṣakatvam ity āhuḥ

— प्राणाश्रित कर्माच्या अनुसंधीसाठी ; — वागिंद्रिय (वाणी) ; — इंद्रियाचे (नेहमीचे) अधिष्ठान असणाऱ्या हातात ; — पादेंद्रियाचे कर्म ; — कर्मांचे आनंत्य (अनंतता) ; — इंद्रियांचे आनंत्य ; — राजस (अहंकारा)चे उपश्लेषकत्व (जोडणारे/बांधणारे कार्य)

परंतु आत प्राणाश्रित कर्माच्या अनुसंधीसाठी वागिंद्रिय (वाणी) असते. म्हणून इंद्रियाचे अधिष्ठान असणाऱ्या हातात जे गमन होते, तेही पादेंद्रियाचेच कर्म आहे असे मानावे. म्हणून कर्म अनंत असले तरी इंद्रियांचे आनंत्य येत नाही. इतक्या (कार्यांत) राजस अहंकाराचे उपश्लेषकत्व (जोडणारे कार्य) असते — असे (ते) म्हणतात.