ब्रह्महननतन्निषेधवत् संस्कारभेदः संस्कारातिशयः तदभावे क्वचित् अनधिकृतत्वम् इति समानम् आश्रमभेदवत् फलोत्कर्षाच् च उत्कर्षः तत्रैव उपनिषद्भागवत् भिन्नकर्तृकत्वे ऽपि सर्वसर्वज्ञकृतत्वम् अत्र सम्भाव्यते तदुक्ततदतिरिक्तयुक्तार्थयोगात् नित्यत्वे ऽपि आगमानां प्रसिद्धिः तावत् अवश्योपगम्या अन्वयव्यतिरेकाध्यक्षादीनां तत्प्रामाण्यस्य तन्मूलत्वात् सत्यं रजतं पश्यामि इति हि सौवर्णिकादिपरप्रसिद्ध्यैव प्रसिद्धिर् एव आगमः सा काचित् दृष्टफला बुभुक्षितो भुङ्क्ते इति बालस्य प्रसिद्धित एव तत्र तत्र प्रवृत्तिः नान्वयव्यतिरेकाभ्यां तदा तयोः अभावात् यौवनावस्थायां तद्भावो ऽपि अकिञ्चित्करः प्रसिद्धिं तु मूलीकृत्य सो ऽस्तु कस्मैचित् कार्याय काचित् अदृष्टवैदेह्यप्रकृतिलयपुरुषकैवल्यफलदा काचित् शिवसमानत्वफलदा काचित् ऐक्यपर्यवसायिनी सा च प्रत्येकम् अनेकविधा इत्य् एवं बहुतरप्रसिद्धिपूर्णे जगति यो यादृशो भविष्यन् स तादृशीम् एव प्रसिद्धिं बलाद् एव हृदयपर्यवसायिनीम् अभिमन्यते
Transliteration (IAST)
brahmahananatanniṣedhavat saṃskārabhedaḥ saṃskārātiśayaḥ tadabhāve kvacit anadhikṛtatvam iti samānam āśramabhedavat phalotkarṣāc ca utkarṣaḥ tatraiva upaniṣadbhāgavat bhinnakartṛkatve 'pi sarvasarvajñakṛtatvam atra sambhāvyate taduktatadatiriktayuktārthayogāt nityatve 'pi āgamānāṃ prasiddhiḥ tāvat avaśyopagamyā anvayavyatirekādhyakṣādīnāṃ tatprāmāṇyasya tanmūlatvāt satyaṃ rajataṃ paśyāmi iti hi sauvarṇikādiparaprasiddhyaiva prasiddhir eva āgamaḥ sā kācit dṛṣṭaphalā bubhukṣito bhuṅkte iti bālasya prasiddhita eva tatra tatra pravṛttiḥ nānvayavyatirekābhyāṃ tadā tayoḥ abhāvāt yauvanāvasthāyāṃ tadbhāvo 'pi akiñcitkaraḥ prasiddhiṃ tu mūlīkṛtya so 'stu kasmaicit kāryāya kācit adṛṣṭavaidehyaprakṛtilayapuruṣakaivalyaphaladā kācit śivasamānatvaphaladā kācit aikyaparyavasāyinī sā ca pratyekam anekavidhā ity evaṃ bahutaraprasiddhipūrṇe jagati yo yādṛśo bhaviṣyan sa tādṛśīm eva prasiddhiṃ balād eva hṛdayaparyavasāyinīm abhimanyate
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹನನ ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಷೇಧದಂತೆ — (ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಗಮಗಳಲ್ಲಿ) ಸಂಸ್ಕಾರದ ಭೇದ, ಸಂಸ್ಕಾರದ ಅತಿಶಯ, ಮತ್ತು ಆ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಅನಧಿಕಾರ — ಇದು ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಆಶ್ರಮಭೇದದಂತೆ, ಫಲದ ಉತ್ಕರ್ಷದಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷವೂ ಉಂಟು; ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಉಪನಿಷದ್ಭಾಗದಂತೆ (ಕರ್ಮಕಾಂಡಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದುದು). ಬೇರೆಬೇರೆ ಕರ್ತೃಗಳಿದ್ದರೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬನೇ ಸರ್ವಜ್ಞನ ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ — ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಮೀರಿದ ಯುಕ್ತ ಅರ್ಥದ ಯೋಗದಿಂದ. ಆಗಮಗಳು ನಿತ್ಯವೆಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೂ, ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತೀತಿ)ಯನ್ನಂತೂ ಅವಶ್ಯ ಒಪ್ಪಲೇಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅನ್ವಯ-ವ್ಯತಿರೇಕ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವು ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಮೂಲವನ್ನುಳ್ಳದ್ದು. "ನಾನು ನಿಜವಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂಬುದು ಅಕ್ಕಸಾಲಿಗ ಮೊದಲಾದವರ ಪರಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ (ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ). ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯೇ ಆಗಮ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ದೃಷ್ಟಫಲವುಳ್ಳದ್ದು — "ಹಸಿದವನು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ" ಎಂಬಂತೆ. ಮಗುವಿನ ಆಯಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಅನ್ವಯ-ವ್ಯತಿರೇಕಗಳಿಂದಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಅವೆರಡೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಯೌವನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಅದು ನಿಷ್ಫಲವೇ. ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಮೂಲವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇರಲಿ. ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಅದೃಷ್ಟ (ಅಗೋಚರ) ಫಲವಾದ ವಿದೇಹತ್ವ, ಪ್ರಕೃತಿಲಯ, ಪುರುಷನ ಕೈವಲ್ಯ — ಇವುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಶಿವಸಮಾನತ್ವದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ; ಕೆಲವು ಐಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಯವಸಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅನೇಕ ವಿಧವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಬಹುತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಯಾವನು ಎಂಥವನಾಗಲಿರುವನೋ ಅವನು ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿಯೇ ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಅಂಥದ್ದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ.