तिरोभाव इति तिरोभावो हि कर्माद्यपेक्षगाढदुःखमोहभागित्वफलः यथाहि प्रकाशस्वातन्त्र्यात् प्रबुद्धो ऽपि मूढवत् चेष्टते हृदयेन च मूढचेष्टां निन्दति तथा मूढो ऽपि प्रबुद्धचेष्टां मन्त्राराधनादिकां कुर्यात् निन्देच् च यथा च अस्य मूढचेष्टा क्रियमाणापि प्रबुद्धस्य ध्वंसम् एति तथा अस्य प्रबुद्धचेष्टा सा तु निन्द्यमाना निषिद्धाचरणरूपत्वात् स्वयं च तयैव विशङ्कमानत्वात् एनं दुःखमोहपङ्के निमज्जयति न तु उत्पन्नशक्तिपातस्य तिरोभावो ऽस्ति अत्रापि च कर्माद्यपेक्षा पूर्ववत् निषेध्या तत्रापि च इच्छावैचित्र्यात् एतद् देहमात्रोपभोग्यदुःखफलत्वं वा दीक्षासमयचर्यागुरुदेवाग्न्यादौ सेवानिन्दनोभयप्रसक्तानाम् इव प्राक् शिवशासनस्थानां तत्त्यागिनाम् इव
Transliteration (IAST)
tirobhāva iti tirobhāvo hi karmādyapekṣagāḍhaduḥkhamohabhāgitvaphalaḥ yathāhi prakāśasvātantryāt prabuddho 'pi mūḍhavat ceṣṭate hṛdayena ca mūḍhaceṣṭāṃ nindati tathā mūḍho 'pi prabuddhaceṣṭāṃ mantrārādhanādikāṃ kuryāt nindec ca yathā ca asya mūḍhaceṣṭā kriyamāṇāpi prabuddhasya dhvaṃsam eti tathā asya prabuddhaceṣṭā sā tu nindyamānā niṣiddhācaraṇarūpatvāt svayaṃ ca tayaiva viśaṅkamānatvāt enaṃ duḥkhamohapaṅke nimajjayati na tu utpannaśaktipātasya tirobhāvo 'sti atrāpi ca karmādyapekṣā pūrvavat niṣedhyā tatrāpi ca icchāvaicitryāt etad dehamātropabhogyaduḥkhaphalatvaṃ vā dīkṣāsamayacaryāgurudevāgnyādau sevānindanobhayaprasaktānām iva prāk śivaśāsanasthānāṃ tattyāginām iva
तिरोभाव असे — तिरोभावाचे फल कर्मादींच्या अपेक्षेने गाढ दुःख व मोह यांचा भाग असणे हे असते. ज्याप्रमाणे प्रकाशाच्या स्वातन्त्र्यामुळे प्रबुद्धही मूढाप्रमाणे वागतो आणि अंतःकरणाने मूढ चेष्टेची निंदा करतो, त्याचप्रमाणे मूढही प्रबुद्ध चेष्टा — मन्त्राराधन आदी — करील आणि तिची निंदाही करील. आणि ज्याप्रमाणे प्रबुद्धाची मूढ चेष्टा केली गेली तरीही ध्वंस पावते, त्याचप्रमाणे या (मूढा)ची प्रबुद्ध चेष्टा — परंतु ती निंदित असल्याने, निषिद्ध आचरणाच्या रूपाची असल्यामुळे आणि स्वतःच तिच्याविषयी शंकित असल्यामुळे — त्याला दुःख व मोह यांच्या चिखलात बुडवते. परंतु ज्याला शक्तिपात झालेला आहे, त्याला तिरोभाव नसतो. येथेही कर्मादींची अपेक्षा पूर्वीप्रमाणे निषेधावी; आणि तेथेही इच्छेच्या वैचित्र्यामुळे या (तिरोभावा)चे फल या एका देहापुरतेच भोग्य असे दुःख असते — जसे पूर्वी शिवशासनात स्थित असून त्याचा त्याग करणाऱ्यांचे, जे दीक्षा, समय, चर्या, गुरु, देवता, अग्नी आदींबाबत सेवा व निंदा या दोहोंत प्रसक्त असतात.