तत्र इह स्वभाव एव परमोपादेयः स च सर्वभावानां प्रकाशरूप एव अप्रकाशस्य स्वभावतानुपपत्तेः स च नानेकः प्रकाशस्य तदितरस्वभावानुप्रवेशायोगे स्वभावभेदाभावात् देशकालाव् अपि च अस्य न भेदकौ तयोर् अपि तत्प्रकाशस्वभावत्वात् इति एक एव प्रकाशः स एव च संवित् अर्थप्रकाशरूपा हि संवित् इति सर्वेषाम् अत्र अविवाद एव । स च प्रकाशो न परतन्त्रः प्रकाश्यतैव हि पारतन्त्र्यम् प्रकाश्यता च प्रकाशान्तरापेक्षितैव न च प्रकाशान्तरं किञ्चित् अस्ति इति स्वतन्त्र एकः प्रकाशः स्वातन्त्र्याद् एव च देशकालाकारावच्छेदविरहात् व्यापको नित्यः सर्वाकारनिराकारस्वभावः तस्य च स्वातन्त्र्यम् आनन्दशक्तिः तच्चमत्कार इच्छाशक्तिः प्रकाशरूपता चिच्छक्तिः आमर्शात्मकता ज्ञानशक्तिः सर्वाकारयोगित्वं क्रियाशक्तिः इत्य् एवं मुख्याभिः शक्तिभिः युक्तो ऽपि वस्तुत इच्छाज्ञानक्रियाशक्तियुक्तः अनवच्छिन्नः प्रकाशो निजानन्दविश्रान्तः शिवरूपः स एव स्वातन्त्र्यात् आत्मानं सङ्कुचितम् अवभासयन् अणुर् इति उच्यते । पुनर् अपि च स्वात्मानं स्वतन्त्रतया प्रकाशयति येन अनवच्छिन्नप्रकाशशिवरूपतयैव प्रकाशते । तत्रापि स्वातन्त्र्यवशात् अनुपायम् एव स्वात्मानं प्रकाशयति सोपायं वा सोपायत्वे ऽपि इच्छा वा ज्ञानं वा क्रिया वा अभ्युपाय इति त्रैविध्यं शाम्भवशाक्ताणवभेदेन समावेशस्य तत्र चतुर्विधम् अपि एतद् रूपं क्रमेण अत्र उपदिश्यते । आत्मा प्रकाशवपुर् एष शिवः स्वतन्त्रः स्वातन्त्र्यनर्मरभसेन निजं स्वरूपम् । सञ्छाद्य यत् पुनर् अपि प्रथयेत पूर्णं तच् च क्रमाक्रमवशाद् अथवा त्रिभेदात्
Transliteration (IAST)
tatra iha svabhāva eva paramopādeyaḥ sa ca sarvabhāvānāṃ prakāśarūpa eva aprakāśasya svabhāvatānupapatteḥ sa ca nānekaḥ prakāśasya taditarasvabhāvānupraveśāyoge svabhāvabhedābhāvāt deśakālāv api ca asya na bhedakau tayor api tatprakāśasvabhāvatvāt iti eka eva prakāśaḥ sa eva ca saṃvit arthaprakāśarūpā hi saṃvit iti sarveṣām atra avivāda eva | sa ca prakāśo na paratantraḥ prakāśyataiva hi pāratantryam prakāśyatā ca prakāśāntarāpekṣitaiva na ca prakāśāntaraṃ kiñcit asti iti svatantra ekaḥ prakāśaḥ svātantryād eva ca deśakālākārāvacchedavirahāt vyāpako nityaḥ sarvākāranirākārasvabhāvaḥ tasya ca svātantryam ānandaśaktiḥ taccamatkāra icchāśaktiḥ prakāśarūpatā cicchaktiḥ āmarśātmakatā jñānaśaktiḥ sarvākārayogitvaṃ kriyāśaktiḥ ity evaṃ mukhyābhiḥ śaktibhiḥ yukto 'pi vastuta icchājñānakriyāśaktiyuktaḥ anavacchinnaḥ prakāśo nijānandaviśrāntaḥ śivarūpaḥ sa eva