The Essence of the Tantra· 4.38 / 46

The Essence of the Tantra4.38

4.38

तथा हि संवित् पूर्वम् अन्तर् एव भावं कलयति ततो बहिर् अपि स्फुटतया कलयति तत्रैव रक्तिमयतां गृहीत्वा ततः तम् एव भावम् अन्तर् उपसञ्जिहीर्षया कलयति ततश् च तदुपसंहारविघ्नभूतां शङ्कां निर्मिणोति च ग्रसते च ग्रस्तशङ्कांशं भावभागम् आत्मनि उपसंहारेण कलयति तत उपसंहर्तृत्वं ममेदं रूपम् इत्य् अपि स्वभावम् एव कलयति तत उपसंहर्तृस्वभावकलने कस्यचिद् भावस्य वासनात्मना अवस्थितिं कस्यचित् तु संविन्मात्रावशेषतां कलयति ततः स्वरूपकलनानान्तरीयकत्वेनैव करणचक्रं कलयति ततः करणेश्वरम् अपि कलयति ततः कल्पितं मायीयं प्रमातृरूपम् अपि कलयति सङ्कोचत्यागोन्मुखविकासग्रहणरसिकम् अपि प्रमातारं कलयति अतो विकसितम् अपि रूपं कलयति इति एता द्वादश भगवत्यः संविदः प्रमातॄन् एकं वापि उद्दिश्य युगपत् क्रमेण द्विशः त्रिश इत्यादिस्थित्यापि उदयभागिन्यः चक्रवद् आवर्तमाना बहिर् अपि मासकलाराश्यादिक्रमेण अन्ततो वा घटपटादिक्रमेणापि भासमानाः चक्रेश्वरस्य स्वातन्त्र्यं पुष्णत्यः श्रीकालीशब्दवाच्याः

Transliteration (IAST)

tathā hi saṃvit pūrvam antar eva bhāvaṃ kalayati tato bahir api sphuṭatayā kalayati tatraiva raktimayatāṃ gṛhītvā tataḥ tam eva bhāvam antar upasañjihīrṣayā kalayati tataś ca tadupasaṃhāravighnabhūtāṃ śaṅkāṃ nirmiṇoti ca grasate ca grastaśaṅkāṃśaṃ bhāvabhāgam ātmani upasaṃhāreṇa kalayati tata upasaṃhartṛtvaṃ mamedaṃ rūpam ity api svabhāvam eva kalayati tata upasaṃhartṛsvabhāvakalane kasyacid bhāvasya vāsanātmanā avasthitiṃ kasyacit tu saṃvinmātrāvaśeṣatāṃ kalayati tataḥ svarūpakalanānāntarīyakatvenaiva karaṇacakraṃ kalayati tataḥ karaṇeśvaram api kalayati tataḥ kalpitaṃ māyīyaṃ pramātṛrūpam api kalayati saṅkocatyāgonmukhavikāsagrahaṇarasikam api pramātāraṃ kalayati ato vikasitam api rūpaṃ kalayati iti etā dvādaśa bhagavatyaḥ saṃvidaḥ pramātṝn ekaṃ vāpi uddiśya yugapat krameṇa dviśaḥ triśa ityādisthityāpi udayabhāginyaḥ cakravad āvartamānā bahir api māsakalārāśyādikrameṇa antato vā ghaṭapaṭādikrameṇāpi bhāsamānāḥ cakreśvarasya svātantryaṃ puṣṇatyaḥ śrīkālīśabdavācyāḥ

— संवित्, परम चैतन्य ; — कलित करते, चालवते, जाणते, धरते (कालीची बहुअर्थी कलना) ; — रक्तिमयता (रसपूर्ण आसक्तीची अवस्था) ; — त्याला उपसंहरण्याच्या इच्छेने ; — त्या उपसंहाराला विघ्नभूत होणारी शंका ; — उपसंहर्तृत्व (संहारकर्तेपणा) ; — वासनात्मक रूपाने अवस्थिती ; — केवळ संवित्-मात्र अवशेषतेची अवस्था ; — करणचक्र (इंद्रियचक्र) ; — करणेश्वर (इंद्रियांचा अधिपती) ; — मायीय (मायाकल्पित) प्रमातृरूप ; — संकोचाच्या त्यागाकडे उन्मुख होणाऱ्या विकासाच्या ग्रहणाचा रस घेणारा ; — बारा भगवती (देवी) ; — (सतत) उदयभागिनी (उदयात भाग घेणाऱ्या) ; — चक्राप्रमाणे फिरणाऱ्या ; — "श्रीकाली" या शब्दाने वाच्य

ते असे — संवित् प्रथम भावाला अंतरातच कलित करते; मग बाहेरही स्फुटतेने कलित करते; तेथेच रक्तिमयता (आसक्ती) ग्रहण करून, मग त्याच भावाला अंतरात उपसंहाराच्या इच्छेने कलित करते; आणि मग त्या उपसंहाराला विघ्नभूत होणारी शंका निर्माणही करते आणि ग्रासतेही; ग्रासलेल्या शंकांशासह त्या भावभागाला आत्म्यात उपसंहाराने कलित करते; मग "हे उपसंहर्तृत्व माझेच रूप आहे" असा स्वभावही कलित करते; मग उपसंहर्तृ-स्वभावाच्या कलनात कोणत्या भावाची वासनात्मक रूपाने अवस्थिती तर कोणत्याची केवळ संवित्-मात्र अवशेषता कलित करते; मग स्वरूपकलनाशी अविनाभावित्वानेच करणचक्र (इंद्रियचक्र) कलित करते; मग करणेश्वरही कलित करते; मग कल्पित मायीय प्रमातृरूपही कलित करते; संकोचाचा त्याग करण्याकडे उन्मुख होणाऱ्या विकासाच्या ग्रहणाचा रस घेणाऱ्या प्रमात्यालाही कलित करते; आणि म्हणून विकसित रूपही कलित करते — अशा या बारा भगवती, संविदाच्या असून, प्रमात्यांना — एकालाही — उद्देशून, युगपत् वा क्रमाने, द्वि-द्वि, त्रि-त्रि इत्यादी स्थितीनेही उदयभागिनी होऊन, चक्राप्रमाणे फिरत, बाहेरही मास, कला, राशी आदी क्रमाने वा अखेरीस घट, पट आदी क्रमानेही भासत, चक्रेश्वराच्या स्वातंत्र्याला पुष्ट करणाऱ्या — त्या "श्रीकाली" या शब्दाने वाच्य आहेत.