सर्वे हि हेयम् एव उपादेयभूमिरूपं विष्णुतः प्रभृति शिवान्तं परमशिवतया पश्यन्ति तच् च मिथ्यादर्शनम् अवश्यत्याज्यम् अनुत्तरयोगिभिर् इति तदर्थम् एव विद्याधिपतेः अनुभवस्तोत्रे महान् संरम्भः एवंविधे यागादौ योगान्ते च पञ्चके प्रत्येकं बहुप्रकारं निरूढिः यथा यथा भवति तथैव आचरेत् न तु भक्ष्याभक्ष्यशुद्ध्यशुद्ध्यादिविवेचनया वस्तुधर्मोज्झितया कल्पनामात्रसारया स्वात्मा खेदनीय इति उक्तं श्रीपूर्वादौ न हि शुद्धिः वस्तुनो रूपं नीलत्ववत् अन्यत्र तस्यैव अशुद्धिचोदनात् दानस्येव दीक्षितत्वे चोदनातः तस्य तत् तत्र अशुद्धम् इति चेत् चोदनान्तरे ऽपि तुल्यं चोदनान्तरम् असत् तद्बाधितत्वात् इति चेत् न शिवचोदनाया एव बाधकत्वं युक्तिसिद्धं सर्वज्ञानोत्तराद्यनन्तागमसिद्धं च इति वक्ष्यामः
Transliteration (IAST)
sarve hi heyam eva upādeyabhūmirūpaṃ viṣṇutaḥ prabhṛti śivāntaṃ paramaśivatayā paśyanti tac ca mithyādarśanam avaśyatyājyam anuttarayogibhir iti tadartham eva vidyādhipateḥ anubhavastotre mahān saṃrambhaḥ evaṃvidhe yāgādau yogānte ca pañcake pratyekaṃ bahuprakāraṃ nirūḍhiḥ yathā yathā bhavati tathaiva ācaret na tu bhakṣyābhakṣyaśuddhyaśuddhyādivivecanayā vastudharmojjhitayā kalpanāmātrasārayā svātmā khedanīya iti uktaṃ śrīpūrvādau na hi śuddhiḥ vastuno rūpaṃ nīlatvavat anyatra tasyaiva aśuddhicodanāt dānasyeva dīkṣitatve codanātaḥ tasya tat tatra aśuddham iti cet codanāntare 'pi tulyaṃ codanāntaram asat tadbādhitatvāt iti cet na śivacodanāyā eva bādhakatvaṃ yuktisiddhaṃ sarvajñānottarādyanantāgamasiddhaṃ ca iti vakṣyāmaḥ
બધાય (નીચલા માર્ગના લોકો) ખરેખર જે વાસ્તવમાં હેય (ત્યાજ્ય) છે તેને જ — વિષ્ણુથી માંડીને શિવ સુધીને — ઉપાદેય-ભૂમિ (પરમ ધ્યેય) રૂપે, પરમશિવ રૂપે જુએ છે; અને એ મિથ્યા-દર્શન અનુત્તર-યોગીઓ (પરમ માર્ગના યોગીઓ)એ અવશ્ય ત્યજવા યોગ્ય છે — એ માટે જ વિદ્યાધિપતિ(ઉત્પલદેવ)ના ‘અનુભવ-સ્તોત્ર’માં મહાન સંરંભ (પ્રયત્ન-આવેગ) છે. આવા યાગ આદિ અને યોગ-પર્યંતના પાંચ(યાગ-હોમ-જપ-વ્રત-યોગ)માં પ્રત્યેકમાં બહુ પ્રકારે જે-જે રીતે નિરૂઢિ (દૃઢ પ્રતીતિ) થાય, તે-તે રીતે જ આચરવું; પણ ભક્ષ્ય-અભક્ષ્ય, શુદ્ધિ-અશુદ્ધિ આદિના વિવેચન વડે — જે વસ્તુ-ધર્મથી રહિત અને કેવળ કલ્પના-માત્ર-સારવાળું છે — પોતાના આત્માને ખેદિત ન કરવો, એમ શ્રીપૂર્વ (માલિનીવિજય) આદિમાં કહ્યું છે. શુદ્ધિ એ વસ્તુનું રૂપ (વાસ્તવિક ધર્મ) નથી, જેમ નીલત્વ (નીલાપણું છે) તેમ. (કોઈ વસ્તુ) એક ઠેકાણે (શુદ્ધ ગણાય અને) અન્યત્ર એની જ અશુદ્ધિનું વિધાન હોવાથી — જેમ દાનનું, દીક્ષિત-અવસ્થામાં (નિષેધ-) વિધાન હોવાથી. ‘તે વસ્તુ ત્યાં (તે વિધાનને કારણે) અશુદ્ધ છે’ એમ કહો તો — બીજા વિધાનમાં પણ (શુદ્ધિ) સમાન રીતે (કહેવાય); ‘બીજું વિધાન અસત્ (નિર્બળ) છે, કેમ કે તે (પ્રથમથી) બાધિત છે’ એમ કહો તો — ના; શિવ-વિધાનનું જ બાધકપણું (પ્રબળતા) યુક્તિ-સિદ્ધ છે અને સર્વજ્ઞાનોત્તર આદિ અનંત આગમોથી સિદ્ધ છે, એમ અમે કહીશું.