तत्र इह स्वभाव एव परमोपादेयः स च सर्वभावानां प्रकाशरूप एव अप्रकाशस्य स्वभावतानुपपत्तेः स च नानेकः प्रकाशस्य तदितरस्वभावानुप्रवेशायोगे स्वभावभेदाभावात् देशकालाव् अपि च अस्य न भेदकौ तयोर् अपि तत्प्रकाशस्वभावत्वात् इति एक एव प्रकाशः स एव च संवित् अर्थप्रकाशरूपा हि संवित् इति सर्वेषाम् अत्र अविवाद एव । स च प्रकाशो न परतन्त्रः प्रकाश्यतैव हि पारतन्त्र्यम् प्रकाश्यता च प्रकाशान्तरापेक्षितैव न च प्रकाशान्तरं किञ्चित् अस्ति इति स्वतन्त्र एकः प्रकाशः स्वातन्त्र्याद् एव च देशकालाकारावच्छेदविरहात् व्यापको नित्यः सर्वाकारनिराकारस्वभावः तस्य च स्वातन्त्र्यम् आनन्दशक्तिः तच्चमत्कार इच्छाशक्तिः प्रकाशरूपता चिच्छक्तिः आमर्शात्मकता ज्ञानशक्तिः सर्वाकारयोगित्वं क्रियाशक्तिः इत्य् एवं मुख्याभिः शक्तिभिः युक्तो ऽपि वस्तुत इच्छाज्ञानक्रियाशक्तियुक्तः अनवच्छिन्नः प्रकाशो निजानन्दविश्रान्तः शिवरूपः स एव स्वातन्त्र्यात् आत्मानं सङ्कुचितम् अवभासयन् अणुर् इति उच्यते । पुनर् अपि च स्वात्मानं स्वतन्त्रतया प्रकाशयति येन अनवच्छिन्नप्रकाशशिवरूपतयैव प्रकाशते । तत्रापि स्वातन्त्र्यवशात् अनुपायम् एव स्वात्मानं प्रकाशयति सोपायं वा सोपायत्वे ऽपि इच्छा वा ज्ञानं वा क्रिया वा अभ्युपाय इति त्रैविध्यं शाम्भवशाक्ताणवभेदेन समावेशस्य तत्र चतुर्विधम् अपि एतद् रूपं क्रमेण अत्र उपदिश्यते । आत्मा प्रकाशवपुर् एष शिवः स्वतन्त्रः स्वातन्त्र्यनर्मरभसेन निजं स्वरूपम् । सञ्छाद्य यत् पुनर् अपि प्रथयेत पूर्णं तच् च क्रमाक्रमवशाद् अथवा त्रिभेदात्
Transliteration (IAST)
tatra iha svabhāva eva paramopādeyaḥ sa ca sarvabhāvānāṃ prakāśarūpa eva aprakāśasya svabhāvatānupapatteḥ sa ca nānekaḥ prakāśasya taditarasvabhāvānupraveśāyoge svabhāvabhedābhāvāt deśakālāv api ca asya na bhedakau tayor api tatprakāśasvabhāvatvāt iti eka eva prakāśaḥ sa eva ca saṃvit arthaprakāśarūpā hi saṃvit iti sarveṣām atra avivāda eva | sa ca prakāśo na paratantraḥ prakāśyataiva hi pāratantryam prakāśyatā ca prakāśāntarāpekṣitaiva na ca prakāśāntaraṃ kiñcit asti iti svatantra ekaḥ prakāśaḥ svātantryād eva ca deśakālākārāvacchedavirahāt vyāpako nityaḥ sarvākāranirākārasvabhāvaḥ tasya ca svātantryam ānandaśaktiḥ taccamatkāra icchāśaktiḥ prakāśarūpatā cicchaktiḥ āmarśātmakatā jñānaśaktiḥ sarvākārayogitvaṃ kriyāśaktiḥ ity evaṃ mukhyābhiḥ śaktibhiḥ yukto 'pi vastuta icchājñānakriyāśaktiyuktaḥ anavacchinnaḥ prakāśo nijānandaviśrāntaḥ śivarūpaḥ sa eva svātantryāt ātmānaṃ saṅkucitam avabhāsayan