The Essence of the Tantra· 8.58 / 93

The Essence of the Tantra8.58

8.58

इदानीं विशेषणभागो यः किञ्चिद् इत्य् उक्तो ज्ञेयः कार्यश् च तं यावत् सा कला स्वात्मनः पृथक् कुरुते तावत् एष एव सुखदुःखमोहात्मकभोग्यविशेषानुस्यूतस्य सामान्यमात्रस्य तद्गुणसाम्यापरनाम्नः प्रकृतितत्त्वस्य सर्गः इति भोक्तृभोग्ययुगलस्य समम् एव कलातत्त्वायत्ता सृष्टिः

Transliteration (IAST)

idānīṃ viśeṣaṇabhāgo yaḥ kiñcid ity ukto jñeyaḥ kāryaś ca taṃ yāvat sā kalā svātmanaḥ pṛthak kurute tāvat eṣa eva sukhaduḥkhamohātmakabhogyaviśeṣānusyūtasya sāmānyamātrasya tadguṇasāmyāparanāmnaḥ prakṛtitattvasya sargaḥ iti bhoktṛbhogyayugalasya samam eva kalātattvāyattā sṛṣṭiḥ

— विशेषणभाग ; — ज्ञेय आणि कार्य असा ; — स्वतःपासून पृथक् करते ; — सुख, दुःख व मोह यांच्या स्वरूपाच्या भोग्यविशेषांनी अनुस्यूत (ओवलेल्या) ; — ज्याचे दुसरे नाव 'त्या गुणांचे साम्य' आहे अशा ; — प्रकृतितत्त्वाचा सर्ग (उत्सर्ग) ; — भोक्ता व भोग्य या युगुलाची ; — कलातत्त्वावर अवलंबून असणारी सृष्टी

आता जो 'किंचित्' म्हणून सांगितला तो विशेषणभाग ज्ञेय आणि कार्य असा जाणावा. तो जितका कला स्वतःपासून पृथक् करते, तितका हाच — सुख, दुःख व मोह यांच्या स्वरूपाच्या भोग्यविशेषांनी अनुस्यूत (ओवलेल्या) अशा सामान्यमात्राचा, ज्याचे दुसरे नाव 'त्या गुणांचे साम्य' आहे, अशा प्रकृतितत्त्वाचा सर्ग होय. अशा प्रकारे भोक्ता व भोग्य या युगुलाची सृष्टी समानपणेच कलातत्त्वावर अवलंबून आहे.