The Essence of the Tantra· 4.9 / 46

The Essence of the Tantra4.9

4.9

ननु इत्थं परं तत्त्वं विकल्प्यरूपं स्यात् मैवम् विकल्पस्य द्वैताधिवासभङ्गमात्रे चरितार्थत्वात् परं तत्त्वं तु सर्वत्र सर्वरूपतया स्वप्रकाशम् एव इति न तत्र विकल्पः कस्यैचित् उपक्रियायै खण्डनायै वा

Transliteration (IAST)

nanu itthaṃ paraṃ tattvaṃ vikalpyarūpaṃ syāt maivam vikalpasya dvaitādhivāsabhaṅgamātre caritārthatvāt paraṃ tattvaṃ tu sarvatra sarvarūpatayā svaprakāśam eva iti na tatra vikalpaḥ kasyaicit upakriyāyai khaṇḍanāyai vā

— ਪਰ (ਆਪੱਤੀ-ਸੂਚਕ) ; — ਵਿਕਲਪ੍ਯ-ਰੂਪ (ਕਲਪਨਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ) ; — ਦ੍ਵੈਤ ਦੇ ਅਧਿਵਾਸ (ਬਚੀ ਸੰਸਕਾਰ-ਛਾਪ) ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਮਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ; — ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਚਰਿਤਾਰਥ (ਪੂਰਾ) ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ; — ਸਰਵ-ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ; — ਸ੍ਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ; — ਉਪਕਾਰ/ਵਾਧੇ ਲਈ ; — ਖੰਡਨ/ਨਕਾਰਨ ਲਈ

'ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਰਮ ਤੱਤ੍ਵ ਵਿਕਲਪ੍ਯ (ਕਲਪਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ) ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ?' — ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਕਲਪ ਕੇਵਲ ਦ੍ਵੈਤ ਦੇ ਅਧਿਵਾਸ (ਬਚੀ ਸੰਸਕਾਰ-ਛਾਪ) ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਰਿਤਾਰਥ (ਸਫਲ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪਰਮ ਤੱਤ੍ਵ ਤਾਂ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਰਵ-ਰੂਪ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸ੍ਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਨਾ ਕਿਸੇ ਉਪਕਾਰ (ਵਾਧੇ) ਲਈ ਹੈ ਨਾ ਖੰਡਨ (ਨਕਾਰਨ) ਲਈ।