The Essence of the Tantra· 2.4 / 4

The Essence of the Tantra2.4

2.4

कश् चात्र उपायः तस्यापि व्यतिरिक्तस्य अनुपपत्तेः तस्मात् समस्तम् इदम् एकं चिन्मात्रतत्त्वं कालेन अकलितं देशेन अपरिच्छिन्नम् उपाधिभिर् अम्लानम् आकृतिभिर् अनियन्त्रितं शब्दैर् असन्दिष्टं प्रमाणैर् अप्रपञ्चितं कालादेः प्रमाणपर्यन्तस्य स्वेच्छयैव स्वरूपलाभनिमित्तं च स्वतन्त्रम् आनन्दघनं तत्त्वं तद् एव च अहम् तत्रैव अन्तर् मयि विश्वं प्रतिबिम्बितम् एवं दृढं विविञ्चानस्य शश्वद् एव पारमेश्वरः समावेशो निरुपायक एव तस्य च न मन्त्रपूजाध्यानचर्यादिनियन्त्रणा काचित्

Transliteration (IAST)

kaś cātra upāyaḥ tasyāpi vyatiriktasya anupapatteḥ tasmāt samastam idam ekaṃ cinmātratattvaṃ kālena akalitaṃ deśena aparicchinnam upādhibhir amlānam ākṛtibhir aniyantritaṃ śabdair asandiṣṭaṃ pramāṇair aprapañcitaṃ kālādeḥ pramāṇaparyantasya svecchayaiva svarūpalābhanimittaṃ ca svatantram ānandaghanaṃ tattvaṃ tad eva ca aham tatraiva antar mayi viśvaṃ pratibimbitam evaṃ dṛḍhaṃ viviñcānasya śaśvad eva pārameśvaraḥ samāveśo nirupāyaka eva tasya ca na mantrapūjādhyānacaryādiniyantraṇā kācit

— કયો ઉપાય (હોઈ શકે)? ; — વ્યતિરિક્ત (આત્માથી ભિન્ન ઉપાય)નો ; — અનુપપત્તિ (અસંગતતા) હોવાથી ; — સમસ્ત, સમગ્ર ; — ચિન્માત્ર-તત્ત્વ (કેવળ ચૈતન્ય-તત્ત્વ) ; — કાળથી અકલિત (અમાપ્ય, અસ્પૃષ્ટ) ; — દેશથી અપરિચ્છિન્ન (અસીમ) ; — ઉપાધિઓથી અમ્લાન (નિર્મળ) ; — આકૃતિઓથી અનિયંત્રિત ; — શબ્દોથી અસંદિષ્ટ (અનિર્દિષ્ટ) ; — પ્રમાણોથી અપ્રપંચિત (અપ્રતિપાદિત) ; — પોતાની ઇચ્છાથી જ ; — (સર્વના) સ્વરૂપ-લાભનું નિમિત્ત (કારણ) ; — સ્વતંત્ર, સ્વાધીન ; — આનંદ-ઘન (આનંદનો ઘન પિંડ) ; — હું (આત્મા) ; — મારામાં ; — વિશ્વ ; — પ્રતિબિંબિત (દર્પણમાં જેમ) ; — વિવેચન કરનારનો, વિવેક કરનારનો ; — સદાય, નિરંતર ; — પરમેશ્વર-સંબંધી સમાવેશ ; — ઉપાય-રહિત (કોઈ સાધનની અપેક્ષા વગરનો) ; — મંત્ર, પૂજા, ધ્યાન, ચર્યા આદિનું નિયંત્રણ (નિયમ-બંધન)

અને અહીં ઉપાય શો? કેમ કે તે પણ વ્યતિરિક્ત (ભિન્ન) હોવાનું ઘટતું નથી. તેથી — આ સમસ્ત (વિશ્વ) એક ચિન્માત્ર-તત્ત્વ (કેવળ ચૈતન્ય) છે, જે કાળથી અકલિત (અમાપ્ય), દેશથી અપરિચ્છિન્ન (અસીમ), ઉપાધિઓથી અમ્લાન (નિર્મળ), આકૃતિઓથી અનિયંત્રિત, શબ્દોથી અસંદિષ્ટ (અનિર્દિષ્ટ), પ્રમાણોથી અપ્રપંચિત (અપ્રતિપાદિત) છે; અને કાળથી માંડીને પ્રમાણ સુધીના સર્વનો, પોતાની ઇચ્છાથી જ સ્વરૂપ-લાભનું નિમિત્ત (કારણ) છે — એવું સ્વતંત્ર, આનંદ-ઘન તત્ત્વ; અને એ જ ‘હું’ છું. ત્યાં જ, મારામાં અંતરમાં, વિશ્વ પ્રતિબિંબિત છે — એમ દૃઢપણે વિવેચન કરનારને સદાય જ પરમેશ્વર-સંબંધી સમાવેશ ઉપાય-રહિત જ હોય છે; અને તેને મંત્ર, પૂજા, ધ્યાન, ચર્યા આદિનું કોઈ નિયંત્રણ (નિયમ-બંધન) હોતું નથી.