svātantryāt ātmānaṃ saṅkucitam avabhāsayan aṇur iti ucyate | punar api ca svātmānaṃ svatantratayā prakāśayati yena anavacchinnaprakāśaśivarūpatayaiva prakāśate | tatrāpi svātantryavaśāt anupāyam eva svātmānaṃ prakāśayati sopāyaṃ vā sopāyatve 'pi icchā vā jñānaṃ vā kriyā vā abhyupāya iti traividhyaṃ śāmbhavaśāktāṇavabhedena samāveśasya tatra caturvidham api etad rūpaṃ krameṇa atra upadiśyate | ātmā prakāśavapur eṣa śivaḥ svatantraḥ svātantryanarmarabhasena nijaṃ svarūpam | sañchādya yat punar api prathayeta pūrṇaṃ tac ca kramākramavaśād athavā tribhedāt
આ (વિષય)માં સ્વભાવ જ પરમ ઉપાદેય (ગ્રહણીય) છે; અને તે સર્વ ભાવોના પ્રકાશરૂપ જ છે, કેમ કે અપ્રકાશને સ્વભાવપણું ઘટતું નથી. તે અનેક પણ નથી, કેમ કે પ્રકાશમાં તેનાથી ઇતર સ્વભાવનો અનુપ્રવેશ ન હોવાથી સ્વભાવ-ભેદનો અભાવ છે. દેશ અને કાળ પણ એના ભેદક નથી, કેમ કે તે બંને પણ તે પ્રકાશ-સ્વભાવનાં જ છે — એમ એક જ પ્રકાશ છે, અને એ જ સંવિત્ છે; કેમ કે સંવિત્ અર્થ(વિષય)ના પ્રકાશરૂપ છે — એ વિષે અહીં બધાંને કોઈ વિવાદ નથી. અને તે પ્રકાશ પરતંત્ર નથી, કેમ કે પ્રકાશ્યતા (પ્રકાશિત થવાપણું) જ પરતંત્રતા છે, અને પ્રકાશ્યતા તો અન્ય પ્રકાશની અપેક્ષાવાળી છે; પણ બીજો કોઈ પ્રકાશ છે જ નહિ — એમ સ્વતંત્ર એક પ્રકાશ છે. સ્વાતંત્ર્યને કારણે જ, દેશ-કાળ-આકારના અવચ્છેદ વગરનો હોવાથી, તે વ્યાપક, નિત્ય, સર્વાકાર અને નિરાકાર સ્વભાવવાળો છે. તેનું સ્વાતંત્ર્ય આનંદ-શક્તિ છે, તેનો ચમત્કાર ઇચ્છા-શક્તિ છે, પ્રકાશરૂપતા ચિત્-શક્તિ છે, આમર્શાત્મકતા (વિમર્શ-સ્વભાવ) જ્ઞાન-શક્તિ છે, સર્વાકાર-યોગીપણું ક્રિયા-શક્તિ છે — એમ આ મુખ્ય શક્તિઓથી યુક્ત હોવા છતાં, વસ્તુતઃ ઇચ્છા-જ્ઞાન-ક્રિયા શક્તિઓથી યુક્ત, અનવચ્છિન્ન (અમર્યાદ) પ્રકાશ, પોતાના આનંદમાં વિશ્રાંત, શિવરૂપ છે. તે જ સ્વાતંત્ર્યથી પોતાને સંકુચિત રૂપે અવભાસિત કરતો ‘અણુ’ (બદ્ધ જીવ) કહેવાય છે. વળી તે પોતાને સ્વતંત્રપણે પ્રકાશિત કરે છે, જેથી અનવચ્છિન્ન-પ્રકાશ-શિવરૂપે જ પ્રકાશે છે. ત્યાં પણ સ્વાતંત્ર્યવશાત્ તે પોતાને અનુપાય (ઉપાય વગર) જ પ્રકાશિત કરે છે અથવા સોપાય (ઉપાય સહિત); અને સોપાયમાં પણ ઇચ્છા, જ્ઞાન કે ક્રિયા — એ ઉપાય હોવાથી, શાંભવ-શાક્ત-આણવ ભેદે સમાવેશ (આત્મ-નિમજ્જન)નું ત્રૈવિધ્ય (ત્રણ પ્રકાર) છે. ત્યાં આ ચાર પ્રકારનું રૂપ ક્રમશઃ અહીં ઉપદેશાય છે. પ્રકાશ-વપુ આ આત્મા સ્વતંત્ર શિવ છે, જે સ્વાતંત્ર્યના ક્રીડા-આવેગથી પોતાના નિજ સ્વરૂપને ઢાંકીને ફરી પાછું પૂર્ણપણે પ્રથિત (પ્રકટ) કરે — અને તે ક્રમ-અક્રમ વશે અથવા ત્રિવિધ ભેદે (થાય છે).