तत्र केचित् आहुः ज्ञानाभावात् अज्ञानमूलः संसारः तदपगमे ज्ञानोदयात् शक्तिपात इति तेषां सम्यक् ज्ञानोदय एव विकृत इति वाच्यम् कर्मजन्यत्वे कर्मफलवत् भोगत्वप्रसङ्गे भोगिनि च शक्तिपाताभ्युपगतौ अतिप्रसङ्गः ईश्वरेच्छानिमित्तत्वे तु ज्ञानोदयस्य अन्योन्याश्रयता वैयर्थ्यं च ईश्वरे रागादिप्रसङ्गः विरुद्धयोः कर्मणोः समबलयोः अन्योन्यप्रतिबन्धे कर्मसाम्यं ततः शक्तिपात इति चेत् न क्रमिकत्वे विरोधायोगात् विरोधे ऽपि अन्यस्य अविरुद्धस्य कर्मणो भोगदानप्रसङ्गात् अविरुद्धकर्माप्रवृत्तौ तदैव देहपातप्रसङ्गात् जात्यायुष्प्रदं कर्म न प्रतिबध्यते भोगप्रदम् एव तु प्रतिबध्यते इति चेत् कुतः तत्कर्मसद्भावे यदि शक्तिः पतेत् तर्हि सा भोगप्रदात् किं बिभियात्
Transliteration (IAST)
tatra kecit āhuḥ jñānābhāvāt ajñānamūlaḥ saṃsāraḥ tadapagame jñānodayāt śaktipāta iti teṣāṃ samyak jñānodaya eva vikṛta iti vācyam karmajanyatve karmaphalavat bhogatvaprasaṅge bhogini ca śaktipātābhyupagatau atiprasaṅgaḥ īśvarecchānimittatve tu jñānodayasya anyonyāśrayatā vaiyarthyaṃ ca īśvare rāgādiprasaṅgaḥ viruddhayoḥ karmaṇoḥ samabalayoḥ anyonyapratibandhe karmasāmyaṃ tataḥ śaktipāta iti cet na kramikatve virodhāyogāt virodhe 'pi anyasya aviruddhasya karmaṇo bhogadānaprasaṅgāt aviruddhakarmāpravṛttau tadaiva dehapātaprasaṅgāt jātyāyuṣpradaṃ karma na pratibadhyate bhogapradam eva tu pratibadhyate iti cet kutaḥ tatkarmasadbhāve yadi śaktiḥ patet tarhi sā bhogapradāt kiṃ bibhiyāt
ഇവിടെ ചിലർ പറയുന്നു: ജ്ഞാനാഭാവത്താൽ സംസാരം അജ്ഞാനമൂലമാണ്; അതു നീങ്ങുമ്പോൾ ജ്ഞാനോദയത്താൽ ശക്തിപാതം — എന്ന്. അവരോട്, ജ്ഞാനോദയം എന്നതുതന്നെ വികൃതമെന്നു പറയണം. അത് കർമജന്യമാണെങ്കിൽ കർമഫലംപോലെ ഭോഗത്വം വരുമെന്നു വന്നാൽ, ഭോഗിയിലും ശക്തിപാതം അംഗീകരിച്ചാൽ അതിപ്രസംഗം വരും. ഈശ്വരേച്ഛാനിമിത്തമാണ് ജ്ഞാനോദയമെങ്കിൽ അന്യോന്യാശ്രയത്വവും വൈയർഥ്യവും, ഈശ്വരനിൽ രാഗാദിപ്രസംഗവും വരും. വിരുദ്ധവും സമബലവുമായ രണ്ടു കർമങ്ങൾ അന്യോന്യം പ്രതിബന്ധിക്കുമ്പോൾ കർമസാമ്യം, അതിൽനിന്നു ശക്തിപാതം — എന്നു പറഞ്ഞാൽ, അല്ല: ക്രമികമാണെങ്കിൽ വിരോധം സംഭവിക്കില്ല; വിരോധമുണ്ടെങ്കിലും വിരുദ്ധമല്ലാത്ത മറ്റു കർമത്തിന് ഭോഗദാനപ്രസംഗം വരും; അവിരുദ്ധകർമം പ്രവർത്തിക്കാതിരുന്നാൽ അപ്പോൾത്തന്നെ ദേഹപാതപ്രസംഗം വരും. ജാത്യായുസ്സു നൽകുന്ന കർമം പ്രതിബദ്ധമാകുന്നില്ല, ഭോഗപ്രദമായതുമാത്രമേ പ്രതിബദ്ധമാകൂ എന്നു പറഞ്ഞാൽ — എങ്ങനെ? ആ കർമം നിലനിൽക്കെ ശക്തി പതിക്കുമെങ്കിൽ, അത് ഭോഗപ്രദമായതിനെ എന്തിനു ഭയക്കണം?