सर्वे हि हेयम् एव उपादेयभूमिरूपं विष्णुतः प्रभृति शिवान्तं परमशिवतया पश्यन्ति तच् च मिथ्यादर्शनम् अवश्यत्याज्यम् अनुत्तरयोगिभिर् इति तदर्थम् एव विद्याधिपतेः अनुभवस्तोत्रे महान् संरम्भः एवंविधे यागादौ योगान्ते च पञ्चके प्रत्येकं बहुप्रकारं निरूढिः यथा यथा भवति तथैव आचरेत् न तु भक्ष्याभक्ष्यशुद्ध्यशुद्ध्यादिविवेचनया वस्तुधर्मोज्झितया कल्पनामात्रसारया स्वात्मा खेदनीय इति उक्तं श्रीपूर्वादौ न हि शुद्धिः वस्तुनो रूपं नीलत्ववत् अन्यत्र तस्यैव अशुद्धिचोदनात् दानस्येव दीक्षितत्वे चोदनातः तस्य तत् तत्र अशुद्धम् इति चेत् चोदनान्तरे ऽपि तुल्यं चोदनान्तरम् असत् तद्बाधितत्वात् इति चेत् न शिवचोदनाया एव बाधकत्वं युक्तिसिद्धं सर्वज्ञानोत्तराद्यनन्तागमसिद्धं च इति वक्ष्यामः
Transliteration (IAST)
sarve hi heyam eva upādeyabhūmirūpaṃ viṣṇutaḥ prabhṛti śivāntaṃ paramaśivatayā paśyanti tac ca mithyādarśanam avaśyatyājyam anuttarayogibhir iti tadartham eva vidyādhipateḥ anubhavastotre mahān saṃrambhaḥ evaṃvidhe yāgādau yogānte ca pañcake pratyekaṃ bahuprakāraṃ nirūḍhiḥ yathā yathā bhavati tathaiva ācaret na tu bhakṣyābhakṣyaśuddhyaśuddhyādivivecanayā vastudharmojjhitayā kalpanāmātrasārayā svātmā khedanīya iti uktaṃ śrīpūrvādau na hi śuddhiḥ vastuno rūpaṃ nīlatvavat anyatra tasyaiva aśuddhicodanāt dānasyeva dīkṣitatve codanātaḥ tasya tat tatra aśuddham iti cet codanāntare 'pi tulyaṃ codanāntaram asat tadbādhitatvāt iti cet na śivacodanāyā eva bādhakatvaṃ yuktisiddhaṃ sarvajñānottarādyanantāgamasiddhaṃ ca iti vakṣyāmaḥ
ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ (ਨੀਵੇਂ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ) ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੇਯ (ਤਿਆਗਣ-ਯੋਗ) ਹੈ — ਵਿਸ਼੍ਣੁ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਦੇ (ਪੱਧਰ) — ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਾਦੇਯ-ਭੂਮੀ (ਪਰਮ ਲਕਸ਼) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਮੰਨ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਿਥ੍ਯਾ-ਦਰਸ਼ਨ (ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਅਨੁੱਤਰ-ਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਵਿਦਿਆਧਿਪਤੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੰਰੰਭ (ਉਤਸ਼ਾਹ) ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਯਾਗ ਆਦਿ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਯੋਗ ਤੱਕ ਦੇ ਪੰਜਕ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ-ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੂੜ੍ਹੀ (ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਯ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਚਰਣ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਭਕਸ਼੍ਯ-ਅਭਕਸ਼੍ਯ (ਖਾਣ-ਯੋਗ ਤੇ ਅ-ਖਾਣ-ਯੋਗ), ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਆਦਿ ਦੇ ਉਸ ਵਿਵੇਚਨ ਨਾਲ — ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਅਸਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਕੇਵਲ ਕਲਪਨਾ ਹੈ — ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਖੇਦਿਤ (ਦੁਖੀ) ਨਾ ਕਰੇ; ਅਜਿਹਾ ਸ਼੍ਰੀ ਪੂਰਵ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵਸਤੂ ਦਾ ਰੂਪ (ਅਸਲ ਧਰਮ) ਨਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲਾਪਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਉਸੇ (ਵਸਤੂ) ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ (ਚੋਦਨਾ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ — 'ਆਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ (ਜਿਵੇਂ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਕਾਰਨ) ਉਹ ਵਸਤੂ ਉਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ' — ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਆਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਗੱਲ ਬਰਾਬਰ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ — 'ਉਹ ਦੂਜਾ ਆਦੇਸ਼ ਅਸਤ (ਅਮਾਨ੍ਯ) ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਾਧਿਤ (ਰੱਦ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ' — ਤਾਂ ਨਹੀਂ; ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੀ ਬਾਧਕਤਾ (ਰੱਦ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ) ਯੁਕਤੀ-ਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਵਗਿਆਨੋੱਤਰ ਆਦਿ ਅਨੰਤ ਆਗਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧ ਹੈ — ਅਜਿਹਾ ਅਸੀਂ (ਅੱਗੇ) ਕਹਾਂਗੇ।