संविद् एव हि प्रमेयेभ्यो विभक्तं रूपं गृह्णाति अत एव च अवच्छेदयोगात् वेद्यतां यान्ती नभः ततः स्वातन्त्र्यात् मेये स्वीकारौत्सुक्येन निपतन्ती क्रियाशक्तिप्रधाना प्राणनारूपा जीवस्वभावा पञ्चभी रूपैः देहं यतः पूरयति ततो ऽसौ चेतन इव भाति
Transliteration (IAST)
saṃvid eva hi prameyebhyo vibhaktaṃ rūpaṃ gṛhṇāti ata eva ca avacchedayogāt vedyatāṃ yāntī nabhaḥ tataḥ svātantryāt meye svīkārautsukyena nipatantī kriyāśaktipradhānā prāṇanārūpā jīvasvabhāvā pañcabhī rūpaiḥ dehaṃ yataḥ pūrayati tato 'sau cetana iva bhāti
ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਵਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਮੇਯਾਂ (ਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ) ਤੋਂ ਭਿੰਨ ਰੂਪ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਅਵਛੇਦ (ਸੀਮਾ) ਦੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਵੇਦ੍ਯਤਾ (ਗਿਆਤਵ੍ਯ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਨਭ (ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼/ਸ਼ੂਨ੍ਯ) ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਤੰਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਮੇਯ (ਵਿਸ਼ੇ) ਨੂੰ ਸ੍ਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਿਪਤਿਤ (ਉਤਰਦੀ) ਹੁੰਦੀ, ਕ੍ਰਿਯਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪ੍ਰਾਣਨ (ਪ੍ਰਾਣ-ਦੇਣ) ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜੀਵ-ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹ ਨੂੰ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੂਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਕਾਰਨ ਇਹ (ਪ੍ਰਾਣ) ਚੇਤਨ ਜਿਹਾ ਭਾਸਦਾ ਹੈ।