aṇur iti ucyate | punar api ca svātmānaṃ svatantratayā prakāśayati yena anavacchinnaprakāśaśivarūpatayaiva prakāśate | tatrāpi svātantryavaśāt anupāyam eva svātmānaṃ prakāśayati sopāyaṃ vā sopāyatve 'pi icchā vā jñānaṃ vā kriyā vā abhyupāya iti traividhyaṃ śāmbhavaśāktāṇavabhedena samāveśasya tatra caturvidham api etad rūpaṃ krameṇa atra upadiśyate | ātmā prakāśavapur eṣa śivaḥ svatantraḥ svātantryanarmarabhasena nijaṃ svarūpam | sañchādya yat punar api prathayeta pūrṇaṃ tac ca kramākramavaśād athavā tribhedāt
येथे एक स्वभावच परम उपादेय आहे, आणि तो सर्व भावांचा प्रकाशरूपच आहे, कारण अप्रकाशाला स्वभावता असणे संभवत नाही. आणि तो अनेक नाही, कारण प्रकाशात त्याहून इतर कोणत्या स्वभावाचा प्रवेश संभवत नसल्याने स्वभावभेद नाही. देश आणि काल हेही याचे भेदक नाहीत, कारण तेही त्या प्रकाशस्वभावाचेच आहेत; म्हणून प्रकाश एकच आहे. आणि तोच संवित् होय, कारण संवित् ही अर्थप्रकाशरूपच असते — याविषयी सर्वांचे एकमत आहेच. आणि तो प्रकाश परतन्त्र नाही, कारण प्रकाश्यता हीच परतन्त्रता होय; आणि प्रकाश्यता ही दुसऱ्या प्रकाशाची अपेक्षा करते, परंतु दुसरा कोणताही प्रकाश अस्तित्वात नाही. म्हणून तो एक प्रकाश स्वतन्त्र आहे; आणि स्वातन्त्र्यामुळेच देश-काल-आकाराच्या अवच्छेदापासून रहित असल्याने व्यापक, नित्य व सर्वाकार-निराकारस्वभाव आहे. आणि त्याचे स्वातन्त्र्य हीच आनन्दशक्ती; त्या स्वातन्त्र्याचा चमत्कार ही इच्छाशक्ती; त्याची प्रकाशरूपता ही चिच्छक्ती; त्याची आमर्शात्मकता ही ज्ञानशक्ती; आणि त्याचे सर्वाकारयोगित्व ही क्रियाशक्ती होय. अशा प्रकारे या प्रमुख शक्तींनी युक्त असला तरी वस्तुतः इच्छा-ज्ञान-क्रिया शक्तींनी युक्त, अनवच्छिन्न, निज आनन्दात विश्रांत असा शिवरूप प्रकाशच आहे. तोच स्वातन्त्र्यामुळे आत्म्याला संकुचित रूपाने भासवत असता 'अणू' असे म्हटले जाते. आणि पुन्हा तो आपल्या आत्म्याला स्वतन्त्रपणे प्रकाशित करतो, ज्यायोगे तो अनवच्छिन्न प्रकाशरूप शिवरूपानेच प्रकाशतो. तेथेही स्वातन्त्र्यवशात् तो आपल्या आत्म्याला अनुपायानेच प्रकाशित करतो, किंवा सोपाय (मार्गाने); आणि सोपाय असतानाही इच्छा, ज्ञान किंवा क्रिया हे उपाय असतात — अशा प्रकारे समावेशाचे शाम्भव, शाक्त व आणव या भेदांनी त्रैविध्य होते. अशा रीतीने या चारही रूपांचा येथे क्रमाने उपदेश केला जातो. प्रकाश हेच ज्याचे शरीर आहे असा हा आत्मा स्वतन्त्र शिव होय; स्वातन्त्र्याच्या क्रीडेच्या उत्साहाने आपल्या स्वरूपाला झाकून पुन्हा जो ते पूर्णपणे उलगडतो — आणि ते क्रम वा अक्रमाने, अथवा तीन भेदांनी (घडते).