The Essence of the Tantra· 4.2 / 46

The Essence of the Tantra4.2

4.2

तथा हि विकल्पबलात् एव जन्तवो बद्धम् आत्मानम् अभिमन्यन्ते स अभिमानः संसारप्रतिबन्धहेतुः अतः प्रतिद्वन्द्विरूपो विकल्प उदितः संसारहेतुं विकल्पं दलयति इति अभ्युदयहेतुः

Transliteration (IAST)

tathā hi vikalpabalāt eva jantavo baddham ātmānam abhimanyante sa abhimānaḥ saṃsārapratibandhahetuḥ ataḥ pratidvandvirūpo vikalpa uditaḥ saṃsārahetuṃ vikalpaṃ dalayati iti abhyudayahetuḥ

— വികൽപബലത്താൽ ; — ജന്തുക്കൾ, ജീവികൾ ; — ബദ്ധനായ ആത്മാവിനെ ; — അഭിമാനിക്കുന്നു (തന്നോട് ചേർത്ത് കൽപിക്കുന്നു) ; — അഭിമാനം (മിഥ്യാത്മാഭിമാനം) ; — സംസാരപ്രതിബന്ധത്തിന്റെ ഹേതു ; — പ്രതിദ്വന്ദ്വിരൂപമായ (എതിർക്കുന്ന രൂപമുള്ള) ; — തകർക്കുന്നു, പിളർക്കുന്നു ; — അഭ്യുദയത്തിന്റെ ഹേതു (ആധ്യാത്മികോന്നതിയുടെ കാരണം)

ഇപ്രകാരം: വികൽപബലത്താൽത്തന്നെ ജന്തുക്കൾ ആത്മാവിനെ ബദ്ധനായി അഭിമാനിക്കുന്നു. ആ അഭിമാനമാണ് സംസാരപ്രതിബന്ധത്തിന്റെ ഹേതു. അതിനാൽ അതിന്റെ പ്രതിദ്വന്ദ്വിയായ വികൽപം ഉദിക്കുമ്പോൾ — സംസാരഹേതുവായ വികൽപത്തെ അത് തകർക്കുന്നു എന്നതിനാൽ — അത് അഭ്യുദയത്തിന്റെ ഹേതുവാകുന്നു.