तत्र केचित् आहुः ज्ञानाभावात् अज्ञानमूलः संसारः तदपगमे ज्ञानोदयात् शक्तिपात इति तेषां सम्यक् ज्ञानोदय एव विकृत इति वाच्यम् कर्मजन्यत्वे कर्मफलवत् भोगत्वप्रसङ्गे भोगिनि च शक्तिपाताभ्युपगतौ अतिप्रसङ्गः ईश्वरेच्छानिमित्तत्वे तु ज्ञानोदयस्य अन्योन्याश्रयता वैयर्थ्यं च ईश्वरे रागादिप्रसङ्गः विरुद्धयोः कर्मणोः समबलयोः अन्योन्यप्रतिबन्धे कर्मसाम्यं ततः शक्तिपात इति चेत् न क्रमिकत्वे विरोधायोगात् विरोधे ऽपि अन्यस्य अविरुद्धस्य कर्मणो भोगदानप्रसङ्गात् अविरुद्धकर्माप्रवृत्तौ तदैव देहपातप्रसङ्गात् जात्यायुष्प्रदं कर्म न प्रतिबध्यते भोगप्रदम् एव तु प्रतिबध्यते इति चेत् कुतः तत्कर्मसद्भावे यदि शक्तिः पतेत् तर्हि सा भोगप्रदात् किं बिभियात्
Transliteration (IAST)
tatra kecit āhuḥ jñānābhāvāt ajñānamūlaḥ saṃsāraḥ tadapagame jñānodayāt śaktipāta iti teṣāṃ samyak jñānodaya eva vikṛta iti vācyam karmajanyatve karmaphalavat bhogatvaprasaṅge bhogini ca śaktipātābhyupagatau atiprasaṅgaḥ īśvarecchānimittatve tu jñānodayasya anyonyāśrayatā vaiyarthyaṃ ca īśvare rāgādiprasaṅgaḥ viruddhayoḥ karmaṇoḥ samabalayoḥ anyonyapratibandhe karmasāmyaṃ tataḥ śaktipāta iti cet na kramikatve virodhāyogāt virodhe 'pi anyasya aviruddhasya karmaṇo bhogadānaprasaṅgāt aviruddhakarmāpravṛttau tadaiva dehapātaprasaṅgāt jātyāyuṣpradaṃ karma na pratibadhyate bhogapradam eva tu pratibadhyate iti cet kutaḥ tatkarmasadbhāve yadi śaktiḥ patet tarhi sā bhogapradāt kiṃ bibhiyāt
இங்கே சிலர் இவ்வாறு கூறுகின்றனர்: அறிவின்மையினால் ஏற்படும், அஞ்ஞானத்தை மூலமாகக் கொண்ட சம்சாரம்; அந்த அஞ்ஞானம் நீங்கியபோது, ஞானம் உதயமாவதிலிருந்தே சக்திபாதம் நிகழ்கிறது என்று. அவர்களுக்குச் சரியாக இவ்வாறு பதில் சொல்லப்பட வேண்டும்: இங்கே ஞானத்தின் உதயமே விசாரிக்கப்படும் பொருளாக உள்ளது. அது கர்மத்தினால் உண்டாவதாயின், கர்மபலனைப் போலவே அது வெறும் போகமாகிவிடும் என்னும் தவறான விளைவு ஏற்படும்; மேலும், ஏற்கனவே போகத்தை அனுபவிப்போனுக்கும் சக்திபாதம் ஒப்புக்கொள்ளப்பட்டால் அதிப்ரசங்கம் (அளவுமீறல்) ஏற்படும். ஆனால் அதன் காரணம் ஈஶ்வரனின் இச்சையே என்றால், ஞானத்தின் உதயத்திற்கு அன்யோன்யாஶ்ரயம் (பரஸ்பர சார்பு) என்னும் குற்றமும் வியர்த்தமும் (பயனின்மையும்) ஏற்படும்; மேலும் ஈஶ்வரனிடம் ராகம் முதலியவற்றை ஏற்றும் தவறான விளைவும் ஏற்படும். ஒருவேளை: சமபலமுடைய இரு எதிரெதிரான கர்மங்கள் ஒன்றையொன்று தடைசெய்யும்போது கர்மசாம்யம் (கர்மங்களின் சமநிலை) ஏற்படுகிறது, அதிலிருந்தே சக்திபாதம் என்று கூறப்பட்டால், அது சரியன்று. ஏனெனில் கர்மங்கள் வரிசையாக நிகழ்வதாயின் எதிர்ப்பே சாத்தியமில்லை; எதிர்ப்பை ஒப்புக்கொண்டாலும், எதிராக இல்லாத வேறொரு கர்மத்தினால் போகம் அளிக்கப்படும் என்னும் விளைவு ஏற்படும்; எதிராக இல்லாத கர்மம் செயல்படாவிட்டால், அந்த நொடியிலேயே தேகபாதம் (உடல் வீழ்ச்சி, மரணம்) ஏற்படும் என்னும் விளைவும் வரும். ஒருவேளை: ஜாதியையும் ஆயுளையும் அளிக்கும் கர்மம் தடைசெய்யப்படுவதில்லை, போகத்தை அளிக்கும் கர்மமே தடைசெய்யப்படுகிறது என்று கூறப்பட்டால் — எவ்வாறு? ஏனெனில் அந்தக் கர்மம் இன்னும் இருக்கும்போதே சக்தி இறங்குமாயின், அது போகத்தை அளிக்கும் கர்மத்திற்கு ஏன் அஞ்ச வேண்டும்?